Klassekampen.no
Fredag 31. august 2018
FULL KONTROLL: Under artistnamnet Whalesharkattacks syng Viviana Vega om «sex, død og kapitalisme». Ho skriv og produserer låtane sjølv, i tillegg til å spela alle instrumenta. – Då eg vaks opp, var draumen å gjera alt sjølv. Tenk å vera ein sånn renessanseperson, seier ho.
Musikk og politikk
Kanarisk renessanse­­­- kvinne
Livet

Møt mennesker som har en historie å fortelle.

Då Viviana Vega ikkje fekk bli med i eit rockeband fordi ho var jente, bestemte ho seg for å bli best i alt.

Ho pleidde å føla seg dum. Andre gutar måtte hjelpe henne med å plugga bassgitaren til forsterkaren, sjølv om ho eigentleg kunne det utmerkt godt sjølv. Som 16-åring fekk ho beskjed om at ho ikkje kunne få bli med i eit rockeband fordi ho var jente. Ho hadde saumfare platesjappene på jakt etter plater med kvinnelege førebilete, utan hell.

Så endra alt seg.

– Eg kom inn på musikklinja på ein folkehøgskule. Der observerte eg gutane i klassen og oppdaga at dei aldri viste teikn på at dei var usikre. Eg bestemte meg for å testa ut den haldninga til alt i livet når eg skulle læra noko nytt, fortel Viviana Vega.

– Etter kvart fann eg ut at eg ville gjera alt sjølv.

I dag er ho 34 år og er tru mot tenåringsdraumen. Det første som møter deg i hennar spartanske husvære på Grünerløkka i Oslo, er lappen på dodøra der det står skrive «Døra er fakka! Bank på».

Men stig over nokre henslengte sko og gå forbi hybelkjøkkenet, og du ser hemsen. Under den står det stabla gitarar, forsterkarar, synthesizer og mikse­utstyr.

Vega trakterer alle instrumenta, i tillegg til å skriva og produsera eigne låtar.

Fakta:

VIVIANA VEGA

Alder: 34.

Sivilstand: Ugift og barnlaus.

Tittel: Musikar og bartender. Kvinna bak prosjektet Whalesharkattacks og frontfigur i bandet Masselys.

Kvar er du i livet: Mellom solo­debutalbumet og «den vanskelege andreplata».

På sparket

– Kva bok les du no?

– Sjølvbiografien til Kim Gordon frå Sonic Youth.

– Kva ser du på?

– Eg er nettopp ferdig med heile «Terminator»-filmserien, generelt går det mykje i dystopisk sci-fi. Akkurat no følger eg med på seriane «Castle Rock» og «Sharp Objects».

– Kva musikk likar du?

– Veldig mykje! Om dagen går det mykje i pop frå 1980- og 1990-talet, ambient rap, den chilenske gruppa Inti-Illimani og Crosby, Stills, Nash & Young. Det bandet som eg har likt lengst og enno høyrer på, er Type O Negative.

Inkje kjønn

Ved det vesle kjøkkenbordet spela ho inn plata «Whalesharkattacks» under same artistnamn. Albumet kom ut i fjor ved hjelp av det vesle, men respekterte plateselskapet Metro­nomicon Audio. Til hausten kjem eit remix-album der elleve norske og britiske artistar vidareforedlar musikken hennar.

– Litt av grunnen til at eg valde namnet Whaleshark­attacks er at det ikkje viser om det er ein mann eller ei kvinne som står bak. Om det er tydeleg at eg er kvinne, så blir eg fort plassert i kategorien «kvinneleg singer-songwriter med kassegitar», fortel Vega.

Og nettopp det hadde vore eit stykke unna sanninga. Tekstane til Whalesharkattacks handlar om «sex, død og kapitalisme», som ho sjølv seier.

På scena varierer ho mellom å synga og dansa sensuelt og å pitcha ned mikrofonen så ho får mannestemme.

Det er i spennet mellom det mannlege og kvinnelege at Vega finn inspirasjon til musikken.

– Eg sleit med feminitet då eg var ung. Eg assosierte det med å vera svak, med å vera den underdanige og irrasjonelle. Frå å gå i prinsessekjole som bitte liten gjekk eg som åtte­åring over til bolleklipp og vide skjorter og olabukse, seier Vega.

Ho kikkar ned på dagens antrekk: ei lausthengande og utvaska skjorte og ler.

– Alle venta på at eg skulle koma ut av skapet i mange år. Men det skjedde aldri.

Ubehaget ved det feminine er der framleis. Viviana Vega fortel at ho kjenner seg «heilt umyndiggjort» om ho tek på seg eit skjørt.

– Eg veit at med ein gong eg tek på meg høge hælar og kjole, så får eg masse drit. Eg veit at når eg går heim frå julebord, så kjem det bort menn på gata som berre «ØØEYY!», seier Vega og imiterer full julebordmann.

Ho har lært seg mange strategiar. Å vera stygg er ein av dei.

– Eg har aldri vore redd for å vera stygg viss eg må. Om eg ikkje vil ha merksemd frå menn, kan eg gjera meg uattraktiv: oppføra meg ubehageleg, sur, humørlaus og frekk. Og det er sikkert ein grunn til at eg kler meg slik eg gjer.

Kanarifugl

Lat oss spola tilbake. For alt starta, som det ofte gjer, på eit diskotek. Dette diskoteket bar namnet Playboy og låg i Las Palmas på Gran Canaria. Her møttest ei skilt kanarisk tobarnsmor og ein nordmann som jobba for reise­byrå. Dei blei til foreldra til Viviana Vega.

– Eg likar å seia at eg er halvt kanarisk. Det er faktisk ein skilnad mellom kanariarar og spanjolar, der nokre kanariarar identifiserer seg meir med berbar­identiteten frå Marokko, seier Vega, og legg til:

– No skal eg ikkje kalle meg berbar, eg er jo ekstremt kvit.

Etter eit drygt år på Gran Canaria flytta familien til Lørenskog. Her fekk Vega ein oppvekst prega av overdriven fjernsynskikking og sporadiske gjengoppgjer.

– Det kom jentegjengar frå andre skular som skulle banka opp venninnene mine. Eg slost litt, men var ikkje med i ein gjeng. Eg var mest tøff i trynet, seier ho og legg til at ho føler ho har hatt ein trygg oppvekst.

Den amerikanske musikkanalen MTV fekk mykje å seia for ei ung Viviana Vega. Kvar dag etter skulen benka ho seg framfor skjermen.

– MTV er for meg det tidleg internett har vore for andre. Det representerte ei tid då alt var lov. Kanalen blei min port inn til populær­kulturen.

– Ein kunne kanskje tenka seg at overdriven fjernsynsglaning er hemmande for kreativiteten?

– Ikkje for meg. Eg lytta veldig aktivt. Då eg begynte å laga musikk, visste eg kva eg ville. Eg hadde trena opp øyra mine og hadde analysert populærkultur over lang tid.

Fri frå stat og kapital

I bakgarden høyrer ein lyden av glas som blir kasta i ein konteinar, i det fjerne susar ein bilalarm. Krypinnet leiger Vega via kjenningar og til langt under marknadspris. Klokka er tolv midt på dagen, og Vega har nett stått opp frå bar­jobbing natta før. Ho går glipp av fastløn og pensjons­poeng for å satsa på musikken.

For nokre år sidan byrja ho å lesa om borgarløn, og ho fall pladask for ideen om ei fast utbetaling til alle innbyggarar så dei får dekt basis­utgiftene sine.

– Borgarløn kan fjerna frykt i menneska sine liv, som frykta for å ikkje kunne betala husleiga eller andre grunnleggande ting. Eg trur nemleg at det bur mykje bra i oss menneske og at det kan koma noko godt ut av at me ikkje er redde.

Ho trur borgarløn vil gjera at færre går frå jobben med stress­nakke og hovudpine og at foreldre får meir tid med barna sine. I tillegg kan kunsten bli fri frå både stat og kapital.

