Onsdag 4. juli 2018
VEL TØYEN: Bjarte Breiteig synest det er ei sjølvfølgje at sønene Askil (9) og Bendik (6) skal gå på nærskulen på Tøyen, sjølv om den har stor andel elevar med anna morsmål enn norsk. Tøyen skule hadde eit dårleg rykte då Askil starta der for nokre år sidan, men godt samarbeid mellom skule og foreldre har snudd trenden, fortel Breiteig.
Fleire foreldre vel å sende borna sine på skular med mindre andel minoritetselevar:
Skeptisk til skulefridom
Ingar ­Brattbakk
GRUNNSKULE: Mange etnisk norske i sentrumsnære bydelar vel å sende borna til andre skular enn nærskulen. ­Uheldig, meiner Bjarte Breiteig, som er ein av få etnisk norske foreldre ved Tøyen skule.

Osloskulen

I doktorgradsavhandlinga til forskar Ingvild Bjordal ved NTNU levert i 2016 kom det fram at rektorar i Osloskulen skil mellom «brune» og «kvite» skular, mellom anna fordi fleire foreldre vel å senda borna til skular med mindre andel barn med minoritets­bakgrunn.

Eitt år etter synte ei undersøking gjennomført av forskarar ved Oslomet at det vert vanlegare å undersøkje kvaliteten på nærskulen, for så å velje ein annan skule enn den ein soknar til. 60 prosent av foreldre med barn i skulealder på Grønland svarte at dei sendte borna til andre skular enn nærskulen.

Fakta

Fritt skoleval:

• Opplæringslova opnar for at alle kan velje ein anna skule enn den ein soknar til, også i grunnskulen.

• Meint som ein moglegheit for å bytte skule viss det er meir praktisk for eleven å gå på ein anna skule enn nærskulen, eller viss eleven ikkje trivst.

• Ein kan søkje og få plass på ein annan skule viss det er plass der, utan å gje grunn til byttet.

• Osloskulen har meir detaljert informasjon om skulane enn dei fleste andre skulekretsar på nettstaden minosloskole.no

Treng engasjement

Tøyenbebuar Bjarte Breiteig trur trenden kan snu. Sjølv valde han og familien å bli på Tøyen og sende sonen på ein skule med høg andel minoritetselevar.

– Det vert ein sjølvforsterkande effekt når folk vel å flytte eller sende borna på andre skular. Men det kan gå andre vegen òg – viss nokre vel å bli, vil andre velje det same, seier Breiteig.

Sonen Askil var ein av få med foreldre som er fødde i Noreg då han byrja på Tøyen skule. Eit godt samarbeid med skulen og foreldre med mykje engasjement har gjort at utfordringar knytt til sosioøkonomiske skilnader har verte takla på ein god måte. I dag er det langt fleire med norsk bakgrunn som vel skulen, fortel Breiteig. Han meiner det er best for alle partar at skulane i Oslo har elevar med forskjellig bakgrunn.

– Skulen er navet i lokalsamfunnet. Her får både barn og vaksne kontakt på tvers av kulturar. For oss har det vore ei styrking å byrje her, seier han.

Ikkje rasisme

Breiteig legg ikkje skjul på at han var bekymra før sonen byrja på skulen. Han visste at Tøyen skule hadde utfordringar og eit dårleg rykte på den tida. Bekymringane forsvann fort.

– Eg trur at viss fleire gjev nærskulen ei sjanse, går det seg til. Ein må løyse dei utfordringane som kjem saman, seier han.

At folk flytter eller fritt kan velje skular med mindre andel elevar med minoritetsbakgrunn, trur Breiteig framleis er eit problem ein må ta tak i, sjølv om han ikkje trur det handlar om nokon form for rasisme.

– Du vil gjerne gje borna dine ei oppvekst som liknar din eigen. Då veit du kva territorium barnet ditt beveger seg i. Korkje eg eller kona mi vaks opp i bymiljø. Vi hadde ikkje eingong innvandrarar der eg vaks opp. Likevel kom tryggleiken fort. Vi fekk raskt nye vener med anna bakgrunn enn oss sjølve, seier Breiteig.

Til hausten byrjar også veslebror Bendik på Tøyen. Breiteig er ikkje lenger bekymra for korleis det vil gå.

– Eg ser at dei lærer mykje andre norske barn ikkje lærer: Dei får ein kulturell og sosial kompetanse i tillegg til alt anna, seier han.

Fryktar «kebabnorsk»

Heller ikkje forskarane som har skrive om Osloskulen og «fritt skuleval» trur problema einskilde skular får med få etnisk norske elevar vert skulda rasisme.

– Rektorane som beskriv «brune» og «kvite» skular beskriv berre ei røyndom dei opplev. Det handlar ikkje om haldningar, men det seier mykje at eit slikt omgrep er så innarbeida, seier Ingvild Bjordal, forskar ved institutt for lærarutdanning ved NTNU.

Forskar Ingar Brattbakk ved Arbeidsforskingsinstituttet ved Oslomet har forska på nabolag og bydelar i Oslo. Han trur det kan vere mange grunnar til at foreldre vel bort skular med høg andel minoritetselevar

– Nokre vil ikkje føle at dei er ein minoritet i eiget land – og nokre fryktar at barnet deira skal lære «kebabnorsk», seier Ingar Brattbakk og presiserer at foreldre kan vere bekymra for at høg andel elevar som treng særskilt norskopplæring kan krevje mykje ressursar frå skulen.

– Eg trur at mange foreldre i utgangspunktet er positive til mangfald, men når minoritetsdelen blir veldig høg, gjev mange uttrykk for at det er problematisk, seier Brattbakk.

Verd ein debatt

Alle har i grunn «fritt skuleval» i Noreg, då alle har lov til å søkje seg til ein annan skule enn ein soknar til. Oslo har likevel ein særskild praksis med god tilgang til informasjon om kvar skule. Fram til i fjor låg i informasjon om tal på elevar med minoritetsbakgrunn enkelt tilgjengeleg under «skulefakta» på minosloskole.no.

I dag er denne statistikken endra til tal på elevar med særskilt norskopplæring. Brattbakk trur «fritt skuleval»-konseptet er sterkare i Oslo enn ein skjønner og noko ein må diskutere.

– Tvangsflytting vert jo vanskeleg i eit demokrati, men ein kunne kanskje prøvd ut ulike modellar, seier Brattbakk.

Han meiner ei 50/50-fordeling mellom elevar med etnisk norsk bakgrunn og minoritetsbakgrunn ville vore mogleg i teorien, men vanskeleg i praksis, når fordelinga av befolkninga i Oslo er slik den er i dag.

– Når vi ser ein tendens til at enkelte skular får veldig låg andel elevar med etnisk norsk bakgrunn, vil det vere verd å ta ein debatt på det. Ein bør diskutere om det skal vere såpass enkelt å bytte skule som det er i dag, seier Brattbakk.

norar@klassekampen.no

Torsdag 19. juli 2018
VERSTING: Cruisetrafikken er miljø­svinet alle vil til livs. Men ikkje eitt av dei 100 cruiseskipa som er under planlegging verda over, siktar mot null­utslepp.
Onsdag 18. juli 2018
VERRE: Meieri­giganten Tine fryktar mjølkemangel dersom mykje storfe blir slakta på grunn av fôrmangel. Tine vil ha krisemøte med bøndene og regjeringa.
Tirsdag 17. juli 2018
INKASSOKRAV: Hvor mye penger har Erna Solberg lovet Nato å bruke på forsvar de neste årene? Det er spørsmålet Bjørnar Moxnes nå krever et klart svar på.
Mandag 16. juli 2018
TØRT: Tørken som nå rammer Østlandet kan bli en del av et normalt ustabilt klima. Det vil ramme jordbruket hardt. – Det er så dårlig at en blir deprimert av å gå i åkeren, sier bonde Anders Klaseie.
Lørdag 14. juli 2018
SKADEN SKJEDD: Tørken raserer kornavlingene på Østlandet og Norge får sitt dårligste kornår siden 1974. Det er allerede for seint å berge kornhøsten.
Fredag 13. juli 2018
SLITER: Mange personer som går på sosialhjelp eller lever på stønader, har ikke råd til å gå til tannlegen, reise på ferie eller delta i fritidsaktiviteter.
Torsdag 12. juli 2018
FULLT: Bergen, Flåm og Geiranger kneler under vekta av masseturismen. Lokalbefolkninga reagerer og vil ha færre turistar.
Onsdag 11. juli 2018
BØNDA IFRA NORD: Finnmark kan ramle heilt ut av Stortinget. Finnmarks fylkesordførar er likevel open for at areal skal telje mindre enn i dag når ein fordeler stortingsmandat.
Tirsdag 10. juli 2018
TRYGD: Regjeringen vil hindre at trygde­ytelser eksporteres ut av landet. Men internasjonale avtaler gjør at forslagene får få konsekvenser. – Prinsipielt viktig, sier Erlend Wiborg (Frp).
Mandag 9. juli 2018
GASS: I Kirkenes er det på nytt håp om gassvirksomhet etter framstøt fra det russiske selskapet Novatek. Ordfører Rune Rafaelsen tror Russland vil bestemme om prosjektet får lov til å starte.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk