Fredag 20. juli 2018
SLEPP BILLIG: Carin Leffler i Framtiden i våre hender meiner dei store kleskjedene som importerer klede frå verstingland, slepp for billig unna ansvar for gode arbeidsforhold for arbeidarane.
Sju av dei ti viktigaste importlanda som leverer klede til Noreg, er dårlegast på arbeidstilhøve:
Importerer frå verstingland
Undersak

Fryktar byråkrati

Dei norske aktørane i klesindustrien er medvitne ansvaret sitt og blir betre år etter år, meiner direktør for faghandel mote og fritid Bror Stende i Virke.

– Mange av våre medlemmer får ros av Framtiden i våre hender for arbeidet dei gjer med å sikre rettferdig løn og anstendige arbeidsplassar.

Stende vedgår at nokon er flinkare enn andre til å vere opne om eigen produksjonskjede, men at mange har blitt langt meir transparente. Han trur ikkje ei lov om openheit er vegen å gå for å tvinge tekstil­industrien til å ta meir ansvar.

– Vi meiner ei lov berre vil bringe med seg meir byråkrati, når det vi eigentleg treng, er meir forenkling så bransjen kan halde fram med å skape arbeidsplassar, seier Stende.

Han trur bransjen får gjort meir ved å ta initiativ til meir etisk produksjon sjølv, enn om politikarane skal verte strengare med dei.

– Fleire av våre medlemmer er med på frivillig bransjearbeid, som initiativ for etisk handel.

Han synest ikkje arbeidet går for treigt, teke i betraktning at så mykje må verte gjort, og sidan dei norske aktørane er forholdsvis små på marknaden.

– Det er ein enorm industri og bildet er komplekst. Vi er ikkje ved målet, med det vert gjort mykje godt arbeid.

Mari Holm Lønseth (H)
Hans Fredrik Grøvan (KrF)
TREIGT: Betring av vilkår for tekstil­arbeidarar går altfor sakte, meiner Framtiden i våre hender. Dei ønskjer seg modigare politikarar.

Klesindustri

I 2017 vart 77.601 tonn klede importert til Noreg til ein verdi av 20,9 milliardar kroner. Ti land stod for 77,7 prosent av desse kleda. Alle er i botnen av International Trade Union Confederation sin årlege oversikt over arbeidarars rettar. Det kjem fram i ein fersk rapport frå Framtiden i våre hender.

Elendig løn, farlege arbeidsforhold og manglande faglege rettar blant tekstil­arbeidarar har vore noko dei store klesimportørane har lova at dei skal gjere noko med.

– Vi ser at dei framleis har ein lang veg å gå, og det går alt for sakte, seier fagrådgivar i Framtiden i våre hender Carin Leffler.

Ho meiner selskapa må ta eit langt større ansvar, og at styresmaktene må tore å ha høgare forventningar og krav til dei som sel klede i Noreg.

Fakta

Global rights index:

• Laga av International Trade Union Confederation (Ituc)

• Indeksen kjem kvart år, og rangerar arbeidaranes rettigheiter i kvart land på ein skala frå éin til fem.

• Landa i kategori fem har ingen garanti av rettigheiter. Ituc opererer òg med ein «fem+»-kategori, der land som systematisk ignorerer arbeidarars rettigheiter hamnar.

• I botnkategorien 5 finn vi land som Kina, Bangladesh, Tyrkia, India, Pakistan, Vietnam, Kambodsja og Indonesia. Klede vert importert til Noreg frå alle desse landa.

Må ta kraftigare i

– Importen frå desse landa kjem til å halde fram. Det må vere kleskjedene sitt ansvar å gjere sitt ytste for å gjere arbeidsforholda gode og auke lønningane, seier Leffler.

Førebels har ho ikkje sett at dei store kleskjedene tek dette ansvaret på stort nok alvar.

I 2016 vart det samrøystes vedteke i Stortinget at regjeringa skulle sjå på føresetnadane for ein lov som gjev næringslivet etikkinformasjonsplikt. No er det sette ned eit ekspertutval som skal sjå nærare på saka. Utvalet startar ikkje arbeidet sitt før august i år, og skal vere ferdig senast 1. desember 2019. Leffler er nøgd med at ein slik lov vert vurdert, men meiner politikarane må vere modigare.

– Det må verte lagt meir press på selskapa, politikarane bør gå i bresjen for lovar som heilt klart bind selskap til meir etisk åtferd, seier Leffler.

Ho meiner FN sine rettleiande prinsipp for næringsliv og menneskerettar, som Noreg allereie støttar opp om, i større grad bør nyttast av styresmaktene til å sjå kva som kan verte kravd av nærings­livet.