– Som kunstnar må ein enten vera avhengig av marknaden eller få statsstøtte. Eg synest det er skummelt å sjå korleis kunstnarar tilpassar kunsten til trenden som til ei kvar tid står sterkt i Kulturrådet.

Engasjementet gjer seg gjeldande på lange Facebook-innlegg til støtte for borgarløn.

– Noko av det som gjer meg mest forbanna, er når middelaldrande menn sutrar over at det ikkje kjem nye artistar som Prince eller David Bowie. Det er jo ikkje så rart. Den nye Bowie er kanskje stuck i ein kjip, ufaglært jobb der effektivitetskravet gjer at han ikkje kan laga musikk, seier ho og legg til:

– Dei gamle heltane fekk meir hjelp av samfunnet enn det me trur. Me gløymer at mange av dei britiske toppmusikarane 1960- og 1970-talet var utdanna frå offentleg finansierte kunstskular som stimulerte mange unge frå arbeidarklassen.

Borgarlønndebatten i Noreg er langt på veg parkert av fagrørsla. Det skuffar Viviana Vega.

– Eg har stor respekt for det fag­foreiningane har oppnådd i historia. Men no trur eg dei har forlate grunn­visjonen og blitt mest opptekne av medlemmer og makt.

Ho trur ikkje evig økonomisk vekst og lange arbeidsdagar er oppskrifta på eit godt samfunn.

– Eg har eit problem med mainstream feminisme som aksepterer ein svært patriarkalsk grunnstruktur i arbeidslivet. Me skal liksom kjempa for retten til å jobba 7,5 time om dagen. Kvifor kjempar me ikkje heller for at både menn og kvinner får retten til å jobba mindre?

Ein kjærleik som ikkje gjer vondt

Midt oppi alt det ustabile har Viviana Vega fått seg kjærast. Det har skjedd før, men noko er nytt: For første gong er ho i eit kjærleiks­forhold som ikkje er dysfunksjonelt.

– I eit feministisk perspektiv kan eg seia at det beste ein som kvinne kan gjera, er å slutta å deita menn som tek mykje energi frå det du vil halde på med. Eg har deita vanskelege menn – det er spanande og gøy, det kan bli bra låtar av det – men det slit ein ut i lengda.

– Hamnar nokre kvinner i dysfunksjonelle forhold gong etter gong fordi dei tenker dei ikkje fortener betre?

– Ja, det trur eg. Eg blir rasande når menn skuldar kvinner for å lika dritsekkar og ikkje snille menn. Det er ikkje sant! For det første: Om ein ikkje er van med å bli behandla bra og med respekt, så veit ein ikkje betre. Pluss at mange av dei mennene som hevdar å vera snille, kan vera minst like egoistiske på innsida. Eg har testa ut nokre av desse såkalla snille mennene. Det er ganske mykje grums der også, seier Vega og ler.

Ho ber venninner på kjærastjakt om å sjå mindre på status og vera meir opptekne av om personen er godt selskap.

– Når eg har teke gode val i livet, er det fordi eg klarer å sjå for meg ei framtid eg ønsker å ha. Som då eg slutta å røyka, eller å kutta ut folk og jobbar som tek mykje energi og som ikkje er bra for meg.

For eit meir konstruktivt kjærleiks­forhold har jo ein ekstra bieffekt: meir tid og energi til musikken. Slik kan Viviana Vega oppfylla eit løfte ho gav seg sjølv ein gong for lenge sidan.

– Då eg vaks opp, var draumen å gjera alt sjølv. Tenk å vera ein sånn renessanseperson. Eg var misunneleg på folk som Trent Reznor (mannen bak bandet Nine Inch Nails, journ. merk.). Det verka så uoppnåeleg. Så innser eg at no, no har klart det: Eg har gjort alt sjølv. Det er så fint å kunna innfri forventningane frå barn­dommen, seier Vega.

marial@klassekampen.no

Artikkelen er oppdatert: 24. september 2018 kl. 11.11