Onsdag 11. juli 2018
2025 – EIN LUKKA ROM-ODYSSÉ: Med litt uflaks kan dagens Finnmark vere stengd ute frå Stortinget etter valet i 2025. Det liker Ragnhild Vassvik, fylkesordførar i Finnmark frå Ap, svært dårleg.
Fylkesordføraren fryktar fyrste finnmarksfrie folkevalde forsamling:
Må stole på flaksen
Undersak

Mæland: Utvalet står fritt

Kommunal- og moderniseringsminister Monica Mæland er statsråden med ansvar for valgjennomføring i Noreg.

Ho hadde ikkje høve til å stille til intervju, men peikar i eit e-post-svar frå departementet på at det sit representantar frå alle parti i vallovutvalet, og at dei står fritt til å kome med synspunkt på alle delar av vallova: «Valglovutvalget har i sitt mandat å utarbeide et helhetlig forslag til ny valglov, og står fritt til å se på alle elementer i valgordningen. Alle partier på Stortinget har en representant i valglovutvalget, og forslaget skal på en bred høring før departementet fremmer en lovproposisjon for Stortinget. Valglovutvalget skal legge frem sitt forslag 31. desember 2019. Stortingsvalget i 2021 skal for øvrig gjennomføres med Finnmark som eget valgdistrikt.»

BØNDA IFRA NORD: Finnmark kan ramle heilt ut av Stortinget. Finnmarks fylkesordførar er likevel open for at areal skal telje mindre enn i dag når ein fordeler stortingsmandat.

REGIONREFORMA

Tenk deg at du skal setje saman ei liste for partiet ditt i framkant av eit stortingsval. Ville du satsa på toppkandidatar frå områda med flest eller færrast innbyggjarar?

Erfaringa viser at det temmeleg ofte blir ein kandidat frå dei mest folketette områda. Det er vel heller ikkje så rart – det er jo her det flest å ta av. Men ordninga kan slå svært uheldig ut for Finnmark – av to grunnar. For det fyrste er Finnmark meir grisgrendt enn Troms, og sjansen er stor for at kandidatar frå Troms kjem øvst på listene.

For det andre er heile valordninga i spel. I dag har Finnmark fire distriktsmandat og eitt utjamningsmandat. Kor mange plassar den nye Troms- og Finnmark-benken får, veit ingen. Frp slår i sitt program fast at berre folketal skal avgjere representasjonen frå valkrinsen. Tidlegare har også Høgre-representantar vore kritiske til at areal skal telje så mykje: I 2017 var det 7783 finnmarksveljarar bak kvart mandat, medan talet i Vestfold var 19.990. Det nye storfylket kan altså få færre stortingsplassar enn dagens fem frå Finnmark og seks frå Troms skulle tilseie.

Fakta

Ny valordning:

• 21. juni 2017 sette regjeringa ned eit vallovutval med Ørnulf Røhnebæk som leiar. Utvalet skal sjå på valgjennomføringa, mellom anna om rutinane er trygge nok. Dei skal vurdere om klageordninga er god nok og systemet med stryking av kandidatar. Dei står fritt til å sjå på alle sider av valordninga.

• I tillegg skal utvalet gå gjennom valordninga i ljos av regionreforma. I dag er dei 19 fylka tilsvarande valdistrikta ved stortings- og fylkestingsval. I framtida får vi elleve fylke.

Kjelde: Regjeringa

Fyrste sidan 1814

Dersom finnmarkingane har uflaks, blir dei altså ståande utanfor Stortinget ved valet om sju år. Det vil i så fall vere fyrste gong sidan grunnlovsforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Fylkesordførar Ragnhild Vassvik frå Ap er – ikkje uventa – kritisk.

– Dette er jo eit av argumenta for å ikkje slå oss saman med Troms. Røysta frå Finnmark bli mindre tydeleg og kanskje heilt borte i Stortinget.

Ho peikar på at det kan gå båe vegar.

– Ingen veit. Kanskje blir det også fleire frå Finnmark. Men matematikken er jo sånn at om Troms røystar på sine, vil vi kome dårlegare ut, seier ho til Klassekampen.

– Kva konsekvensar vil det gje?

– Finnmarks utfordringar vil bli mindre høyrt. Ta til dømes saka om ilandføring av olje. Vi har ropt om det i årevis. Om ikkje Finnmark var til stades, ville vi ikkje blitt høyrt. Og særleg gjeld dette Noregs tilhøve til Russland, meiner Vassvik.

Sjølv er ho frå Gamvik, ein kommune med rett over 1000 innbyggjarar.

Trur byane kan vinne

I sitt eige parti, Ap, er Vassvik spent på korleis debatten blir.

– Det kan bli ein debatt mellom dei ulike storbyane i staden for mellom fylka. I Troms har det gjerne vore Harstad og Tromsø som har dominert. Med ei sånn line blir kanskje Alta representert, meiner ho.

– Men kan du skjøne argumentet om «éi kvinne – éi røyst», då?

– Nei, eg har ikkje sansen for det. Det er mogleg at areal utgjer for mykje i dag. Det kan eg vere med på å diskutere. Men det er jo ikkje berre eit folketal her, men òg geografi. Og hos oss er det stort at det krev ein viss representasjon.

politikk@klassekampen.no

Tirsdag 20. november 2018
VRAKET: Rogaland KrF vil ha Kjell Ingolf Ropstad som ny KrF-leder – ikke Olaug Bollestad. Flere fylker peker på Hans Olav Syversen etter rå maktkamp.
Tirsdag 13. november 2018
VISJON: Torgeir Knag Fylkesnes vil styrke SVs nærings- og distriktsprofil. – Mitt største ønske for SV er at vi skal bli mer ambisiøse og mindre flinke, sier han.
Torsdag 8. november 2018
FRAFALL: Ungdom som faller ut av videregående fanges opp for seint, sier Jan Bøhler.
Onsdag 7. november 2018
SAMLING: Ap, Sp og SV har reint fleirtal i Klassekampens novembermåling. Etter å ha blitt vraka av KrF er Jonas Gahr Støre klar for å samkøyre med dei raudgrøne.
Mandag 5. november 2018
STRID: Når abortloven nå er på forhandlingsbordet, vil Senterpartiet fremme forslag om å fjerne den omstridte retten til tvillingabort. Ap går for fort i vranglås, mener Kjersti Toppe.
Lørdag 3. november 2018
DELT: Sentrale partifolk tror det kan ta tid å samle fløyene i KrF etter partiets skjebnelandsmøte på Gardermoen i går.
Fredag 2. november 2018
NEI: Dersom KrFs høyrefløy vinner fram på dagens skjebnemøte, forsvinner sentrum i norsk politikk, advarer Anne Enger.
Torsdag 1. november 2018
NEI: Erna Solbergs abortfrieri til KrF mangler flertall i Stortinget. – Min stemme for kvinnes rett til abort kan ikke forhandles bort, sier Venstres Abid Raja.
Fredag 26. oktober 2018
SPLITTELSE: Mens venstrefløyen i KrF «kjenner frosten gripe om rygg­raden», rikker ikke Sylvi Listhaugs siste utspill på høyrefløyen i partiet.
Tirsdag 23. oktober 2018
STERK I TROEN: Knut Arild Hareide hadde regnet med mellom tre og seks mandater fra Rogaland, men fikk ett. Nå står det om de usikre fylkene, som Oslo og Hordaland.