Klassekampen.no
Lørdag 19. september 2015
Undertekst: Inger Elisabeth Hansen rører ved noko heilt sentralt i det poetiske feltet. foto: margit b. selsjord
Raudlista: Det er noko akutt i denne boka, noko nødvendig som realiserast.
Ei dirrande nerve

Av og til er det berre ei linje som skal til. Ei kort formulering som går som eit ras gjennom heile diktet, og får alt til å snu seg 180 grader. I Inger Elisabeth Hansens seinaste diktsamling møter me ei slik formulering allereie i det første diktet: «Brukte jeg Klippeblåvingen som en farkost for lengselen min?» Fram til dette har diktet vendt seg til den nemnde Klippeblåvingen, ein sommarfugl som lever her hos oss, svevande over solvermde norske svaberg. Etter kvart får me vita at ho er «fordrevet av «arealpolitikken» og «står på den røde lista», slik at diktet blir ein stad der «du blir gjennomlyst av din egen forsvinning som en stjerne slokna/ for lengst».

Ein kan seia at diktet rører seg inn i den motsetnaden Rolf Jacobsen interesserte seg så sterkt for, mellom ein heller verdilaus modernitet på eine sida og ein majestetisk natur på den andre. Og at diktet til og med søker seg bakanfor dette igjen, då det gjer bruk av den førmodernistiske, idealistiske poesiens mest utslitte klisjé: Stjerna som bilete på det overjordiske attskinet av det umistelege som likevel er tapt, og som no berre lyser for oss i si forsvinning.

Miljøvern, ein raudlista sommarfugl, i eit dikt fullt av vakker, poetisk melankoli. Og så plutseleg, heilt mot slutten, eit kritisk spørsmål den som fører ordet, stiller til seg sjølv: «Brukte jeg Klippeblåvingen som en farkost for lengselen min?» Altså: Er temaet bare ei orsaking for å uttrykka kjensler, for å skriva dikt? Er det mennesket som framleis står i sentrum her, og som gjer bruk av Klippeblåvingen som «farkost» for å komma til stjernene?

Fakta:

POESI

Inger Elisabeth Hansen

Å resirkulere lengselen, avrenning pågår

Aschehoug 2015, 56 sider

Ved dette spørsmålet, ved denne sjølvrefleksjonen rører Hansen ved noko heilt sentralt, ved ei dirrande nerve i heile det poetiske feltet: Alle er samde i at slagordslyrikk utan estetisk verdi og kompleksitet er verdilaus. Men det er ikkje sikkert at ein kan løysa dette ved ganske enkelt å kombinera samfunnsengasjement med estetisk høgverdig form. For dersom desse dikta ikkje er lett gjennomskodelege påfuglfjører på dei same slagorda, er det uansett den menneskesentrerte estetiseringa og den tankemessige kompleksiteten som kjem i fokus. Derfor, truleg derfor, heiter diktet me har føre oss «Bruk og misbruk av Klippeblåvingen».

Slik opnar Inger Elisabeth Hansen når ho endeleg, etter 12 år, følger opp det unisont hylla meisterverket «Trask: forflytninger i tidas skitne fylde». Og slik viser ho ein stor risikovilje. Ein kan med meir enn ein viss rett hevda at Trask plasserte seg godt innanfor rammene for den store poesien, den intelligente, beleste kvalitetslyrikken som alltid vil bli løfta opp. Og som skal løftast opp, sjølvsagt. Trask er ei fenomenal bok. Men med årets bok vender ho i fleire av dikta tilbake til det politiske engasjementet ho ikkje minst la for dagen i dei to samlingane ho gav ut på 70-talet – dei to bøkene som ikkje er med i samlebindet ein gav ut for å følga opp suksessen med Trask.

Tittelen på årets samling er «Å resirkulere lengselen, avrenning pågår». Og i løpet av denne varierte og omskiftelege samlinga møter me mellom anna Akrasia, ein blomst som held på å forsvinna fordi biekoloniane har kollapsa. Me møter Johannes Kepler ståande ute i elva med sin forkrøpla kropp, frustrert over at universet ikkje rører seg i perfekte sirklar. Me møter «Lophelia, det samfunnsbyggende koralldyr». Og me får ei skildring av kva dei einskilde bokstavane i alfabetet i Ugaritt, det eldste alfabetet me kjenner, ser ut som.

I alle dei nemnde døma er det ein politisk undertekst: Korallrevet utanfor Fredrikstad går i oppløysing. Ugaritt er i våre nyheitssendingars Syria. Og Kepler, får me vita, har gjeve namn til eit romskip nytta til å sjølvdestruera i den øvre atmosfæren, med 1,2 tonn søppel frå romstasjonen ISS. (Derfor er diktet der skildringa av Kepler blir ført saman med denne forsøplinga av universet, meir som eit poetisk apropos: Det har ikkje noko med han å gjera, men med oss.)

«Å resirkulere lengselen, avrenning pågår» forsøker ikkje å vera perfekt, slik som forgjengaren, og er det heller ikkje. Men den kunstnarlege risikoviljen er større. Derfor blir opplevinga òg så sterk dei gongene dikta verkeleg sit.

Det er noko akutt i denne boka, noko nødvendig som skal realiserast. Og når det skjer, i bokas toppar, får ein eit titals dikt som vil få det til å synga i deg, lenge.

bokmagasinet@klassekampen.no

Artikkelen er oppdatert: 27. oktober 2015 kl. 14.59