Onsdag 25. september 2019
HÅPAR PÅ LØYSING: For bonde Magne Raastad merkast streiken i Felleskjøpet Agri godt. Både eggproduksjonen og kornproduksjonen er råka. Han håpar streiken snart er over.
• Streiken kom på det verste tidspunkt for kornhaustinga • Sikrar seg fôr hos konkurrent
Inga akutt krise – enno
Undersak

Sterkt bekymra

Felleskjøpet Agri opplyser at dei er svært urolege for at streiken og den låge produksjonskapasiteten på fôrfabrikken på Kamno i Østfold skal gå ut over dyrevelferda. Det er svine- og fjørfebønder på Austlandet som blir råka.

Fôrfabrikken på Kambo produserer dagleg 700 tonn fôr på ordre. Som følge av streiken går dei i dag berre kapasitet til ein produksjon på 200 tonn dagleg.

«Dette betyr at vi mangler 500 tonn fôr til markedet hver dag, noe som vil si at rundt 30 bønder daglig ikke får fôret de vanligvis bestiller fra oss», skriv kommunikasjonssjef Thomas Skjennald i Felleskjøpet Agri.

«Vår største frykt er at bønder skal gå helt tomme for fôr. Skjer det, vil situasjonen for dyrebesetningene raskt blir prekær.Så langt tyder signalene fra våre kunder på at dette ikke har skjedd, og at andre leverandører i markedet har avlastet situasjonen. Det betyr at enkelte besetninger har fått nye fôr og dette kan også skape utfordringer for dyrene som kan være sensitive for fôrskifter», skriv Skjennald.

RÅKA: Då streken i Felleskjøpet Agri var eit faktum, tok bonde Magne Raastad kontakt med ein alternativ kraftfôrleverandør. Men streiken vil gi han tap på årets kornproduksjon.

STREIK

Sola skin ikkje lenger over Hadeland etter ein godvêrs­periode, og bonde Magne Raastad har fleire bekymringar som gneg. 450 dekar korn står framleis ute på åkrane, klart til hausting.

Men stengde kornmottak som følge av streiken i Felleskjøpet Agri gjer at to tredjedelar av alt han har sådd i år, ikkje er kome i hus.

Raastad har både kornproduksjon, kyr og høner. Det er eggproduksjonen og kornproduksjonen som er råka av streiken i Felleskjøpet Agri, som no har halde på i over ei veke. Neste veke får Raastad levert nye høner. I går fekk han melding frå Felleskjøpet Agri om at fleire av fôrtypane han bruker til hønene, ikkje kan leverast framover.

– Korleis merkar du streiken i Felleskjøpet?

– For meg har det veldig stort utslag. Det er ei veldig uvisse om eg får fôr, seier Raastad, som sjølv er ein av dei 44.000 bøndene som saman eig samvirket. Derfor vil han helst vera ein lojal kunde, men når det er fare for at dyra ikkje får mat, må han sjå etter alternativ.

I dag får han besøk av ein alternativ kraftfôrleverandør, for ein mogleg leveranse av det kraftfôret han treng.

Fakta

Felleskjøpet-streik:

• 532 medlemmer i YS-forbundet Negotia er tatt ut i streik i Felleskjøpet Agri.

• Streiken har ført til at produksjonen ved fôrfabrikken Kambo i Østfold er svært redusert. Frå måndag har fabrikken mangla 500 tonn fôr til svin og fjørfe.

• Kornmottaka på Grue og Hadeland er ute av drift.

• Store delar av salsapparatet og kundetenesta er også tatt ut i streik.

• Fleire butikkar er stengde, mens andre har avgrensa opningstid.

Kjelde: Felleskjøpet Agri

Verre dag for dag

Det var natt til tysdag for ei veke sidan at streiken var eit faktum. Klassekampen har vore i kontakt med fleire aktørar for å få eit bilde av konsekvensane av streiken for bøndene.

Oppstår det ein situasjon der dyrs liv og helse er i fare, kan regjeringa gripa inn med tvungen lønnsnemnd.

Mattilsynet følger situasjonen frå dag til dag og rapporterer til regjeringa.

Til no har Mattilsynet fått kring 30 meldingar om forventa fôrmangel eller bekymring med omsyn til brå skifte til anna fôr, opplyser dei.

«Mattilsynet har så langt fått opplyst at dyreholdere med akutt fôrmangel i tide har fått levert fôr, men ofte bare mindre mengde», skriv Mattilsynet i ein e-post til.

Olav Eik-Nes er administrerande direktør i Norsvin, eit samvirkeføretak eigd av svineprodusentar. Han seier at dei ikkje har fått meldingar om svinebønder som manglar fôr.

– Eg sit ikkje med informasjon om at produsentar hos oss er i krise, seier han.

Norsvin samlar opp mot 1700 svinebønder.

Tapar økonomisk

Heller ikkje ifølge Norges Bondelag er bønder i krise, på grunn av fôrmangel per i dag.

– Det er ikkje dramatisk i dag. Dei klarar seg nokre dagar til, seier kommunikasjonsrådgivar i Bondelaget, Guro Bjørnstad.

Fleire bønder har som Raastad tatt kontakt alternative kraftfôrleverandørar. Det kan dagleg leiar i Norgesfôr Martin Dombestein stadfesta.

Han seier at det måndag og tysdag har vore ein viss auke i førespurnadar frå bønder som normalt ikkje er kundar, om kjøp av fôr.

– Førebels er det få og relativt handterlege mengder.

– Kor mange kan de levera til?

– Det er umogleg svara på. Me har noko ekstra kapasitet og gjer det me kan for å hjelpa bønder som har formangel. Dyra kan ikkje svelta. Me gjer det ytste me kan.

– Men du opplever ikkje noko krise i dag?

– Nei, det gjer me definitivt ikkje, men den enkelte bonde som er råka, kan oppleva situasjonen som krevjande.

På Hadeland er Raastad også trygg på at hønene som kjem neste veke, vil få mat. Men det er ikkje gunstig å skifta fôr.

– I oppstarten er det veldig viktig med jamn fôring. Eg kan ikkje driva å byta. Eg må skaffa fôr. Det er ikkje eit anna alternativ.

Han fortel at han tok kontakt med ein alternativ leverandør den dagen då streiken var eit faktum. Han skal også få kornet i hus, men han kjem til å tapa økonomisk. Han sjekkar yr.no og er redd opphaldsperioden snart skal vera over.

I går kom det litt regn. I fjor kom snøen 8. oktober til Hadeland, fortel han.

– Viss me får regn i 14 dagar no, så vil det ha store økonomiske konsekvensar for meg. Men eit eksakt beløp er vanskeleg å anslå.

– Har du sympati med dei som streikar?

– Eg har respekt for streikeretten, men å bruka innhaustingsperioden til norske bønder er utidig. Dei som står som streikevakter seier dei ikkje får negative tilbakemeldingar, men det er ikkje rett. Det er fleire som synst dette er vanskeleg, meg sjølv inkludert, seier han.

annekarih@klassekampen.no

Fredag 28. februar 2020
STRID: Det ble stille da Trine Skei Grande tok Abid Raja og Sveinung Rotevatn inn som statsråder. Men på bakrommet kjemper fremdeles støttespillerne for å felle lederen.
Torsdag 27. februar 2020
UTÅLMODIGE: De jobber i utfordrende og fysisk slitsomme yrker. For lav lønn. I år forventer de at fag­bevegelsen tar dem på alvor.
Onsdag 26. februar 2020
IMOT: En lov som hver enkelt står fritt til å tolke, er ikke mye til lov, sier Kjersti Toppe. Hun går mot forslaget om å la kvinner i samråd med lege vurdere abort etter uke tolv.
Tirsdag 25. februar 2020
GÅR FRI: Høyre kan ikke se at regjering­en har gjort noe galt i håndteringen av Nav-skandalen. Frp stiller seg bak konklusjonen når saken i dag avsluttes i Stortingets kontrollkomité.
Mandag 24. februar 2020
BABY-NEKT: Motvillige menn har skylda for at fødselstallene stuper i Norge, ifølge en ny rapport. Folk uten barn overdriver ulempene med å få barn, tror forsker.
Lørdag 22. februar 2020
NORGE RINGER: De tror at et annet system er mulig. I USA. Disse unge nordmennene forteller amerikanere hvorfor de bør ha en sosialist som president.
Fredag 21. februar 2020
OPPMYKNING: Høyesterettsdommer Karin Bruzelius vil fjerne abortnemndene. Hun foreslår at kvinnen skal ta beslutningen sammen med fastlegen.
Torsdag 20. februar 2020
BREDDE: Mette Nord mener hun har oppskriften som vil løfte k­vinnelønna i lønnsoppgjøret.
Onsdag 19. februar 2020
ZERO AVGIFT: Widerøe trenger et solid avgiftskutt for å redde distriktsflyene. Nå får selskapet uventet støtte fra miljøorganisasjonen Zero.
Tirsdag 18. februar 2020
KUTT: Widerøe legger ned ruter over hele Nord-Norge. – Det er sjokkerende, sier direktør Arve Ulriksen i Mo Industripark.