– Ein kunne til dømes konkretisert FNs prinsipp om «knowing and showing»: Selskapa må vere opne om kva leverandørar dei nyttar, og kontrollrapportar og tiltaksplanar for betringar av arbeidsforhold må verte tilgjengelege for interessegrupper, seier Leffler.

Ønskjer streng lov

KrF var saman med Sp og MDG pådrivar for å få på plass ein lov om etikkinformasjon. Dei synst oppfølginga har vore treig etter at stortingsvedtaket var på plass.

– Tala frå indeksen syner at det hastar med å få på plass denne loven. Han kan ikkje løyse alt, men det vil vere eit skritt på vegen til å få betre medvit rundt forhold kleda våre vert produsert under, seier stortingsrepresentant Hans Fredrik Grøvan (KrF).

Han meiner ein må vente og sjå kva loven vil innehalde, før ein ser meir nøye på andre aktuelle tiltak. Grøvan håper Stortinget vil vedta ein lov som set strenge rammer for kleskjedene.

– Eg håpar den kan vere så streng at den ikkje berre gir meir informasjon til forbrukarar, men at den òg kan gjere noko så vi ser at forholda vert forbetra, seier Grøvan.

Må vente på utvalet

– Skal ein få til noko som monnar, må ein gjere eit grundig arbeid. Det er naturleg at slikt kan ta lang tid, seier stortingsrepresentant for Høgre Mari Holm Lønseth.

Partiet ønskjer ikkje å ta stilling til kor strenge dei vil ha ein eventuell etikklov, eller om dei bør leggje meir press på klesindustrien.

– Utvalet som er sette ned må kome fram til korleis det er hensiktsmessig å regulere dette området, seier Lønseth.

– Høgre har ingen eigne tankar om kva loven skal innebere?

– Utvalet må sjå kva som kan verte gjort. Mandatet til utvalet er sjå på kor vidt ei etikkinformasjonsplikt bør verte innført, og kven den skal gjelde for.

– Industrien har gjort lite sjølv, vil de sette strengare krav til dei?

– Det er ikkje bra at anstendige arbeidsvilkår ikkje er på plass. Korleis dette kan sikrast betre skal vi vurdere nærare og så skal vi sjølvsagt følgje opp konklusjonane. norar@klassekampen.no

Mandag 20. august 2018
BLØFF: I en ny forskningsartikkel viser Sindre Farstad at det ikke stemmer at de yrkesaktive må forsørge stadig flere uten jobb. Professor kaller forestillingen om eldrebølge en bløff.
Lørdag 18. august 2018
DYRT: 40.000 kroner i året. Det er forskjellen på foreldrebetalingen ved den aller billigste og den aller dyreste SFO-en i landet. – Uakseptabelt, mener foreldre­utvalg.
Fredag 17. august 2018
OFFENSIVE: Heroinbehandling er bare starten. Nå krever rusorganisasjoner straffefrihet for narkotikabruk samt rusbehandling med narkotika for alle grupper tunge rusavhengige.
Torsdag 16. august 2018
STAB: Linn Beathe Esborg var i den norske staben som klargjorde F-16-jagarfly til tokt over Libya. No krev ho fleire svar om kva ho var med på.
Onsdag 15. august 2018
VERRE: En fersk forskningsrapport viser at innvandrere er langt mer utsatt for opphopning av levekårsproblemer. Men de som bor i distriktene, klarer seg jevnt over bedre.
Tirsdag 14. august 2018
ADVARER: Frps Jon Helgheim sier rommet for hva som er greit å si som politiker blir mer snevert. I går måtte enda en frittalende Frp-statsråd gå av.
Mandag 13. august 2018
SINNA: Den russiske ambassaden er djupt misnøgd med forsvarsministerens grunn for at Vladimir Putin ikkje er invitert til Finnmark i 2019.
Lørdag 11. august 2018
AP STØRST: Jonas Gahr Støre (Ap) trur sharia-bråket rundt Per Sandberg er ein hovudgrunn til at Frp går tilbake på dagens måling.
Fredag 10. august 2018
BLI HJEMME: Hege Storhaug i Human Rights Service og Hans Rustad i Document er forferdet over Per Sandbergs feiring av den iranske nasjonaldagen.
Torsdag 9. august 2018
REFS: Frank Bakke-Jensen vil utsette 22. juli-komiteens terrorsikringsfrist for Forsvaret med ti år, uten å spørre Stortinget. Nå får han refs av komiteens leder, KrFs Knut Arild Hareide.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk