Lørdag 4. januar 2020
SKEPTISK: Knut Arild Hareide (KrF) fryktar at det amerikanske droneåtaket i Irak på ein iransk general er ei farleg eskalering av konflikten mellom USA og Iran. FOTO: CHRISTOPHER OLSSØN
Norske utanrikspolitikarar reagerer på USA sitt droneåtak i Irak med uro:
Ikkje frista til å blande seg
NEI: For eit halvt år sidan bad USA Noreg bidra militært for å verne skip i Hormuzstredet. – Eg var kritisk då og ser ingen grunn til å vere mindre kritisk no, seier Knut Arild Hareide.

IRan

Det politiske Noreg ser med uro på at USA i eit droneåtak i Irak i går drap den mektige generalen Qasem Soleimani.

Medlem i utanriks- og forsvarskomiteen for Kristeleg folkeparti Knut Arild Hareide fryktar ei eskalering av situasjonen mellom USA og Iran.

– Ingen forsvarer det den drepne har gjort, men vi er opptekne av at regionen har monaleg ustabilitet, og denne typen handlingar kan gjere det endå meir ustabilt og at det eskalerer. Det er det vi alle fryktar, seier han.

Hareide trekkjer fram at USA trekte seg ut av atomavtalen med Iran for halvtanna år sidan som ei eskalerande handling.

– Det å gå ut av den avtalen var eit steg eg meiner var eit feiltrinn.

Fakta

Droneåtak mot Iran:

• Den iranske generalen Qasem Soleimani vart drepen i eit amerikansk droneåtak i Irak i går.

• Generalen var leiar for Quds-styrkane, spesialstyrkane i den iranske revolusjonære garden, og har eit blodig rulleblad.

• Norske politikarar fryktar no ei eskalering av konflikten mellom USA og Iran.

• I kjølvatnet av kapringar i Hormuzstredet, vart Noreg bedne om å bidra militært i ein eskortekoalisjon.

Meir kritisk til norsk bidrag

Han ser ikkje på norske bidrag i Persiabukta som særleg positivt.

– Vi må avvente alle slike avgjerder. Eg var kritisk i sommar, og det er ingen grunn til å vere mindre kritisk no, snarare tvert imot, seier han.

Senatorar har teke avstand frå at USAs president Donald Trump gav direkte ordre om åtaket utan å gå gjennom Kongressen.

«Det er ein grunn til at grunnlova gjev Kongressen makta til å erklære krig», skriv den tidlegare republikanske og no uavhengige senatoren Justin Amash på Twitter.

– Eg overlèt til Utanriksdepartementet å kommentere, men vi må sjå på tilbakemeldingane frå det politiske landskapet i USA. Når opposisjonen er så kritisk, må vi ta omsyn til det i vår uttale, seier Hareide.

Endå ei eskalering

Bilkortesjen med Soleimani vart sprengt i lufta like etter at demonstrantar gjekk til åtak på den amerikanske ambassaden i Irak. I alt vart minst åtte personar drepne i åtaket.

Generalen vart sett på som ein av dei mektigaste personane i Iran, og landet har varsla motaksjonar mot USA.

I fjor sommar var det fleire betente situasjonar i Homuzstredet, der iranske styrkar kapra ein oljetankar og Iran vart skulda for åtak på to andre. Dei skaut også ned ein amerikansk drone.

Veit ikkje kva Iran kan svare

– Eg synest ikkje vi skal kome med fordømmande eller belærande kommentarar. Eg har vanskeleg for å sjå korleis Iran skal svare raskt på dette. Dei verkar veldig bestemte, og vi har sett tidlegare at Iran er i stand til å gjere det meste, seier utanrikspolitisk talsmann i Framstegspartiet Christian Tybring-Gjedde.

I sommar uttalte han til Klassekampen at Noreg må gje full støtte til USA i konflikten med Iran, og at Noreg alltid bør vere budde på å bistå USA militært.

Likevel vil han ikkje at Noreg skal blande seg inn no med å sende skip til Persiabukta, slik Noreg vart bedne om i sommar.

– Eg synest Noreg skal halde seg langt unna. Vi har ingenting å tene på å delta i potensielle konfliktar utanom i plenum saman med Nato. Det er vi ikkje sterke nok til åleine eller saman med andre, seier Tybring-Gjedde.

Høgre-politikar og nestleiar i utanriks- og forsvarskomiteen Michael Tetzschner fryktar ei eskalering av konflikten.

– Dette er eit ledd i opptrappinga etter åtaket på den amerikanske ambassaden i Irak. Eg er uroa for at det kan utvikle seg til ein borgarkrigsliknande situasjon mellom sunni- og shiaislam, seier han.

Tetzschner trur ikkje den siste utviklinga i konflikten er eit problem for skipsfarten i Hormuzstredet.

– Noreg må kjempe for fri skipsfart i internasjonale farvatn uavhengig av konflikten som føregår no, seier han.

Leiar i Arbeidarpartiet Jonas Gahr Støre sender følgjande kommentar på sms:

«Svært bekymringsfull utvikling i Midtøsten. Irans revolusjonsgarde spiller en negativ rolle i en lang rekke konflikter i regionen. USAs drap på revolusjonsgardens leder kan utløse en spiral av gjengjeldelse og motangrep. Dramatisk tegn at amerikanere nå oppfordres til å forlate Irak. Det trengs en strategi som samler – i regionen og i USA – for å unngå ytterligere og ukontrollert opptrapping.»

Utanriksminister Ine Eriksen Søreide (H) sender uttalen frå henne og regjeringa på e-post:

«Jeg er dypt bekymret for den dramatiske eskaleringen vi har sett de siste dagene. Jeg vil oppfordre alle parter til å bidra til å roe situasjonen ned og hindre at den eskalerer ut av kontroll.»

martina@klassekampen.no

Lørdag 25. januar 2020
KRITISKE: Den svenske eiendomsmagnaten Ilija Batljan vil kjøpe velferdsbygg i Norge og leie dem tilbake til det ­offentlige. Men han får motstand.
Fredag 24. januar 2020
EIENDOMSBARON: Den tidligere sosial­demokratiske topp- politikeren Ilija Batljan har tjent seg søkkrik på kjøp av offentlig eiendom i Sverige. Nå står Norge for tur.
Torsdag 23. januar 2020
NYE TIDER: Flere Frp-topper vil lokke Sp over i et framtidig borgerlig regjeringssamarbeid. «Komisk», svarer Sp.
Onsdag 22. januar 2020
VIKEN: Med Frp tilbake i Stortinget kan det gå mot oppløsning av Viken før 2021.
Tirsdag 21. januar 2020
EXIT: Frp-nestor Carl I. Hagen maner sitt gamle parti til å drive nådeløs opposisjonspolitikk. Nå forventer han kamp om ledervervet.
Mandag 20. januar 2020
IGJEN: På Aps landsmøte i fjor vant partileder Jonas Gahr Støre slaget mot dem som vil utvide grensa for selvbestemt abort. Men krigen er ikke vunnet.
Lørdag 18. januar 2020
PLAN: SV vil nå måla i Parisavtalen gjennom prosjektet «grøn ny deal». Eit av tiltaka er å kjøpe kriseramma norske verft, for å gjere dei ­grøne og sikre at arbeidsplassane blir i Noreg.
Fredag 17. januar 2020
KLAR TALE: Det er uholdbare tilstander i luftambulansetjenesten, sier Margit U. Kristoffersen fra gata i Alta. Hun er ikke alene om å mene at staten bør inn og overta ambulanseflyene.
Torsdag 16. januar 2020
URO: Frp vil kun være fornøyd med politiske gjenytelser som kommer i tillegg til regjeringsplattformen, etter at en norsk IS-kvinne ble hentet fra Syria, sier Jon Helgheim (Frp).
Onsdag 15. januar 2020
SPLID: I utkastet til nytt program for LO står det både strenge klimamål og en offensiv utbygging av olje- og gassvirksomheten. Nå brygger det til strid.