Onsdag 28. august 2019
KRITIKK: Luranetunet er ein flott institusjon, meiner Irene Vågen og Helene Thuen, men omsorga for dei demente pasientane sviktar.
• Frp hevdar eldreomsorga skin i Os • Tilsette slår alarm om ei uforsvarleg teneste for demente pasientar
Eldre døyr aleine på rommet
Undersak

Tek tak i tilhøva

– Det som har kome fram, må vi sjølvsagt ta tak i. Eg ønskjer dialog med leiarar, tillitsvalde og tilsette om dette. Vi er pliktige til å sørgje for god omsorg og er opptekne av at alle skal ha eit godt og trygt arbeidsmiljø, seier kommunalsjef for helse og omsorg i Os Monica Melvold.

Ho peikar på at ho har tett dialog med einings­leiinga på Luranetunet og seier bemanninga har vorte auka på fleire avdelingar med bakgrunn i at pasientar har vorte sjukare og difor krev meir pleie.

– Vi arbeider med å få på plass reinhaldspersonale, slik at dei tilsette slepp å gjere det arbeidet, og vi skal også overføre reinhald av sengetøy til eige vaskeri.

– Dei tilsette og tillitsvalde seier dei ikkje torer melde frå om negative tilhøve fordi det ikkje skal snakkast negativt om Luranetunet. Kva kan årsaka vere til det?

– Eg hadde eit møte med tillitsvalde og verneomboda i vinter der eg bad dei gå tenesteveg og ikkje hoppe over alle ledd å gå direkte til politikarane. Då var eg også oppteken av omdøme til eldreomsorga for å kunne rekruttera nye tilsette.

– Då vil du helst sleppa kritikk?

– Nei, eg er oppteken av at kritikk skal kome fram, og at det skjer på dei arenaene der vi kan gjere noko med det og finne løysingar saman.

Kommunalsjefen avviser at kritiske tilsette ikkje får auka stillings­prosent. Kommunen har som mål at fleire skal få jobba heiltid, men dette er krevjande å få til på ein heildøgnsinstitusjon.

– Dei tilsette er også urolege over at det på avdelingar i helgene berre kan vere ufaglærte på vakt?

– Turnusen er lagt opp med faglærte på alle vakter, men vi er avhengige av ufaglærte for å få helgevaktene til å gå i hop. Vi treng også ufaglærte til å fylle ledige stillingar, seier Monica Melvold.

LIR: Tilsette og tillitsvalde hevdar demente pasientar på prestisje­institusjon i Os lir grunna svak bemanning.

ELDRE­OMSORG

Eldreomsorga i Os kommune er eit Frp-glansbilete. Nye Lurane­tunet med Tropehagen er sjølve praktføredømet. Ikkje rart at leiar Siv Jensen la valkampopninga til Os og talte vel om suksesshistoria, men tilsette og tillitsvalde på Luranetunet deler ikkje begeistringa.

– Det vert trekt fram gang på gang kor fantastisk det er på Luranetunet, men vi ser at det ikkje er rett, seier Irene Vågen.

Saman med Helene Thuen, som jobbar på same demensavdeling på Luranetunet, vil ho gje ansikt til den frustrasjonen mange tilsette på eldreinstitusjonen kjenner på når det berre kjem fram skryt av den omsorga pasientar får.

– Eg er også stolt av Tropehagen, men kva hjelper det når våre pasientar knapt kan bruke han fordi vi ikkje har tid til å følgje dei ut der, seier Thuen.

Irene Vågen gjekk nyleg ut på Facebook og lova å røyste på eit parti som ville gje fleire stillingar på Luranetunet. Ho har fått over hundre støttekommentarar, mange av dei frå kollegaer på Luranetunet.

Fakta

Eldreomsorg i Os:

• Os kommune har vore styrt av Frp og Høgre i 20 år. Kommunen har hatt eldreomsorga som viktigaste satsingsområde i heile perioden.

• Os har frå 2016 teke del i ei statleg forsøksordning der kommunen får tilskot direkte frå staten til eldreomsorga etter statlege kriterium, finansiering og prisar.

• Nye Luranetunet opna i 2017 og er trekt fram som føredøme i mange samanhengar.

• Drifta av Luranetunet vart konkurranseutsett. Kommunen vann konkurransen og driv no institusjonen.

• Opposisjonen i Os meiner sigeren var dyrkjøpt og at tilbodet frå kommunen vart for lågt.

Døyr åleine

Det har murra på avdelingane der demente bur. I eit brev som Vågen sende leiinga på Luranetunet og administrasjonsleiinga i kommunen i januar, fortel ho om:

• Pasientar som døyr åleine utan at tilsette eller pårørande er til stades.

• Vaktar med berre assistentar på jobb.

• Feilmedisinering grunna høgt arbeidspress.

• Pasientar som ikkje får skikkeleg tannstell.

• Pasientar som må vente ein time på frukost etter morgonstellet.

• Middag servert kald fordi det er for mange å mate.

• Reinhald på pasientrom som sviktar så mykje at pårørande vil overta vaskinga.

• Unge lærlingar vert sett til å sjå til døyande pasientar.

– Kva er verst?

– Det er å sjå pasientar som ikkje får det dei treng i kvardagen, seier Vågen.

– Pasientar som døyr åleine. Det kjenner du som ein vond klump i magen, seier Thuen.

