Klassekampen.no
Lørdag 27. desember 2014
Ein liten teipbit endra karakteren til Miljøverndepartementet.
Vern er ute

Etter regjeringsskiftet skifta Miljøverndepartementet namn. Korleis det skjedde, kan alle sjå i ein filmsnutt det tidlegare Miljøverndepartementet la ut på Facebook 13. desember i fjor.

I filmen kjem Tine Sundtoft berande på ei gardintrapp og ei korg med bokstavar i. Ho klatrar opp til namneskiltet og klistrar bokstavane framfor det gamle namnet, slik at det står Klima- og miljøverndepartementet.

Men kva gjer ho så? Jau, ho plukkar fram ein stor, kvit teipbit som ho festar over bokstavane V-E-R-N. Klima- og miljødepartementet står det no. Ved hjelp av ein teipbit er vernet i miljøvern borte. Og vips så har departementet som blei etablert i 1972, som verdas første eigne departement for miljøsaker, endra namn og kanskje også karakter.

For det var ikkje berre vernet som forsvann i namnebyttet. I forkortinga forsvann òg det som heile vegen har vore ein vesentleg bokstav. No heiter det ikkje lenger MD men KLD.

Kva skjedde med M? Jau, den overtok Kommunal- og moderniseringsdepartementet, som trong å forkorte namnet til KMD. Ikkje berre står det gamle Miljøverndepartementet att utan vern, dei har også mista M for miljø. Og Jan Tore Sanner stakk ikkje berre av med bokstaven deira. Han fekk også overført heile planavdelinga frå det gamle Miljøverndepartementet, slik at klima- og miljøministeren sit att med mindre innverknad på naturforvaltninga her til lands.

Men med heile klimaproblematikken i fanget burde det vere nok for Tine Sundtoft og mannskapet hennar å henge fingrane i. Den blåblå regjeringa er opptatt av å modernisere og gjere ting enklare. Mykje av moderniseringa ser ut til å gå trått. Moderniseringa av arbeidslivet, for eksempel. Men akkurat der hadde regjeringa venta seg litt motstand. Litt meir uventa var det kanskje at moderniseringa av medie- og kulturpolitikken liksom rann ut i sanden.

Frisleppet av Segway og snøscooter er vel ei slags modernisering, om vi ser stort på det. Og namnebyttet til KLD var absolutt eit framtidsretta grep, ordet klima er blitt uunngåeleg og måtte inn ein eller annan stad.

Men har det medverka til å modernisere klima- og miljøpolitikken? Nei, i ei engelsk avis har den norske regjeringa blitt skulda for å vere gammaldagse.

«Denne planen er galskap. Det er som å gå tilbake til det attande hundreåret», uttalte professor Callum Roberts, ein av Storbritannias leiande marinbiologar, til The Guardian 19. november. Det han kommenterte, var dei omstridde planane om å la gruveselskapet Nordic Mining få opprette eit såkalla sjødeponi i Førdefjorden. Det betyr grovt sagt å dumpe 6 millionar tonn mineral frå Engebøfjellet i fjorden kvart år i femti år.

Mineral høyrest naturleg og bra ut, men det består av blant anna svovel, natrium, fosfor, kol og akrylamid. Gruveselskapet sine eigne undersøkingar viser at slammet vil bli liggande i ro på botnen der det blir dumpa. Andre forskingsmiljø, blant anna Havforskingsinstituttet, stiller seg tvilande til dette, og meiner at små partiklar kan spreie seg og påverke næringskjeda.

Førdefjorden er gyteplass for lange, ein fiskeart som ikkje er sjeldan nok til å gi Sundtoft dei aller tyngste argumenta for vern. Men fjorden har også status som nasjonal laksefjord, og er sunn og frisk slik han ligg no.

Det er opp til moderniseringsminister Jan Tore Sanner å avgjere om det skal bli gruvedrift i Naustdal eller ikkje. Det er han som har M-en. Og planavdelinga. Men både klimaminister Tine Sundtoft og fiskeriminister Elisabeth Aspaker bidrar til den endelege konklusjonen.

Fristen som var 20. november blei forlenga, det kokar i korridorane og langs fjorden. Spenninga vil halde seg til utpå nyåret. Eit ja til fjorddeponi er ikkje eit steg verken i retning av modernisering eller eit grønt skifte. Det er snakk om eit stort naturinngrep, men det er også ei storskala forureining – attpåtil planlagt.

Når dei femti åra med fjorddumping er over, lovar gruvekompaniet at det berre vil gå 5–10 år før livet vender tilbake i den øydelagde delen av fjorden. Ein ting som er sikkert, er at om seksti år vil verda sjå ganske annleis ut. Kan regjeringa verkeleg gå inn for attenhundretalsmetodar i det vi startar på 2015 og vegen mot Paris og dei viktige klimaforhandlingane i desember neste år?

bbildoen@gmail.com

Skribentane Karin Moe, Bent Sofus Tranøy, Brit Bildøen, Mímir Kristjánsson og Arnhild Skre analyserer og kommenterer dagsaktuelle tema og politiske fenomen laurdagar i Klassekampen.

Artikkelen er oppdatert: 27. januar 2015 kl. 12.12