Onsdag 11. juli 2018
2025 – EIN LUKKA ROM-ODYSSÉ: Med litt uflaks kan dagens Finnmark vere stengd ute frå Stortinget etter valet i 2025. Det liker Ragnhild Vassvik, fylkesordførar i Finnmark frå Ap, svært dårleg.
Fylkesordføraren fryktar fyrste finnmarksfrie folkevalde forsamling:
Må stole på flaksen
Undersak

Mæland: Utvalet står fritt

Kommunal- og moderniseringsminister Monica Mæland er statsråden med ansvar for valgjennomføring i Noreg.

Ho hadde ikkje høve til å stille til intervju, men peikar i eit e-post-svar frå departementet på at det sit representantar frå alle parti i vallovutvalet, og at dei står fritt til å kome med synspunkt på alle delar av vallova: «Valglovutvalget har i sitt mandat å utarbeide et helhetlig forslag til ny valglov, og står fritt til å se på alle elementer i valgordningen. Alle partier på Stortinget har en representant i valglovutvalget, og forslaget skal på en bred høring før departementet fremmer en lovproposisjon for Stortinget. Valglovutvalget skal legge frem sitt forslag 31. desember 2019. Stortingsvalget i 2021 skal for øvrig gjennomføres med Finnmark som eget valgdistrikt.»

BØNDA IFRA NORD: Finnmark kan ramle heilt ut av Stortinget. Finnmarks fylkesordførar er likevel open for at areal skal telje mindre enn i dag når ein fordeler stortingsmandat.

REGIONREFORMA

Tenk deg at du skal setje saman ei liste for partiet ditt i framkant av eit stortingsval. Ville du satsa på toppkandidatar frå områda med flest eller færrast innbyggjarar?

Erfaringa viser at det temmeleg ofte blir ein kandidat frå dei mest folketette områda. Det er vel heller ikkje så rart – det er jo her det flest å ta av. Men ordninga kan slå svært uheldig ut for Finnmark – av to grunnar. For det fyrste er Finnmark meir grisgrendt enn Troms, og sjansen er stor for at kandidatar frå Troms kjem øvst på listene.

For det andre er heile valordninga i spel. I dag har Finnmark fire distriktsmandat og eitt utjamningsmandat. Kor mange plassar den nye Troms- og Finnmark-benken får, veit ingen. Frp slår i sitt program fast at berre folketal skal avgjere representasjonen frå valkrinsen. Tidlegare har også Høgre-representantar vore kritiske til at areal skal telje så mykje: I 2017 var det 7783 finnmarksveljarar bak kvart mandat, medan talet i Vestfold var 19.990. Det nye storfylket kan altså få færre stortingsplassar enn dagens fem frå Finnmark og seks frå Troms skulle tilseie.

Fakta

Ny valordning:

• 21. juni 2017 sette regjeringa ned eit vallovutval med Ørnulf Røhnebæk som leiar. Utvalet skal sjå på valgjennomføringa, mellom anna om rutinane er trygge nok. Dei skal vurdere om klageordninga er god nok og systemet med stryking av kandidatar. Dei står fritt til å sjå på alle sider av valordninga.

• I tillegg skal utvalet gå gjennom valordninga i ljos av regionreforma. I dag er dei 19 fylka tilsvarande valdistrikta ved stortings- og fylkestingsval. I framtida får vi elleve fylke.

Kjelde: Regjeringa

Fyrste sidan 1814

Dersom finnmarkingane har uflaks, blir dei altså ståande utanfor Stortinget ved valet om sju år. Det vil i så fall vere fyrste gong sidan grunnlovsforsamlinga på Eidsvoll i 1814. Fylkesordførar Ragnhild Vassvik frå Ap er – ikkje uventa – kritisk.

– Dette er jo eit av argumenta for å ikkje slå oss saman med Troms. Røysta frå Finnmark bli mindre tydeleg og kanskje heilt borte i Stortinget.

Ho peikar på at det kan gå båe vegar.

– Ingen veit. Kanskje blir det også fleire frå Finnmark. Men matematikken er jo sånn at om Troms røystar på sine, vil vi kome dårlegare ut, seier ho til Klassekampen.

– Kva konsekvensar vil det gje?

– Finnmarks utfordringar vil bli mindre høyrt. Ta til dømes saka om ilandføring av olje. Vi har ropt om det i årevis. Om ikkje Finnmark var til stades, ville vi ikkje blitt høyrt. Og særleg gjeld dette Noregs tilhøve til Russland, meiner Vassvik.

Sjølv er ho frå Gamvik, ein kommune med rett over 1000 innbyggjarar.

Trur byane kan vinne

I sitt eige parti, Ap, er Vassvik spent på korleis debatten blir.

– Det kan bli ein debatt mellom dei ulike storbyane i staden for mellom fylka. I Troms har det gjerne vore Harstad og Tromsø som har dominert. Med ei sånn line blir kanskje Alta representert, meiner ho.

– Men kan du skjøne argumentet om «éi kvinne – éi røyst», då?

– Nei, eg har ikkje sansen for det. Det er mogleg at areal utgjer for mykje i dag. Det kan eg vere med på å diskutere. Men det er jo ikkje berre eit folketal her, men òg geografi. Og hos oss er det stort at det krev ein viss representasjon.

politikk@klassekampen.no

Lørdag 15. september 2018
IVRIG: Statsministeren hyllet amerikanske soldater i forkant av norgeshistoriens største Nato-øvelse. Landet rundt forberedes motdemonstrasjonene.
Torsdag 13. september 2018
UKLART: Begge fløyene i Ap er fornøyde med migrasjonsutvalgets innstilling. Ekspertene mener den er uklar.
Onsdag 12. september 2018
ASYL: Storbylagene vil at Arbeiderpartiet skal snu om returer av sårbare grupper. I dag kommer migrasjonsutvalgets innstilling om asylpolitikk.
Fredag 7. september 2018
TIL MOTMÆLE: Forslaget om 24 ukers selvbestemt abort er forankret i filosofiske tankestudier fra unge menn, ikke i reelle utfordringer i kvinners hverdag, mener Kirsti Bergstø i SV.
Torsdag 30. august 2018
SOSIAL DUMPING: Raymond Johansen (Ap) vil granske Aleris-kontraktene og varsler nye tiltak mot sosial dumping i omsorgssektoren.
Onsdag 29. august 2018
MOT STJERNA: Jonas Gahr Støre meiner Riksrevisjonen har avdekt mangelfull leiarskap frå Erna Solberg. Han held statsministeren sjølv ansvarleg for ­terrorsikring-skandalen.
Tirsdag 28. august 2018
HØRING: Heimevernet har fått ny sjef – som ikke deler forgjengerens bekymring for soldatmangel. Norges Offisersforbund er kritisk.
Mandag 27. august 2018
STRID: Jussprofessor Mads Andenæs sier Aleris bryter loven når de sier opp saksøkerne sine. SV-leder Audun Lysbakken mener alarmen bør gå for fullt i landets rådhus.
Lørdag 25. august 2018
KLAR: Ap-leder Jonas Gahr Støre vil vekk fra fryktpolitikken og holder fram mulighetspolitikken som svar. I dette intervjuet forteller han om hvordan sosialdemokratiet skal reise seg på ny.
Fredag 24. august 2018
SKRU AV: 74 prosent vil forby mobil­telefoner i norske skoler, ifølge en fersk spørreundersøkelse. – Helt greit å ta pause fra mobilen, sier elevene på ­Hoeggen skole i Trondheim.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk