Klassekampen.no
Egenmelding:

Siste kulturoppleving: Tribute-konsert for Joni Mitchell ved opninga av Oslo Jazz­festival.

Politisk enkeltsak: Samhalds-Norge framfor Marknads-Norge, for å parafrasere tidlegare Nei til EU-leiar Kristen Nygaard.

Kva trur du på: Anstendigheit, redelegheit, omsorg.

Førebilete: Folk flest som jobbar og slit slik at samfunnet går rundt. Og kvinnelege kunstnarar som klarte å skape, sjølv om forholda ikkje alltid låg til rette – som Selma Lagerlöf.

Les dagleg: Aftenposten, Dagsavisen, Klassekampen.

Ditt lydspor: Joni Mitchell.

Det verste du veit: Pompøst tåkeprat.

Kva er det folk ikkje veit om deg: At eg har fem bunader.

Pappa hadde ofte med pizza etter skiftet då han kom heim frå distribusjonsjobben utpå fredagskvelden. Om morgonen stod vesle Mari opp og tok for seg av restane, før mamma og pappa vakna.

Somme gonger var ho med pappa på jobben, og det beste var når ho fekk sitte bak i varebilen saman med sekkane fulle av aviser, som deisa hit og dit i svingane. Det var andre tider, også for sikring av barn i bil.

Slik var Mari Skurdals første minne om det særeigne avisprosjektet Klassekampen. Om få veker tek ho over som ansvarleg redaktør, som første kvinne i ei avishistorie som nærmar seg femti år.

Kall det ein klisjé, men jubelen stod i taket då Klassekampens styreleiar Sveinung Mjelde sist veke kunngjorde for dei tilsette at styret har tilsett redaksjonssjef og featureredaktør Mari Skurdal som ansvarleg redaktør etter Bjørgulv Braanen, etter det som framstår som eit tvers gjennom udramatisk maktskifte.

Staben venta og vona at Mari skulle rykke opp, frå posisjonen ho har hatt som Braanens høgre hand så lenge dei yngre kan hugse. Bransjen tok ho vel imot, og gratulasjonar strømde på. Ho vart noko fortumla over alle intervjua og fotoseansane den første dagen, som førte rett til mediedebatt i «Dagsnytt atten».

Fakta:
Mari Skurdal

Alder: Snart 41.

Sivil status: Gift med Martin Lundell, mor til Liv og Tore.

Bakgrunn: Utdanna lektor i engelsk og samfunnsfag, har jobba i Klassekampen sidan 2005.

Aktuell med: Tilsett som ny ansvarleg redaktør i Klassekampen.

Vel og bra alt saman. Men for å sitere ein laurdagsabonnent vi møtte to dagar seinare: «Mari Skurdal? Kven er det?».

Ikkje berre blir ho den første kvinnelege redaktøren i Klassekampen, men også den første frå Groruddalen, sa ein groruddøl i staben opprømt på pølsefesten då tilsettinga var klar.

Ho kom til verda hausten 1977, fem månader etter at Klassekampen vart dagsavis i eit overmenneskeleg løft frå ei ml-rørsle på sitt mest aktivistiske.

Den stolte faren, då som no, er sogningen Narve Trædal. Han var ein av dei få kjendisane i ei rørsle der jamvel redaktøren i Klassekampen nytta dekknamn. Trædal blir framleis hugsa som «soldaten som ikkje ville teie», då han vart straffa for å ha lekka informasjon om militærøvingar mot folket medan han hadde sambands­teneste i det militære. Då veslejenta kom, var han tilsett ved og seinare leiar for Klassekampens distribusjon.

Mora er Ingvild Skurdal frå Hundorp i Gudbrandsdalen. Ho jobba på dei indre liner i AKP-apparatet, så lenge det varte, og der var det ikkje mange som visste kva ho eigentleg heitte.

– Foreldra mine har solide røter i distrikta, men familien budde på Veitvet aust i Oslo, som med sin einsarta bustadmasse var ein bydel med uvanleg jamne sosiale forhold. Alle budde i nesten like leiligheitar. Alle var vanlege folk, som vi seier, med litt for dårleg råd. Det er ein bydel utan innslag av gamle hus med eplehage, slik mange drabantbyar har.

No bur ho med ektemannen Martin og skoleungane Liv og Tore i ein gamal bygard mellom Torshovparken og Torshovdalen.

– Torshov er ein gamal arbeidar­bydel, men eg opplever den ganske forskjellig frå Veitvet få kilometer unna. Det har flytta inn mange middelklassefolk her, som oss, medan det også er mange bygg med kommunale leilegheitar. Skilnaden mellom folk er større, det er armod eller velstand.

Foreldra skilde lag då ho var seks år, i venskaplege former.

– Dei kunne samarbeide og har snakka fint til og om kvarandre opp til denne dag, så då blir alt lettare. Eg budde hos mamma på Veitvet, men var regelmessig hos pappa og hugser det heile som lite opprivande.

Faren gifta seg på nytt og fekk ein son, journalisten og fotballdommaren Torkjel Trædal. Eivind Trædal, den ikkje ukjente MDG-politikaren og debattanten, er fetteren til Mari. Det dukkar alltids opp ein Trædal eller to.

Ho var altså eit av desse «ml-barna», men litt for seint til å bli plassert i pionerbrigaden under sommarleir på Tromøya eller Håøya.

– Eg var ikkje store jenta då mamma og pappa melde seg ut av AKP(m-l), slik mange gjorde tidleg på åtti­talet. Dessutan såg pappa det som uaktuelt å plassere meg hos barnevakt på sommarleir, med den stutte ferien dei hadde, seier ho.

Ho var ikkje av desse som visste at ho ville bli journalist frå konfirmasjonsalderen, men gjekk sine eigne vegar med sikte på eit yrkesliv i skolen.

Etter to år på Foss vidaregåande tok ho siste året på Forsøksgymnaset, og var sjølvsagt ikkje russ, som ho seier. Deretter jobba ho to år som assistent og lærarvikar ved Linderud skole før studieløpet starta på Blindern. Linderud var også fotballaget i yngre år.

Ho studerte engelsk og samfunnsfag og gret seg ikkje i svevn over einsemda blant betongblokkane på Blindern.

– Studietida kunne gjerne vart lenger for min del. Det var då eg fekk stadfesta kvar mine anlegg og interesser låg. Eg følgde nokre førelesingar i idéhistorie tidleg i løpet og kjente korleis heile tankemåten var framand. Eg gjekk over til sosiologi, og det var som å komme heim. Den sosiologiske analysen av samfunnet var slik eg var vant til å forstå verda.

«Det må være en utsøkt og helt spesiell kombinasjon av arv og miljø. Man skjønner jo fort at det er mange bunader og vakre trehus i dette familiesystemet. Mari står i et slags geografisk triangel, der Tredalen i Sogn utgjør det vestlige punktet, Skurdal i Sør-Fron det østlige og Veitvet i Groruddalen det sørlige, med noen forgreininger til Ås og Sverige, med engasjerte foreldre på begge sider, og en oldefar som var stortingsmann for Venstre og folkehøgskolepioner, kombinert med noen marxistiske grunnsirkler og viktig organisasjonsarbeid på venstresida», sa Bjørgulv Braanen i talen for Mari på 40-årsdagen i fjor.

Resultatet er etter hans hjarta: Ein nær medarbeidar og no etterfølgar som står forankra i ein radikal folkeopplysingstradisjon, som han sa. Keine Experimente.

Ein kan ikkje jobbe mange år for venstresidas dagsavis utan å høyre til på venstresida, og feminismen har vore ein viktig «isme».

– Eg jobba litt for Radiorakel i studietida, og kjente fleire kvinnelege aktivistar i mediebransjen, både i mammas og min generasjon. Og eg var med på oppstartmøtet for kvinnetidsskriftet Fett, fortel ho.

– Når kom du første gongen til Klassekampen, altså i vaksen alder?

– Eg hugsar datoen, det var 2. januar 2005. Eg var ferdig utdanna lektor hausten før med hovudfag i engelsk og trengte noko å gjera eit halvår før eg skulle sjå meg om etter jobb før eit nytt skoleår. Eg fekk vikariat eit halvt år som redigerar på desken. Det første eg gjorde var å redigere utanriksstoffet.

Den journalistiske erfaringa var ikkje stor, men ho hadde interesse for språk og sans for presentasjon.

Då ho sette seg på desken, hadde Braanen vore redaktør i vel to år. Pilene hadde så smått tatt til å peike oppover, men opplaget var på ein tredel av dagens og forholda langt mindre på alle vis. Den ferske redigeraren gjorde jobben på ein måte som sjefen la merke til.

– Etter vikariatet drog eg til Stockholm eit halvår, der Martin skulle studere. Eg hadde begynt å skrive lærebøker i samfunnsfag for ungdomsskolen, og det kunne eg drive med der. Men etter ei tid tok Bjørgulv kontakt og ville ha meg tilbake, no som vaktsjef. Det var smigrande, og sidan har det gått slag i slag, seier ho, utan å overdrive.

– Kvifor akkurat Klassekampen?

– Eg hadde vekse opp med avisa og var i eit miljø der mange las den, og eg las den sjølv. Dersom Klassekampen hadde gått under, noko ein ikkje kunne sjå bort frå i dei tider, ville eg nok gått tilbake til skolen i staden for å prøve andre mediejobbar.

Mange journalistar skyr jobben som vaktsjef, som ein utpost for stress og mas. Men dette var noko for Mari Skurdal, og der gjekk det tapt ein lektor.

– Eg fann meg særskilt godt til rette som vaktsjef. Det er omfattande oppgåver kvar dag, men då eg fekk røynsler nok, var det ein jobb eg følte at eg meistra fullt og heilt, nett som pappa sa om jobben sin i distribusjonen. Det gjev ei spesiell meistringskjensle når du får grep om eit stort apparat som fungerer, det er moro når ein kjem ovapå. Etter å ha vore med på denne runddansen i 13 år, er eg fri for panikk. Det går alltid i mål på eit vis.

Ho har den noko paradoksale CV-en for ein redaktør at ho har hatt praktisk talt alle redaksjonelle oppgåver, unntatt det vi kallar skrivande journalist. Ho skriv alt frå større intervju til kommentarar og petit­kåseri, men har aldri fått eit oppdrag frå nyheitssjefen som skal løysast innan klokka 14. Derimot har ho vore nyheitssjefen i fleire år. Så er det også eit munnhell i bransjen, som berre delvis er sant, at dei beste journalistane er ubrukelege som redaktørar,

Ho ruver ikkje i terrenget, den spinkle og kortklipte redaksjonssjefen, der ho går gjennom korridorane og helsar vennleg til høgre og venstre. Fram­toninga er lågmælt og nesten alltid blid og humoristisk, men ingen treng vera i tvil om at ho kan vera hard i klypa når det trengst.

Mari har sinnsro og ein praktisk sans som kjem til nytte i prekære situasjonar, og ho har det som stundom blir etterlyst blant dugelege kvinner i sin beste alder: Lyst til å vera leiar og sjølvtillit til å seie det.

«Eg tenkte det var min tur til å overta», sa ho til vår avis, om ein jobb som kan få den slitne metaforen om å hoppe etter Wirkola til å verke som barneskirenn.

– Mange flinke folk kvir seg for å søke makt, som det heiter, men det gjer ikkje du?