Ventar ein time på nat

Om morgonen skal elleve pasientar få stell før frukosten skal på bordet og medisinane skal gjerast klare.

– Det tek tid, for pillar skal knusast til dei som ikkje svelgjer pillene, seier Vågen.

Morgonstellet må ofte gå i ein kave.

– Vi vil gjerne ha betre tid til dette, for den hudkontakten dei får under stellet, er kanskje den einaste dei får i løpet av dagen, seier Thuen.

Tida rundt frukostbordet skal vere ei fin stund, men når pasientar sit åleine og ventar, oppstår uheldige episodar.

– Pasientane kommuniserer med kvarandre, men dei skjøner ikkje kva som vert sagt. Det oppstår mistydingar og aggresjon. Vi veit at det demente hugsar best, er det som set kjenslene i sving. Slik uro rundt frukostbordet kan spreie seg til heile dagen.

Lista over det som ikkje fungerer, er lang og vond. Dei tilsette freistar å gjere så godt dei kan, men tida strekk ikkje til jamvel om dei jobbar det dei kan. Vågen, som er verneombod på avdelinga, seier dette går utover kontakten mellom dei tilsette.

– Vi får ikkje tid nok til rapportar og samtalar med kvarandre og dermed vert ikkje alltid viktig informasjon om den einskilde følgd opp. Då kan ting snøgt utvikle seg til det verre.

Ber om ein til på vakt

Vågen og Thuen har to ønske for at bebuarane skal få ei betre pleie. Ein vakt meir på dagtid måndag til fredag og hjelp under måltida.

– Kva seier leiinga når de fremjar desse krava?

– Vi vert møtt med mistillit og kritikk. Krava vert avviste. Vi får beskjed om at vi ikkje må snakke ned Luranetunet, og at andre har det verre enn oss.

– Det er ikkje berre de som er vanskelege?

– Eg oppfattar at det er ein hersketeknikk. Klagar du, får du inntrykk av at du kan erstattast på sekundet. Seier du noko, får du lite vakter og kan gløyme å få ein høgare stillingsprosent. Det er ein supereffektiv måte å få folk til å halde munn, seier Thuen.

Mange jobbar ufriviljug deltid på institusjonen og må vente i fleire år før dei rykkjer opp i prosent.

Hovudtillitsvald for sjukepleiarane ved Luranetunet, Tone Gry Lyssand, kjenner seg godt igjen i skildringane.

– Det er ti avdelingar på Luranetunet. Dei som slit, er dei seks demensavdelingane. Ei stilling meir på dagtid ville ha vore til god hjelp. Vi har å gjere med bebuarar som er langtkomne demente og som treng omfattande hjelp og pleie.

– Korleis er reaksjonen når de krev fleire stillingar?

– Vi får mellom anna høyre at om Luranetunet ikkje held budsjetta, så vert institusjonen privatisert igjen.

Lyssand meiner det er råd å spare inn både på sjukemeldingar og overtid om det kjem ei ekstra stilling.

Lyssand skryt av arbeidsmiljøet på posten. Det gjer også Thuen og Vågen.

– Hadde ikkje arbeidsmiljøet vore godt, hadde ingen av oss orket å gå i arbeid, seier Vågen medan Thuen nikkar.

gunnarw@klassekampen.no

Lørdag 21. september 2019
FORNØYD: Årets valg har vært en gamechanger for kampen mot profitt i velferd, sier Fagforbundets Mette Nord. Nå vil hun at staten skal brukes mer aktivt for et grønt skifte.
Fredag 20. september 2019
UTÅLMODIG: USAs ambassadør har møtt representanter fra utenrikskomiteen med klar beskjed: Norge må bruke mer penger på Forsvaret, eller risikere å stå alene.
Torsdag 19. september 2019
EKSTREMT: I kjølvannet av terrorangrepet mot moskeen i Bærum gikk antall tips til politiet om netthat og høyre­radikaliserte personer rett til værs.
Onsdag 18. september 2019
VIL SNAKKE: Flere LO-forbund har kontant avvist å inkludere MDG i en rødgrønn koalisjon i 2021. Nå inviterer MDG fagbevegelsen til samtaler.
Tirsdag 17. september 2019
KRAV: LO har krevd at Foodora gir fast ansettelse til et bud som ble innleid fra selskapet Easy Freelance under streiken.
Mandag 16. september 2019
ADVARSEL: Stasjonssjefen på Kongsberg advarte mot konsekvensene av politireformen. – Jeg forstår innbyggernes følelse av at de har tapt noe, sier Håvard Revå.
Lørdag 14. september 2019
LØFTEBRUDD: Politireformen ga løfter som ikke ble holdt. I Numedal kryper utryggheten inn i husene til folk. Frykten er at det som er blitt ødelagt, ikke lar seg reparere.
Fredag 13. september 2019
SKILLE: Private barnehager kan selv velge ut hvilke barn de vil tildele plass. Noen stiller som krav at foreldrene må kjøpe aksjer for å få barnehageplass.
Torsdag 12. september 2019
VINNAR: Etter ein knusande val­siger i Nordkapp vil SV og Senterpartiet ta frå Rica-gruppen kontrollen over Nord­kapplatået.
Onsdag 11. september 2019
NØTT: Mens LO-leder Hans-Christian Gabrielsen er avvisende til et mulig nasjonalt MDG-samarbeid, vil ikke Mette Nord i Fagforbundet utelukke en slik allianse.