Klassekampen.no
Lørdag 17. mars 2018
Ei god sak: Drakedronningas hemn i «Game of Thrones».
Dramaet kring Sigrid Storråde kunne aldri ha skjedd på universitetet.
Det menn vil ha

Snorre Sturlason fortel at ein gong på slutten av vikingtida var den norske småkongen Harald Grenske på vitjing hos Sigrid Tostedotter, som var smådronning i Sverige. Alt var veldig hyggjeleg heilt til ho sa at ho rekna sitt eige rike for å vera like gjævt som hans. Då blei han sur og fór heim til seg sjølv.

Året etter kom han tilbake og tilbaud ekteskap, endå han allereie var gift, og kona var med barn. Sigrid tok han ikkje på alvor, men Harald hadde fått det for seg at han kunne ikkje leva utan henne, og gav seg til på garden hennar med alle sine menn.

Same dag kom det ein annan beilar austanfrå Gardarike, han òg med ein flokk med væpna krigarar, slik skikken var. Sigrid innlosjerte begge friarfølgja i ei gamal rønne og skjenkte dei grundig fulle. Midt på natta fekk ho folka sine til å setja fyr på rønna og brenna inne gjestene mens dei sov, og slå i hel dei som greidde koma seg ut.

Situasjonen kan minna om den scenen i «Game of Thrones» der drakedronninga Daenerys brenner inne ein heil flokk med nomadehovdingar. Men Daenerys har ei god sak i og med at ho er teken til fange og truga med gruppevaldtekt. Dessutan har ho den overnaturlege eigenskapen at elden ikkje kan skada henne, og tenner aleine på huset mens ho sjølv er inne i det.

Forteljinga om den vakre unge Daenerys blei til på 1990-talet og avspeglar det moderne synet på rett og gale. Soga om den godt vaksne og temmeleg vêrbarka Sigrid blei nedskriven i kristen mellomalder, i djup respekt for heidensk kjønnsbalanse. Det er verdt å merkja seg at ho handla innanfor naturlege rammer, utan magi. Ho ville venja småkongane av med fara på friarferd, sa Sigrid, vel merksam på kor imponerande det høyrdest ut. Etter det fekk ho tilnamnet Storråde.

Vanlegvis utløyste drap på stormenn blodige hemnaksjonar. Likevel lèt soga Sigrid gå fri. Det kan verka som om erotikken var eit område med andre reglar, og at kvar den som våga seg inn der, sjølv måtte ta følgjene.

Omtrent samtidig med at Harald Grenske gjekk ned i flammar, gifta rikskongen Olav Tryggvason seg med ei jente som tok med seg kniv i bruresenga fordi ho var hamna der mot sin vilje. Same morgon rei ho bort frå garden utan å bli straffa for drapsforsøket. Det går fram av samanhengen at når kongen ikkje hadde greidd å nytta bryllaupsnatta til å forføra henne, kunne han berre ha det så godt.

Den neste Olav Tryggvason prøvde å inngå ekteskap med, var Sigrid Storråde. Det skar seg då han ville ha henne til å slutta med å dyrka dei heidenske gudane og bli kristen som han sjølv. Etterpå gifta ho seg med danskekongen Svein Tjugeskjegg, den mektigaste mannen i Norden. Men ho var framleis arg på Olav, og eggja den nye husbonden til å hemna seg på han. Det enda med slaget ved Svolder.

Historikarane har vist liten vilje til å finna ut kva det var som dreiv dei mennene som elska slike kvinner. Men så kunne då heller aldri noko slikt ha skjedd ved eit universitet.

s.skjold@online.no

Ikkje søtt, ikkje surt, ikkje bittert – men salt. Solveig Aareskjold skriv om det ho sjølv vil i Klassekampen kvar laurdag.

«Midt på natta fekk ho folka sine til å setja fyr på rønna»

Artikkelen er oppdatert: 10. april 2018 kl. 14.18