Klassekampen.no
Lørdag 28. mai 2016
8illustrasjon: Knut Løvås, knutlvas@gmail.com
Tenk om livet blir godt etter det grøne skiftet?
Historier om håp

Verda endrar seg. Endrar det historiene som blir fortalt? For to veker sidan var eg på ein konferanse som tok opp dette spørsmålet. Free Word Centre i London husar ei rekke organisasjonar som jobbar med litteratur og ytringsfridom. Der var rundt seksti forskarar og forfattarar samla til konferansen «Weatherfronts», og der møtte eg folk som ikkje har blitt hengande fast i spørsmålet om forfattarar har noko i klimakampen å gjere, men verkeleg har begynt å tenke rundt temaet.

Kva slags førestillingar har vi om framtida no når vi har den dystre klimatrusselen hengande over hovuda våre? Klarer litteraturen å fange opp og formidle dei endringane som skjer i oss og rundt oss? Til mi eiga overrasking og glede forlét eg konferansen meir optimistisk enn eg var da eg kom.

Mellom to debattar fekk deltakarane gå inn i eit rom der det hang ein plakat i kvart hjørne. Vi skulle stille oss under den plakaten som best formidla vår ståstad i klimaspørsmålet. På den første plakaten stod det «We are all doomed». Berre tre stykke stilte seg, noko lattermilde, under utsegna om at vi alle er redningslaust fortapte. Resten av forsamlinga fordelte seg ganske likt under dei tre andre plakatane: «Det ser ikkje bra ut». «Det finst glimt av håp» – og til sist, «Dette fiksar vi». Sjølv stilte eg meg under «Det ser ikkje bra ut».

Enkelte av deltakarane blei spurde om kvifor dei hadde plassert seg slik dei gjorde. Eg hadde svaret klart. Eg stod der eg stod fordi eg er frå Norge. Eit lite land som har hamna i luksusfella, og ikkje klarer å skru igjen ei einaste oljekran. Eit land som var blant pådrivarane for den historiske klimaavtalen i Paris i fjor, samtidig som det finst planar om å hente opp fossilt brennstoff i femti år til. Eg rakk ikkje å tvile på om eg hadde plassert meg riktig. Tre dagar etter konferansen kom kunngjeringa om at den norske regjeringa legg ut nye blokker for oljeleiting i Barentshavet, heilt opp mot iskanten i Arktis. Den skjøre og nyvunne klimaoptimismen min skal få bryne seg mot olje- og energiminister Tord Liens framtidsoptimisme.

Tida er inne for å seie takk til oljen, meiner Paul Allen, prosjektkoordinator for Zero Carbon Britain. Vi skal feire dei godane fossilt brennstoff har gitt oss, og så må vi gå vidare. Zero Carbon Britain skisserer opp korleis Storbritannia kan bli karbonfritt innan 2030. Eit skifte som kan gi dei fleste ein betre levestandard, dersom vi ser på andre storleikar enn forbruk. Kjøpefesten dei siste tiåra har ikkje berre grisa til planeten, den har også grisa til hovuda våre. Som ein klok person har sagt: Vi kjøper ting vi ikkje treng med pengar vi ikkje har for å imponere folk vi ikkje likar. Slik sett er klimaendringane ikkje sjølve problemet, men eit symptom på meir djuptgåande problem. Den nødvendige teknologien for eit grønt skifte er på plass, men vi treng også eit kulturelt skifte. Vi må endre måten vi tenker på.

Etter Allens innlegg blei deltakarane utfordra til å skrive ein tekst der vi såg for oss ei betre framtid. Eg skreiv dette diktet:

«Det er ikkje lenger grønare på den andre sida»

Du strekker ut handa

ser dei blå årane gli under den bleike

huda

Slik eit kraftfullt grep

rundt blyanten

som ein gong skreiv desse

mørke historiene

Heilt til du oppdaga

at det grå kolet i blyanten

er den perfekte substansen

for å bringe fargane tilbake

Paul Allens bodskap er at klimaendringane ikkje treng å vere ei barriere for å leve gode liv, men derimot den dytten som må til for at vi skal finne nye og betre måtar å leve på. Og for å komme dit treng vi å fortelje gode historier. Historier om håp, som peikar ut vegen vi ønskjer å gå. Ikkje den superoptimistiske historia politikarane kjem med når dei opnar nye oljefelt. Men heller ikkje skrekkhistoriene forskarar og miljøforkjemparar etter kvart vegrar seg mot å servere. Og forfattarane, vi som lever av å fortelje historier, skriv framtidsfablar som nesten utan unntak er dystopiar.

Dei unge veks opp med mørke historier; i fiksjonen er framtida zombifisert. Vil ein gi folk framtidstru, må nokon forfattarar, forskarar og politikarar gå inn for å skape realistiske skildringar av eit godt liv etter skiftet.

bbildoen@gmail.com

Skribentane Karin Moe, Brit Bildøen, Olav Elgvin og Maria Dyrhol Sandvik analyserer og kommenterer dagsaktuelle tema og politiske fenomen laurdagar.

Artikkelen er oppdatert: 10. juni 2016 kl. 10.26