Mandag 5. mai 2003
Ein nasjonal strateg?
FRP-LANDSMØTET: Frp vil privatisera lokalt. Men i nasjonale symbolsaker inngår partiet stadig fleire kompromiss. ? Dette kan skapa problem for lokale Frp-arar, seier avhoppa fylkeleiar i Akershus Frp.

Frp er kjend som privatiseringsparti nummer ein i Noreg. Gjennomgangsmelodien i partiet har vore at det offentlege bør eiga minst mogleg og overlata mesteparten til privat sektor. I helga vedtok landsmøtet eit lokalpolitisk program som i alle viktige saker vidarefører denne tradisjonen: «Eldreomsorg, skule og andre kommunale tenester skal ut på anbod og helst privatiserast,» lyder valkampvisa også til haustens lokalval.

Men på nasjonalt plan kjem det stadig vekk andre tonar. I fleire nasjonale saker har Carl I. Hagen snudd, og har tatt til orde for meir statleg eigarskap og bruk av statlege pengar. Seinast i førre veke gjekk Hagen ut og tilrådde at staten kjøper Oslo kommune sin aksjepost i kraftselskapet Hafslund, for å unngå sal til Finland.

? Hagen ønskjer å bli ein «nasjonal strateg» og vender seg stadig oftare til gamal sosialdemokratisk politikk. Det er berre eit tidsspørsmål før liberalismen ryk fullstendig ut av Frps prinsipprogram, seier Per Aage Pleym Christensen, tidlegare medlem i Frp.

Framleis har Frp vedtak om massiv privatisering av statlege oppgåver (sjå liste). Spørsmålet Pleym Christensen stiller seg er kva som vil skje med desse krava viss Hagen held fram «kuvendinga si».

Lokale problem

Pleym Christensen har vore formann i Akershus Frp i fleire år, sat i fylkestinget for same parti og var medlem i programkomiteen før stortingsvalet i 1993. Han meldte seg ut i 1994, er svoren liberalist og i dag Venstre-politikar.

Han trur lokalpolitikarane til Frp no kan få problem med å forsvara delar av det lokalpolitiske programmet: ? Frp vil nok framleis ønskja anbod og konkurranseutsetjing, men lokale politikarar vil jo lett tolka Hagen si kuvending til dømes i spørsmålet om Hafslund som at dei ikkje skal driva så storstilt privatisering som tidlegare, seier han.

? Carl I Hagen kan ikkje klaga på lokale Frp-politikarar som ikkje gjennomfører privatisering, når han sjølv ikkje gjer det på nasjonalt plan.

Pleym Christensen meiner Hagen sin argumentasjon om at visse delar av staten sine eigedomar må haldast på statlege hender på grunn av «nasjonale interesser» like greitt kan brukast lokalt.

? Det kan godt henda at lokale politikarar føreslår å selja kraftselskap til staten, med same argumentasjon som Hagen brukar for å kjøpa Hafslund, nemleg «lokale og nasjonale interesser». Ap og SV vil sikkert vera med på det. Ut frå dømet med Hafslund må Frp gå med på at staten overtek.

Gamle Venstre

Den tidlegare Frp-aren dreg parallellar til korleis det liberalistiske Venstre tidleg i førre århundre utvikla ein nasjonal argumentasjon for konsesjonslover og statleg eigarskap. ? Ein kan meina kva ein vil om denne politikken, men det er uansett langt frå den liberalismen Frp tradisjonelt har vedkjend seg. Der speler det inga rolle om det er innanlandske eller utanlandske eigarar, berre det ikkje er staten. Staten skal utføra kjerneoppgåver og elles leggja til rette for marknadsøkonomi, meiner Pleym Christensen.

? Venstre hadde vel ein viss suksess med «de castbergske lover» og nasjonalt eigarskap. Noreg har vorte eit ganske rikt land, dels på grunn av ein slik nasjonal politikk?

? Ja, det kan du sikkert seia. Men for eit parti som i programmet sitt kallar seg liberalistisk vil ikkje ein slik politikk hengja på greip. Dessutan er det store skilnader på Noreg i dag og rett etter at vi vart sjølvstendige, der lite av industrien var bygd ut. I dag er Noreg eit av landa i verda der staten har størst kontroll over økonomien, hevdar Pleym Christensen.

