Klassekampen.no
Lørdag 28. februar 2015
Det er forvirrande tider, og mange er forvirra.
Krenketanken

For eit par helger sidan fekk eg sjansen til å besøke Den blå moské i Istanbul. Turistane blei slusa inn i ein ende av moskeen, der eit rekkverk skilte oss frå den delen som var reservert for bøn. Alle hadde dekt til hovudet, dei fleste med sjal. Ein gjeng kinesiske ungdommar hadde tatt på seg tiger- og bjørneluer, noko eg ikkje opplevde som spesielt respektfullt. I den andre delen av moskeen var det tomt, forutan ein far og ein son som bad med ryggen til. Utan blygsel dreiv turistane og tok bilde av dei. Med eit veksande ubehag stod eg og beundra dei blå teglflisene, da eg brått la merke til at faren drog fram ein mobil. Han knipsa seg sjølv på kne på bønematta, før han gav mobilkameraet vidare til sonen som tok fleire bilde av han.

Truleg var dei også turistar som syntest det var stas å besøke den berømte moskeen. Og eg hadde gått i fella og sett ein bedande muslim som «den andre». Med min påtatte respekt kom eg i skade for å dele inn i eit «oss» og «dei». Kanskje ein naturleg reaksjon når det står eit gjerde mellom. Men hendinga gjorde at eg måtte ommøblere litt i oppfatningane og kjenslene mine. Alt dette snakket om krenking hadde fått meg til å sjå krenkingar på høglys dag.

Det er fleire som lir av same usunne påverknad. Berre få veker etter Charlie Hebdo-attentatet i Paris og angrepet mot eit møte om karikaturteikningar i København, så foreslår nokon i fullt alvor å stenge ei kunstutstilling i Oslo. Ikkje berre er det hårreisande. Ikkje berre er det umusikalsk. Det er forvirrande. Skulle ikkje Munch sine måleri, som han sjølv lèt stå ute i vêr og vind og seinare overlét i Oslo kommunes usikre varetekt, tåle å bli utstilt saman med Melgaard? Forvirringa stoppar ikkje her. Nokre få dagar før unge muslimar slo ring rundt den jødiske synagogen i Oslo, uttalte Per Sandberg til Klassekampen at det multikulturelle samfunnet har spelt fallitt. Og for nokre dagar sidan følgde partifelle Tybring-Gjedde opp med at media kneblar meiningsmangfaldet. Dette naudropet blei framført over to sider i Aftenposten. Desse folka teiknar ikkje Muhammed, dei målar fanden på veggen. Om det stod så gale til her i landet, så hadde dei vel ikkje hatt noko å forsvare?

Etter terroråtaket i København var det fleire, både kommentatorar og politikarar, som gjekk ut og sa at terroren no nærmar seg Norge. Ein må vere svært forvirra for å kunne seie noko slikt, tre år og sju månader etter at regjeringskvartalet i hovudstaden blei bomba og niogseksti forsvarslause ungdommar skotne på Utøya. Det er ikkje berre Carl I. Hagen som glatt overser at nordmenn alt lenge har levd med terror. Det kan verke som det er freistande for nokon å underslå at vi faktisk går vidare etter eit slikt forferdeleg angrep, på same vis som vi tidlegare har komme oss gjennom krig og uår. Den største fallitten vi kan spele, er å tillate at samfunnsdebatten blir dradd ned på dette nivået. Det vil garantert gå mot mørkare tider om vi lar oss påverke av krisemaksimeringa til Frps flankeangriparar, og begynner å godta krigs,- offer- og krenkingsretorikken. Derfor må vi jobbe hardt for å finne eit språk som ikkje berre kan motstå dette presset, men òg kan vere ein reiskap for å finne fram i det motstridande politiske landskapet utanfor og det dunkle landskapet inni oss.

Når eg kjenner meg forvirra, går eg gjerne til bokhylla for å leite etter haldepunkt. Der står ei bok med den forlokkande tittelen «How to live.» I denne boka prøver Sarah Bakewell å gi tjue svar på dette eine spørsmålet gjennom å studere livet og essaya til Michel de Montaigne. Ho hjelper lesaren med å finne, om ikkje svar, så i alle fall noko å orientere seg etter, i dei mange glitrande essaya frå 1500-talet. «Ver alminneleg og ufullkommen», er eit av dei sitata som treffer meg best i desse dagar. Influert som Montaigne var av stoisismen og skeptisismen, meiner han at det i ein kvar situasjon er viktig å halde på normaliteten. Eit av svara på spørsmålet «How to live?» er: «Guard your humanity». Det vi såg ved synagogen i Oslo førre laurdag, var nettopp eit forsøk på å slå ring rundt det menneskelege. Putt fanden tilbake i nøtta! Vi lever ikkje i eit perfekt samfunn, men det er faen meg langt igjen til vi kan snakke om fallitt.

bbildoen@gmail.com

Skribentane Karin Moe, Bent Sofus Tranøy, Brit Bildøen og Mímir Kristjánsson analyserer og kommenterer dagsaktuelle tema og politiske fenomen laurdagar i Klassekampen.

Artikkelen er oppdatert: 3. mars 2015 kl. 12.43