Månedens poet

Driven av djupe syner

MÅNADENS POET

BJARNE BJØRNEVIK

Kvar månad kårar Diktkammeret ein månadens poet som blir intervjua og trykka i Bokmagasinet.

– Diktet ditt «Byen forma som ein nykel» blir i juryens kommentar omtala som ein kinesisk eske, som opnar for nye bilete gong på gong. Korleis skriv du?

– Som poet og menneske soknar eg vel til den leiren i vesterlandsk idésoge som gjev kjenslene førerang over rasjonaliteten, og poesien min kan nok seiast å vere driven av djupe syner. Når eg skriv er eg oppteken av å sleppe til den mørke ånda i kroppen, slik at diktet blir lauga i medvitne og umedvitne bilete. På den måten blir skrivinga ein prosess der eg freistar å tileigne meg det John Keats omtala som negative capability. Eg veit sjeldan korleis diktet kjem til å sjå ut medan eg skriv, og det er heller ikkje mi oppgåve å planlegge det på førehand – dikting er ikkje fordømt ingeniørkunst, heller. Eg kan rett nok la meg inspirere av eit konkret bilete, eit lønnetre eller ein underleg draum, men frå dette utgangspunktet kan diktet hamne ut på ville vegar.

– Kva fekk deg til å skrive dette diktet?

– Den konkrete inspirasjonen for diktet fekk eg frå den japanske kunstnaren Ando Hiroshige (1797–1858) sitt tresnitt av poststaden Nagakubo, som er ein del av serien «Sekstini rasteplassar til Kisokaido». Den vene månenattverda han skildrar, sette i gong snøgge assosiasjonar av redsle og glede i meg, så då var det berre å gripe pennen fatt.

Juryens kommentar

Juryens kommentar

Nokre dikt har ei klår og enkel form, og gir frå seg så mykje av sin innebygde informasjon ved første gongs lesing, at ein vert slått av heilskapen og samanhengen. Slik er det ikkje med månadens dikt. Det veks frodig fram og er rikt på svært ulike bilete. Det inneheld òg nokre veldige sprang frå det eine bilete til det andre, ofte med ei forbløffande og overraskande utviding av innhaldet. Eit dirrande døme på dette er: «Kråkene som flyg over steinhellene på taket // ber bod om at den kalde greina under måneljoset / er i slekt med den skjelvande skrifta/i eit kjærleiksbrev.»

Ein ting er at ein kan sjå at ei kald grein i månelys kan likna på handskrift, men her liknar greina på ei skjelvande skrift; javel, greina skjelv kan hende litt i vinden, men kvifor skjelv handa som skriv kjærleiksbrevet? Og det er kråkene som ber bod om denne likskapen. Korleis gjer dei det? Og kvifor? Heile diktet opnar nye scenario gong på gong, som kinesiske esker – og kvar gong ein ny situasjon, eit nytt bilete frå den menneskeleg soga vart skildra, oppstår det nye spørsmål. Kvifor er soldatane nakne? Kvifor skal muldyrmannen dra sørover? Kva slags tempel er det snakk om? Og kvifor ryk det? Og så vidare og vidare.

Ein kunne innvende, at alt dette må jo skape eit forvirrande og usamanhangande dikt. Me i juryen opplever det tvert om som eit dikt med ein sterkt samlande energi, men eit dikt som famnar inn og løftar fram soga om det å vera menneske gjennom tid og stad. Om fattige og vidgjetne, soldatar og handelsmenn, om liv og død. Og på eit nesten magisk vis demonstrerer diktet dermed kva språket, kva fragment av forteljingar og kva det poetiske er i stand til å skapa, utan å ty til lineære og forenklande samanhengar. Månadens dikt er, slik me ser det, ei feiring av poesiens kraft.

– Kvifor skriv du på Diktkammeret, og kva har deltakinga der gjeve deg?

– Eg skriv fordi eg på ramme alvor meiner at det er ei plikt og ein fortent byrde. Den som ikkje er kreativ på eit eller anna vis endar opp som ei sommarfugllarve i menneskeham. William Blake skjønte det. Å skrive er for meg ei djupt privat handling, og stundom lurer eg på om det i det heile er mogleg å ha ein meiningsfull samtale om litteratur. Difor har Diktkammeret vore den einaste staden kvar eg har våga å dele det eg skriv.

– Kva er annleis med skrivinga di no enn då du byrja å skrive dikt?

– Eg skreiv mine første dikt sumaren 2013. Før den tid skreiv eg mest essays og sakprosa. Den største skilnaden på då og no er at eg har blitt djevelsk flink til å revidere og pusse på dikta mine. Det skal diktkammeristane ha takk for!

– Kva les du?

– Eg les alt frå poesi, romanar og novellekunst til sakprosa, det vere seg om historie, filosofi eller kunst. Eg er med andre ord ganske altetande. Mellom poetane eg høgvyrder kan ein nemne Georg Trakl, Paul Celan, Robert Bly, Olav H. Hauge, Tor Ulven, Federico García Lorca, César Vallejo, John Keats, William Blake og Walt Whitman. Mellom nye norske poetar er Ulrik Farestad og Anne Helene Guddal to favorittar. På Diktkammeret står Oddbjørn Aardalen og Cecilie C. Østreng i ei særstilling for meg.

Månedens dikt

Byen forma som ein nykel

Under brupilarane stig tåka mot

den lodne himmelen over muldyrmannen,

han som bøyer seg

framfor den lange reisa sørover.

Kråkene som flyg over steinhellene på taket

ber bod om at den kalde greina under måneljoset

er i slekt med den skjelvande skrifta

i eit kjærleiksbrev.

Tre nakne soldatar talar lågt i graset som bølgjer under

oss.

Ein handelsmann dreg den motviljuge kløvhesten sin

mot varmen i vertshuset.

Når den ureine mannen i sjela mi gjev opp

er det fordi han er fattig

og ikkje har ein annan stad å gå. Om morgonen er stove­-

golvet

like kaldt, omnen har vore av heile natta.

Lyden av kviskrande elskarar har spjerra søvnen min i

tusen bitar.

Eg trur ikkje lenger at dei vonde handlingane mine

blir verande i det rykande tempelet

mellom beina

og kroppen.

Kva skal ein seie, drukna i augneblinken til vidgjetne

herrar?

I eldre tider sat menn som oss

under ei grein

for å lære seg kunsten å døy utan ein lyd.

Bjarne Bjørnevik

Bokmagasinets diktspalte redigeres av poetene Endre Ruset og Joakim Kjørsvik. Vi trykker nye, innsendte dikt av etablerte og uetablerte forfattere. Bidrag mottas på adressen poetiskpraksis@klassekampen.no. Spalta har dessuten et samarbeid med Diktkammeret, et åpent, nettbasert skriveverksted for poesi, hvor Helge Torvund er veileder. Poeter kan også gå inn på Diktkammerets nettsider og delta der: diktkammeret.no. Hver måned kårer juryen i Diktkammeret en månedens poet, som intervjues og trykkes i Bokmagasinet.