På landsmøtet i helga gjekk Siv Jensen og Carl I. Hagen på eit massivt nederlag i spørsmålet om statleg finansiering av Skulefritidsordninga (SFO). Landsmøtet meinte slikt skal vera foreldra sitt ansvar, og røysta ned leiinga sitt framlegg.

Pleym Christensen tolkar dette som at det framleis er opposisjon til leiinga si vending i spørsmålet om staten sine oppgåver.

? Folk eg kjenner ganske sentralt i partiet seier at heile barnehageforliket kom som lyn frå klår himmel, men at det var uråd å koma med kritikk. SFO-nederlaget tyder på at det framleis finst litt ideologisk ryggrad i partiet, seier han.

Populistisk

Asbjørn Wahl, dagleg leiar i Aksjon For Velferdstaten, meiner at Frp si kuvending i spørsmålet om statleg eigarskap ikkje kan tolkast som motstand mot privatisering, men som ein reaksjon på den økonomiske globaliseringa (sjå undersak). Pleym Christensen er samd.

? Ja, eg trur Wahl har rett i det. Hagens skifte i synet på staten er ikkje motstand mot privatisering. Du ser den same utviklinga i andre høgrepopulistiske rørsler. Dei er skeptiske til globaliseringa, og gjev opp sin konsekvente liberalisme til fordel for einaugd populisme, seier Per Aage Pleym Christensen.

Frp er kjend som privatiseringsparti nummer ein i Noreg. Gjennomgangsmelodien i partiet har vore at det offentlege bør eiga minst mogleg og overlata mesteparten til privat sektor. I helga vedtok landsmøtet eit lokalpolitisk program som i alle viktige saker vidarefører denne tradisjonen: «Eldreomsorg, skule og andre kommunale tenester skal ut på anbod og helst privatiserast,» lyder valkampvisa også til haustens lokalval.

Men på nasjonalt plan kjem det stadig vekk andre tonar. I fleire nasjonale saker har Carl I. Hagen snudd, og har tatt til orde for meir statleg eigarskap og bruk av statlege pengar. Seinast i førre veke gjekk Hagen ut og tilrådde at staten kjøper Oslo kommune sin aksjepost i kraftselskapet Hafslund, for å unngå sal til Finland.

? Hagen ønskjer å bli ein «nasjonal strateg» og vender seg stadig oftare til gamal sosialdemokratisk politikk. Det er berre eit tidsspørsmål før liberalismen ryk fullstendig ut av Frps prinsipprogram, seier Per Aage Pleym Christensen, tidlegare medlem i Frp.

Framleis har Frp vedtak om massiv privatisering av statlege oppgåver (sjå liste). Spørsmålet Pleym Christensen stiller seg er kva som vil skje med desse krava viss Hagen held fram «kuvendinga si».

Lokale problem
Pleym Christensen har vore formann i Akershus Frp i fleire år, sat i fylkestinget for same parti og var medlem i programkomiteen før stortingsvalet i 1993. Han meldte seg ut i 1994, er svoren liberalist og i dag Venstre-politikar.

Han trur lokalpolitikarane til Frp no kan få problem med å forsvara delar av det lokalpolitiske programmet: ? Frp vil nok framleis ønskja anbod og konkurranseutsetjing, men lokale politikarar vil jo lett tolka Hagen si kuvending til dømes i spørsmålet om Hafslund som at dei ikkje skal driva så storstilt privatisering som tidlegare, seier han.

? Carl I Hagen kan ikkje klaga på lokale Frp-politikarar som ikkje gjennomfører privatisering, når han sjølv ikkje gjer det på nasjonalt plan.

Pleym Christensen meiner Hagen sin argumentasjon om at visse delar av staten sine eigedomar må haldast på statlege hender på grunn av «nasjonale interesser» like greitt kan brukast lokalt.

? Det kan godt henda at lokale politikarar føreslår å selja kraftselskap til staten, med same argumentasjon som Hagen brukar for å kjøpa Hafslund, nemleg «lokale og nasjonale interesser». Ap og SV vil sikkert vera med på det. Ut frå dømet med Hafslund må Frp gå med på at staten overtek.

Gamle Venstre
Den tidlegare Frp-aren dreg parallellar til korleis det liberalistiske Venstre tidleg i førre århundre utvikla ein nasjonal argumentasjon for konsesjonslover og statleg eigarskap. ? Ein kan meina kva ein vil om denne politikken, men det er uansett langt frå den liberalismen Frp tradisjonelt har vedkjend seg. Der speler det inga rolle om det er innanlandske eller utanlandske eigarar, berre det ikkje er staten. Staten skal utføra kjerneoppgåver og elles leggja til rette for marknadsøkonomi, meiner Pleym Christensen.

? Venstre hadde vel ein viss suksess med «de castbergske lover» og nasjonalt eigarskap. Noreg har vorte eit ganske rikt land, dels på grunn av ein slik nasjonal politikk?

? Ja, det kan du sikkert seia. Men for eit parti som i programmet sitt kallar seg liberalistisk vil ikkje ein slik politikk hengja på greip. Dessutan er det store skilnader på Noreg i dag og rett etter at vi vart sjølvstendige, der lite av industrien var bygd ut. I dag er Noreg eit av landa i verda der staten har størst kontroll over økonomien, hevdar Pleym Christensen.

På landsmøtet i helga gjekk Siv Jensen og Carl I. Hagen på eit massivt nederlag i spørsmålet om statleg finansiering av Skulefritidsordninga (SFO). Landsmøtet meinte slikt skal vera foreldra sitt ansvar, og røysta ned leiinga sitt framlegg.

Pleym Christensen tolkar dette som at det framleis er opposisjon til leiinga si vending i spørsmålet om staten sine oppgåver.

? Folk eg kjenner ganske sentralt i partiet seier at heile barnehageforliket kom som lyn frå klår himmel, men at det var uråd å koma med kritikk. SFO-nederlaget tyder på at det framleis finst litt ideologisk ryggrad i partiet, seier han.

Populistisk
Asbjørn Wahl, dagleg leiar i Aksjon For Velferdstaten, meiner at Frp si kuvending i spørsmålet om statleg eigarskap ikkje kan tolkast som motstand mot privatisering, men som ein reaksjon på den økonomiske globaliseringa (sjå undersak). Pleym Christensen er samd.

? Ja, eg trur Wahl har rett i det. Hagens skifte i synet på staten er ikkje motstand mot privatisering. Du ser den same utviklinga i andre høgrepopulistiske rørsler. Dei er skeptiske til globaliseringa, og gjev opp sin konsekvente liberalisme til fordel for einaugd populisme, seier Per Aage Pleym Christensen.

Artikkelen er oppdatert: 22. november 2007 kl. 19.30
Lørdag 25. mai 2019
FEIDE: På Frogner i Oslo er en familieleilighet ombygd til ti hybler. Naboene i sameiet har i lang tid kjempet mot utleiemogul og tidligere bystyre­politiker Nordan Helland.
Fredag 24. mai 2019
BOMVEG: Ap-leiar Jonas Gahr Støre vil ta ned bomstasjonar og innføra eit meir rettferdig system for vegbetaling. Bompengetoppar vendar forslaget ryggen.
Torsdag 23. mai 2019
EIER IKKE: Regjeringen vil at flere skal bli boligeiere, men for mange sykepleiere i Oslo forblir boligdrømmen en drøm.
Onsdag 22. mai 2019
ISLAMSK FINANS: Bare 11,8 prosent av et utvalg norsk-somaliere i Oslo eier egen bolig. 95 prosent ville ha kjøpt dersom det fantes en boligfinansiering i tråd med islam.
Tirsdag 21. mai 2019
UTE: Regjeringa vil med lov hindra framtidig bruk av Oljefondet i Norge. Både Senterpartiet og Raudt reagerer.
Mandag 20. mai 2019
FRIHET: Ytrings­friheten er truet av både Facebook og hatprat, og Torbjørn Røe Isaksen vil ettergå hvordan de store private selskapene styrer offentligheten.
Lørdag 18. mai 2019
OMKAMP: Etter at regjeringens spare­plan har gått i vasken, tror Liv Signe Navarsete (Sp) på omkamp om Andøya.
Torsdag 16. mai 2019
PRISSJOKK: Frank Bakke-Jensen (H) åpner for at andre kan måtte ta regningen for ekstra kostnader. – Kan bety å sende regningen til velferden, pensjonister og fattige, sier SV.
Onsdag 15. mai 2019
GÅR NASJONALT: Rundt 500 bunadskvinner viste muskler foran Stortinget i går. De varsler kamp for fødeavdelinger over hele landet.
Tirsdag 14. mai 2019
LIKT OG ULIKT: Lammekarré og rødvin til tross, norske islam­kritikere fikk ikke servert det de ­ønsket seg da de hadde Steve ­Bannon til bords.