Fredag 14. juli 2017
Får nytt visum: Den palestinske filmskaparen Mohamed Jabaly kan returnera til Tromsø frå London. Her klemmer han Mari Bø, markedsassistent i Tromsø Internasjonale Filmfestival, då han var i ferd med å bli kasta ut av Noreg sist vinter. Foto: Ingun A. Mæhlum
Den palestinske filmregissøren Mohamed Jabaly får likevel studere ved Nordland kunst- og filmfagskole:
Reiser heim til Tromsø
UDI har snudd og innvilgar student­visum til den prisvinnande palestinske filmregissøren Mohamed Jabaly.

film

– 31. juli vender eg tilbake til Tromsø. Flybilletten er alt bestilt, seier Mohamed Jabaly på telefon frå London.

Den palestinske filmskaparen har hatt opphald på turistvisum i den britiske hovudstaden sidan mars, då han måtte reisa frå fast jobb og bupæl i Tromsø, etter at norske utlendingsstyresmakter avslo Jabalys søknad om arbeids- og opphaldsløyve.

Han hadde då hatt kunstnarvisum sidan 2014 og etablert seg i Tromsø, der han hadde fast bustad og arbeid hos ein filmprodusent.

Den snart tre år lange turbulente historia om den statslause palestinaren ser ut til å få ei mellombels løysing, når Utlendingsdirektoratet (UDI) no har akseptert og innvilga Jabalys søknad om studentvisum til Noreg for å byrja på Nordland kunst- og filmfagskole i Kabelvåg. Ein søknad dei først avviste på formelt grunnlag, fordi søknaden var sendt til Noreg frå Storbritannia og ikkje var innlevert til norske styresmakter i Gaza, Jabalys opphavlege bustad.

Fakta

Mohamed Jabaly:

• Palestinsk filmskapar (f. 1980). Har regissert den prisvinnande dokumentaren «Ambulance», om Gaza-krigen i 2014.

• Vart hindra i å reisa heim frå Noreg til Gaza hausten 2014, då Egypt stengde grensa til den palestinske enklaven. Han har sidan hatt opphald i Tromsø.

• Fekk ikkje vidare arbeids- og opphaldsløyve i vår, men har no fått norsk studentvisum.

Tre år i uvisse

Klassekampen har følgt Mohamed Jabalys sak sidan han kom til Tromsø for å vera med på eit filmkurs hausten 2014. Han kom då frå Gaza og den 50 dagar lange israelske bombinga av den avstengde, palestinske enklaven.

Etter at Jabaly hadde reist til Noreg, vart grenseovergangen mellom Gaza og Egypt stengt, og han vart «fanga» i utlandet utan høve til å returnera.

Med hjelp frå filmmiljøet i Tromsø fekk den unge fotografen redigert filmopptaka som vart til den internasjonalt prislønte dokumentarfilmen «Ambulance».

I løpet av dei tre åra som har gått, er ikkje situasjonen betra i Gaza. Snarare tvert om, ifølgje rapportar frå FN. Grensa til Egypt ved Rafah er framleis stengt, og var sist ope kort tid tre dagar i mai.

Gjekk tilbake på formalitet

– Eg vart fortvilt då eg fekk avslag på studentvisumsøknaden. Utan von om å kunne endra noko som helst, sendte eg 27. juni eit ankebrev til UDI, der eg gjorde greie for at eg ikkje kunne søka frå Gaza både fordi grensa er stengt for innreise og fordi dei norske diplomatiske tenestene er flytta frå Gaza til Amman i Jordan, noko som ville kravd at eg oppsøkte eit tredjeland for å få levert visumsøknaden.

Berre fjorten dagar etter at Jabaly sendte brevet, fekk han svar frå UDI, der direktoratet aksepterte årsakene til at han ikkje oppfylte dei formelle søknadsvilkåra og stadfesta at visum var innvilga.

– Det var ei enorm lette. Det britiske turistvisumet mitt går ut 8. august. Det har vore svært stressande ikkje å vita kor eg skulle gjera av meg etter det. No kan eg reisa til Tromsø, som eg ser på som min andre heimby, før eg byrjar på Nordland kunst- og filmfagskole i Kabelvåg over sommaren. Det er i alle fall ein start, seier Jabaly.

Då norske utlendingsstyresmakter i vinter avslo å gje ham arbeids- og opphaldsløyve, var det grunngjeve med at han ikkje hadde den formelle utdanninga dei kravde for å godkjenna han som filmregissør. Det trass i at blant anna fagorganisasjonen Norske Filmregissører gjekk god for kompetansen hans og han hadde gjort internasjonal suksess med dokumentarfilmen «Ambulance».

Film om livet i limbo

«Ambulance» er Mohammed Jabalys dokumentasjon av Gaza-krigen sommaren 2014, sett frå synsstaden til eit ambulanseteam.

Filmen har vekt merksemd både ved filmfestivalar, blant helsepersonell og politikarar. Dokumentaren var årsaka til at Jabaly vart invitert til London av BBC og Det britiske filminstituttet (BFI) i vår.

Her fekk filmskaparen to viktige prisar: BBC Arabic Young Journalist Award 2017 og prisen for beste langdokumentar under Baftas One World Media Awards.

No vil Jabaly laga film om si eiga sak, som også har engasjert publikum over alt der «Ambulance» har vorte vist.

– Kameraet er alltid med meg, og eg har filma jamt sidan eg reiste frå Gaza i 2014. Vonleg kan det med tida bli ein ny dokumentar av opptaka, seier Jabaly, vel vitande om at han delar lagnad med mange palestinarar.

– Eg prøver alltid å sjå det positive i tilværet, men til liks med folk flest må eg ha eit fast haldepunkt i livet. Det har eg no ei tid framover med skolen.

Mohamed Jabaly stemnde UDI for retten for feil lovbruk då dei avviste søknaden hans om arbeids- og opphaldsløyve. Denne saka er enno i rettssystemet, men Jabaly har ikkje avgjort om han no vil trekka stemninga eller forfølgja saka.

– Det er ei viktig sak for filmbransjen, men personleg har ho kosta meg mykje både av pengar og krefter, seier regissøren.

guri.kulaas@klassekampen.no

Torsdag 20. juni 2019
NFFO-leder Arne Vestbø mener det er greit at forfattere forhandler fram høyere royalty på egne vegne. – Selvskudd fra foreningen, hevder sakprosaforfatter.
Onsdag 19. juni 2019
Unni Lindell fikk romanroyalty da hun ga ut sak­prosabok hos Aschehoug. Forlaget avviser at forfatteren har fått en spesialavtale.
Tirsdag 18. juni 2019
Resett har fått kritikk fra Høyre-topper for å slippe til hatefulle ytringer. Men ifølge en ny undersøkelse har velgerne på høyresida stor tillit til det islam­kritiske nettstedet.
Mandag 17. juni 2019
Den tyske journalisten Kai Strittmatter er sjokkert over debatten rundt «Ways of Seeing». – Eit lærestykke om trugsmål mot demokratiet, meiner han.
Lørdag 15. juni 2019
For å ta makt fra modernistene vil Odd Nerdrum dele opp kunsthistorie-faget i to strengt atskilte retninger: en kantiansk og en aristotelisk retning. Men først åpner han utstilling i Vesterålen.
Fredag 14. juni 2019
Eidsvoll Ullensaker Blad vurderer å komme ut færre dager i uka for å overleve Amedias varslede prishopp på distribusjon av avisa. Amedia svarer med å øke prisen ytterligere.
Torsdag 13. juni 2019
Den amerikanske avisa The New York Times vil ikke lenger trykke politiske karikaturtegninger. – En forferdelig situasjon, sier VG-tegner Roar Hagen.
Onsdag 12. juni 2019
Arbeidet med en etisk sjekkliste for sakprosa starter denne uka. – Hensynet til privat­livets fred er et naturlig tema, sier utvalgsmedlem Jon Gangdal.
Tirsdag 11. juni 2019
Da Greta Thunberg ble internasjonalt kjent som klima­aktivist, endte hun plutselig opp som medforfatter av moras bok.
Lørdag 8. juni 2019
Kritiker Jon Rognlien ønsker en rettslig prøving av «To søstre» vel­kommen. Det vil kunne avklare viktige spørsmål rundt sakprosa og etikk, mener han.