Tirsdag 7. januar 2020
FREDSÆL: Kjell Magne Bondevik er arbeidande styreleiar på Oslo fredssenter for menneskerettar, som han sjølv starta. No er han uroa for at det kan bli ny krig i Midtausten.FOTO: ANNIKEN C. MOHR
• Hindra norsk invasjon i 2003 • No fryktar han ein ny krig i Midtausten
Fryktar ein katastrofal krig
KRIG: I 2003 sette dåverande stats­minister Kjell Magne Bondevik regjeringa på spel for å hindre at Noreg tok del i invasjonen av Irak. No fryktar han det verste i nabo­landet.

Iran

Då USA bad Noreg om å ta del i invasjonen av Irak i 2003, sa Noreg nei. Slik vart det etter regjeringa heldt på å sprekke, men dåverande statsminister Kjell Magne Bondevik fekk samla regjeringspartia om å stå utanfor.

– Noreg stod heldigvis imot invasjonen av Irak i 2003 og ettertida har vist at den krigen var eit stort feilgrep. Ein krig mot Iran vil vere eit endå større feilgrep og ha mykje større konsekvensar, seier han no.

Bondevik starta og leidde Oslosenteret for fred og menneskerettar frå 2006 til 2018, og har dei siste to åra vore arbeidande styreleiar same staden.

Sjiaaksen kan slå til

– Eg trur i det lengste at ­korkje USA eller Iran vil ha nokon stor krig. Iran har historisk nesten aldri gått til krig og Trump seier sjølv at han ikkje vil ha krig, sjølv om ein ikkje alltid skal tru han. Faren er at konflikten kan eskalere. Det er difor det er så farleg.

Bondevik fryktar konsekvensane ei eventuell ­esk­alering kan få etter USA 3. ­januar tok livet av nestkommanderande i det iranske ­regimet, general Qassem ­Suleimani, i eit droneåtak i Irak.

– Vi veit at Iran har sine ­allierte i den sjiamuslimske verda – Hamas, Hizbollah, i Syria – som kan kome til å ­aksjonere i kvar sine delar av Midtausten. USA har sine ­allierte, først og fremst Saudi-Arabia, så dette kan utvikle seg til ein storkrig.

– Spørsmålet er kor lenge Russland og Kina vil sitje ­stille i båten. Dei vil ikkje gå inn på USAs side, så det har potensial til å bli ein ­katastrofal krig, seier Bondevik.

Må hindre at Trump svarer

Åtaket på Suleimani var det siste i ein eskalerande spiral.

Den siste månaden har ein iranskknytta milits gått til åtak på ein flybase i Irak. USA slo tilbake mot iranskallierte i Irak, før irakiske protestantar under gravferda etterpå gjekk til åtak på den amerikanske ambassaden. Iran har også trekt seg frå atomavtalen no, som USA trekte seg frå i 2018.

– Vi må rekne med at det kjem eit iransk svar, og då er det viktig at USA ikkje mister fatninga og svarer på nytt, seier Bondevik.

– Det er inga tvil om at ­Soleimani stod bak mange drap og militære aksjonar, og at han planla nye. Samstundes var han ein sentral leiar, nummer to i regimet. Å drepe han har ei enorm symbolsk kraft, seier Bondevik.

Iran har varsla hemn

Rådgjevaren til ayatollah Ali Khamenei, Hossein Dehgan, gjekk i helga ut i CNN med varsel om hemn og kraftige åtvaringar om at ingen amerikanske mål kunne føle seg trygge.

No håpar Bondevik Nato, som har kalla inn til eit hastemøte, finn måtar å roe gemytta på, spesielt gjennom USA som vi er tettast på.

– Noreg og det internasjonale samfunnet må prøve å dempe konflikten og få dei til å innsjå at ingen av dei er tent med å trappe opp. Det er eskaleringa som er farleg no, seier han.

I fjor sommar bad USA om støtte til ein militærkoalisjon i Hormuzstredet, etter fleire tankskip vart åtaka eller kapra av iranske styrkar.

– Det har ikkje vorte noko av det bidraget i Hormuzstredet enno, så Noreg har vore tilbakehaldne. Men ein kan ikkje sjå den enkeltsaka isolert, men som ein del av det store biletet i regionen.

martina@klassekampen.no

Lørdag 25. januar 2020
KRITISKE: Den svenske eiendomsmagnaten Ilija Batljan vil kjøpe velferdsbygg i Norge og leie dem tilbake til det ­offentlige. Men han får motstand.
Fredag 24. januar 2020
EIENDOMSBARON: Den tidligere sosial­demokratiske topp- politikeren Ilija Batljan har tjent seg søkkrik på kjøp av offentlig eiendom i Sverige. Nå står Norge for tur.
Torsdag 23. januar 2020
NYE TIDER: Flere Frp-topper vil lokke Sp over i et framtidig borgerlig regjeringssamarbeid. «Komisk», svarer Sp.
Onsdag 22. januar 2020
VIKEN: Med Frp tilbake i Stortinget kan det gå mot oppløsning av Viken før 2021.
Tirsdag 21. januar 2020
EXIT: Frp-nestor Carl I. Hagen maner sitt gamle parti til å drive nådeløs opposisjonspolitikk. Nå forventer han kamp om ledervervet.
Mandag 20. januar 2020
IGJEN: På Aps landsmøte i fjor vant partileder Jonas Gahr Støre slaget mot dem som vil utvide grensa for selvbestemt abort. Men krigen er ikke vunnet.
Lørdag 18. januar 2020
PLAN: SV vil nå måla i Parisavtalen gjennom prosjektet «grøn ny deal». Eit av tiltaka er å kjøpe kriseramma norske verft, for å gjere dei ­grøne og sikre at arbeidsplassane blir i Noreg.
Fredag 17. januar 2020
KLAR TALE: Det er uholdbare tilstander i luftambulansetjenesten, sier Margit U. Kristoffersen fra gata i Alta. Hun er ikke alene om å mene at staten bør inn og overta ambulanseflyene.
Torsdag 16. januar 2020
URO: Frp vil kun være fornøyd med politiske gjenytelser som kommer i tillegg til regjeringsplattformen, etter at en norsk IS-kvinne ble hentet fra Syria, sier Jon Helgheim (Frp).
Onsdag 15. januar 2020
SPLID: I utkastet til nytt program for LO står det både strenge klimamål og en offensiv utbygging av olje- og gassvirksomheten. Nå brygger det til strid.