– Bjørgulv ville gå av før eller seinare, og eg har som nestkommanderande hatt tid til å tenke på framtida. Hadde eg sett ein super kandidat stige fram, så er det ikkje sikkert eg ville tatt ein kamp. Men sjølv om eg sette opp betre lister enn medie­kommentatorene som prøvde å finne aktuelle kandidatar, såg eg ingen som skilde seg ut. Så tenkte eg at kanskje det blir meg, då.

Ho er overraska over kor mykje virak det har vore.

– Dette vil gå over når kvardagen kjem, for det er alltid kvardag, det ventar alltid ei ny avis å lage i morgon. Lesarar spør korleis det kvar dag kan vera akkurat passe mykje stoff til å fylle alle sidene, korkje meir eller mindre, og det er eit godt spørsmål. Det er stritt mange gonger, men det er ikkje noko som er artigare enn å lage avis. Folk skulle berre visst.

– No blir det din tur til å havne nederst på dei årlege listene over kva medieleiarar tener?

– Eg fortalde på avdelinga eg leier kor mykje eg kjem til å gå opp i løn, og då lo dei godt. Ingen går etter leiarjobb i Klassekampen for å bli rik av det, og det lever eg godt med. I røynda har vi no eit heilt greit lønsnivå, omtrent som godt utdanna folk som held den offenlege sektoren gåande. Det er meir avstikkande at det har vorte ei slags norm at medieleiarar skal tene millionar i året.

Den avtroppande redaktøren sparer ikkje på lovorda om Mari, som han meiner har eit totalt avisblikk for kombinasjonen av form og innhald.

– Fallhøgda er stor her?

– Alle gode sider har sine skugge­sider også. Sjølv meiner eg å ha evne til system og overblikk, men er ikkje like god til å gå inn i alle detaljane som må vera på plass for at eit komplisert maskineri skal tikke og gå. Derfor understreka eg til staben at mange her både skriv og tenkjer betre enn meg, og det skal dei halde fram med. Vi har gode leiarar og medarbeidarar i alle ledd, seier Mari.

Mao Zedong skal ha sagt at «med deg ved roret er eg trygg», då han – utan samanlikning for øvrig – peika ut Hua Guofeng som sin etterfølgjar som Kinas leiar.

– No rykkar du opp etter å ha vore Braanens høgre hand ei årrekke, medan han skal halde fram i redaksjonen. Blir du den reelle sjefen når han heng der i hornet på veggen?

– Eg forstår at spørsmålet blir stilt, men eg er ikkje det minste uroleg. Det viktige for lesarane og for meg er at han kjem til å halde fram med å skrive i Klassekampen. Ein avis­redaksjon er i sin natur hierarkisk, vi må ta ei mengd avgjerder på stutt tid, og somme av dei er vanskelege. Då er systemet slik at den ansvarlege redaktøren har det siste ordet.

– Ein tek kanskje ikkje på seg ein slik jobb om ein har lett for å bekymre seg?

– Eg er ikkje spesielt bekymra av meg, men ein får visse yrkessjukdommar. Alt no veit eg at julaftan og nyttårsaftan i år fell på ein måndag, og det er ein lei kombinasjon produksjonsmessig, som vi må forebu oss på. Dette har eg fått i blodet.

– Det er mykje snakk om stø kurs ved skiftet. Kan kursen bli så stø at Klassekampen stagnerer?

– Stø kurs er å halde fram vår stegvise utvikling, og ikkje å ligge der vi ligg. Vi kan bli betre på alle felt, sjølv om vi får til mykje bra. Kvar­dagen går ut på å gjera det litt og litt betre. Eg er veldig takksam for den varme mottakinga, og eg veit at dei tilsette er letta over at det ikkje skal komme ein eller annan og kaste om på den kulturen vi har bygd opp saman gjennom mange år. No blir det mi oppgåve å leie laget, og eg er klar.

alfs@klassekampen.no

annikenm@klassekampen.no

Artikkelen er oppdatert: 24. september 2018 kl. 11.12