Klassekampen.no
Lørdag 27. august 2016
8illustrasjon: knut Løvås, knutlvas@gmail.com
Vi må slutte å godta at oljebransjen fortrenger sanninga.
Flatlusas løgner

Dei siste åra har eg brukt ein del tid på å fundere over dette at folk fortrenger klimakrisa, og kvifor den for eksempel er så lite synleg i litteraturen. Dette, mellom andre ting, skal eg samtale med forfattaren Espen Stueland om under Litteraturdagane i Vinje i helga. Eg har med stor interesse lese den siste boka hans, «700-årsflommen: 13 innlegg om klimaendringer, poesi og politikk». Allereie i forordet har eg sett ein tjukk strek under ei setning, nemleg denne: «Hvor er språket som nekter å godta løgnene og fortrengningene?»

Nyleg gjekk leiar i Bellona, Frederic Hauge, hardt ut og sa at Karl Eirik Schjøtt-Pedersen er «frekk som ei flatlus». Det er i alle fall eit språk som skaper overskrifter. Men dei harde orda viser også uvilje mot å godta løgner og fortrengingar. Han med det forferdeleg lange namnet, også berre kalla Schjøtten, er administrerande direktør for Norsk olje og gass. For halvanna veke sidan la han fram eit felles vegkart for olje- og gassnæringa i Norge. Dette skal etter seiande vere eit kjempeløft for å kutte klimautsleppa og vise veg til ei meir energieffektiv framtid. Planen lovar både gull og grøne skogar. Så kvifor blei Frederic Hauge så sint?

Jau, oljebransjen vil kutte utsleppa frå oljeproduksjonen fram mot 2030. Men samtidig vil dei ha like stor oljeproduksjon i 2030 som i dag. Det betyr at regjeringa må opne nye oljefelt. Og ja, det betyr at det må opnast nye oljefelt i dei sårbare nordområda. Og her kjem det frekkaste: Oljenæringa ber i tillegg staten om 5,5 milliardar for å gjennomføre tiltaka.

Selskap med inntekter i hundremilliardarsklassen vil ha staten med på å betale for å gjere dei meir energieffektive. Det er som om den rikaste mannen i Norge skulle stilt seg opp på eit gatehjørne og tigga om småpengar til bussen heim. Sjølvsagt er vi alle tente med at oljenæringa blir grønare. Men det løyser ikkje klimaproblemet at produksjonen i Norge blir reinare. Det meste av olja som blir pumpa opp, eksporterer vi. Men den forsvinn ikkje. Det som blir pumpa opp, blir også fyrt opp.

Det som blir spennande no, er å sjå om klima- og miljøminister Vidar Helgesen kjøper denne pakka. Det er nemleg han som har fått rapporten frå Schjøtten & Co. og må ta vurdere denne mildt sagt underlege problemstillinga: Skal staten la oljeselskapa få lov til å borre meir, slik at dei kan bli meir miljøvennlege? Og kva med oss? Du og eg? Godtar vi slike frekkheiter? Eller likar vi litt for godt at ansvarlege menneske fortel oss at vi berre kan ta det med ro, at det ikkje er så farleg? Det er freistande å lulle seg inn i førestillinga om at dei som forsikrar oss om at utsleppa skal ned, også gjer noko med det. Og at dei som erklærer seg som klimaoptimistar faktisk har grunn til å vere det.

Espen Stueland etterlyser ikkje berre eit språk som nektar å godta fortrengingane. I «700-årsflommen» skriv han også ein del om nyspråk, eit språk som verkar passiviserande, som prøver å skjule realitetar. Det er flittig brukt av politikarar og oljesjefar, og i det siste har vi særleg sett det i bruk i diskusjonar om korleis Norge skal oppfylle dei internasjonale forpliktingane sine på klimafeltet. «Det grøne skiftet» har først og fremst gitt seg utslag i ei utstrekt og effektiv grønvasking i alle delar av næringslivet. «Bedrifter innen alle områder fra reiselivs- og hotellbransjen til petroleumsbransjen bruker store ressurser på å forme omdømmet sitt som miljø- eller klimavennlig. Kunden skal få god samvittighet,» skriv Stueland. Grønvasking verkar litt mindre uheiderleg enn kvitvasking, men står vi ikkje i konstant fare for å bli lurt?

Det må da finnast eit språk som nektar å godta løgnene og fortrengingane. Det går for eksempel an å bruke det vesle ordet «nei».

For Schjøtten sin del skapte ikkje flatlusfornærminga større krusingar i overflata enn eit skeivt flir. Det å få kjeft frå Bellona-sjefen er sikkert reine adelsmerket for ein talsmann for oljenæringa. Men eit «nei» frå klima- og miljøministeren, eller frå dei folkevalde på Stortinget, blir han nøydd til å ta på alvor.

bbildoen@gmail.com

Skribentane Karin Moe, Brit Bildøen, Olav Elgvin og Maria Dyrhol Sandvik analyserer og kommenterer dagsaktuelle tema og politiske fenomen laurdagar.

Artikkelen er oppdatert: 14. september 2016 kl. 14.44