Klassekampen.no
Mandag 4. desember 2017
På ein vevverkstad i Harrania bryt dei bratt med rådande pedagogikk.
Rørslene i veven

Med utsyn til pyramidane i Giza ligg vevverkstaden i landsbyen Harrania i Egypt: Ramses Wissa Wassef Art Centre (RWWAC). Lokale handverkarar kjende den nubiske byggestilen med kvelv og kuplar og bygde i teglstein laga på staden. I 1954 kom dei første vevarane, jenter og gutar frå landsbyen, mellom ti og tolv år, førstegenerasjonen frå Harrania som skulle erobra verda med sin bildevev.

Arkitekt og leiar for arkitektstudiet i The College of Fine Arts i Kairo, Ramses Wissa Wassaf (1911–1974), lærde seg bildevev for å utforska barns skapande evner. Ramses vaks opp i ein koptisk familie og studerte arkitektur ved École des Beaux Arts i Paris. Under heile skulegangen hadde han reagert på den teoretiske, livsfjerne og kontrollstyrde pedagogikken.

For eksperimentet med barns skaparpotensial og «the idea of feeling» sette han og kona Sophia opp desse pedagogiske reglane:

1. Ingen kartong eller design som utgangspunkt. Elevane fekk innføring i handverket, frå montering av renning i ramma til innslag av trådane som dei farga med urter og planter frå hagen ved senteret. Var ein firkant ferdigvoven, blei denne lagt vekk og bildet fekk utvikla seg over nye flater i hendenes fantasi frå dag til dag. Motiva kom frå daglegliv og landskap. Barn frå koptiske familiar valde gjerne folkeliv og menneske i sine bildeteppe, medan muslimske barn ofte skildra natur og dyreliv i djerve og stilsikre former og fargar.

Sjølv sikra eg meg ein bildevev i 1995 med tittel «Marknadsplass» då kunstsenteret vitja Norge og Hå gamle prestegard på Jæren. Eg fall for detaljen: Kvinna som fann gullegget etter ei einaste frittgåande høne! Til Norge kom første utstilling i regi av Galleri Brandstrup i 1973.

2. Ingen ekstern estetisk påverknad. Barna skulle ikkje eksponerast for etablert kunst på området. Imitasjon kunne føra til klisjear og underkasting under rådande bildekanon. Utflukter i regionen kom i staden. Det var ut frå denne regelen dei store overraskingane kom, ikkje minst i form av djerve kompositoriske grep og rørslene i veven. Likeså i skildring av dagleglivet, konkret og magisk. Barna brukte lang tid på teppa og følgde kor «the feeling of the hands» og den indre visjonen førde. Fleire har utvikla eigne verdskjende kunstnarskap, til dømes Karima Ali.

3. Ingen kritikk. Ingen innblanding i det kunstnarlege uttrykket. Læraren kom og gjekk for å løysa flokar i det kunstfaglege og berre på vink frå vevarane. Dei skulle læra undervegs og motoren skulle vera den skapande gleda og kjensla av å meistra og utforska eiga bildeverd.

Eg vil tru desse reglane bryt bratt med rådande pedagogikk, både innan kunstopplæring og skuleverket elles med målstyring og kontrollregime. Også kritikken som referanseglad sjanger i etterkant får noko å tenkja på!

Ny utstilling frå RWWAC opnar i dag i Tacoma, Washington. Gull verd eit besøk!

karinmoe1@gmail.com

Forfattar og litteraturkritikar Karin Moe kommenterer aktuelle saker frå sidelinja kvar måndag.

«Barna skulle ikkje eksponer­ast for etablert kunst»

Artikkelen er oppdatert: 21. desember 2017 kl. 13.27