Klassekampen.no
Lørdag 7. april 2018
Både det gamle og det nye testamentet blir betre utan religion.
Bibelsk
UTLØYSANDE FOR KREATIVITETEN: Abraham sitt offer. ILL: REMBRANDT (1636)

Det blir lite att av den vestlege kulturarven dersom me kuttar alle band til den religiøse fortida vår. Både biletkunst, musikk, litteratur, arkitektur og tids­rekning er forankra i eldgamle forteljingar frå Jødeland. Ingen hadde fått påskeferie om det ikkje var for krossfestinga på Golgata.

Så sterke har desse forteljingane vore at dei har gjeve oss ein dobbelt geografi, med både eit jordisk og eit himmelsk Jerusalem. Då bedehusbygginga tok av utpå attenhundretalet, med namn som Betania og Zion, skreiv Arne Garborg at det var som om Judea var flytta til Jæren.

Noko seinare, litt lenger nord på Vestlandet, hadde Jakob Sande ein visjon der Gud heldt fest for folket i Fjaler prestegjeld. «Eg var som Johannes på Patmos», sa han etterpå. Og sidan det var lenge før øyhopping i Egearhavet kom på moten, la han forklarande til: Patmos i Bibelen.

Likevel treng ingen tre kristendomen ned over hovudet på kvarandre av kulturelle omsyn. Tvert om blir dei bibelske forteljingane mykje betre når dei blir fristilte frå gudstru og gudsfrykt, og frå desse vekkingane som er så søte når dei er ferske, og så sure når dei er meir enn daggamle.

Den gamaltestamentiske Gud har jo ingenting å stilla opp mot moderne humanisme. Han er kortsynt og urettvis, han opprettar ein spesialavtale med det utvalde folket sitt og får dei til å tru at det er ein god idé å invadera nabolandet og drepa dei som bur der frå før. I Det nye testamentet skulle han liksom ha jenka seg litt, men i røynda er han like blodtørst, og må ha son sin torturert i hel for å motstå trongen til å la heile menneskeslekta gå fortapt.

Derfor er det først no i vår verdslege tidsalder at me verkeleg kan ta Bibelen til hjartet, no som me ikkje lenger treng plaga oss med å få han til å stemma med trua på ein god og allmektig far i himmelen. Endeleg kan me få nyta den dyrekjøpte erfaringa som er nedfelt i forteljingane om Abraham og Moses og farao, utan å gje avkall på vår eiga dømekraft.

For denne arven er like verdifull for dei vantru som for dei truande. Alle som har sett skulebarn teikna sine eigne illustrasjonar til Josef i brønnen og Sakkeus i morbærtreet, veit kor utløysande dei er for kreativiteten. Same slags leik og undring speler seg ut i filmane «Jesus Christ Superstar» og «Life of Brian», der frigjeringskampen og det ein vil frigjera seg frå, går opp i ei høgare eining.

Eg kan tru på at Jesus frå Nasaret både har levd og døydd, og gjerne ta imot gode råd frå han òg, så sant han greier overtyda meg om at han veit kva han snakkar om. Eg kan endåtil sjå for meg korleis han steig til vêrs på Kristi Himmelfartsdag. At det skjedde for at me andre skulle bli frelste frå syndene våre, blir likevel for drygt.

Og sjølv om me kanskje måtte gått på jobb utan avbrot heile våren om ikkje han hadde frelst oss frå det, skulle me vel greidd å ordna oss med ferie på anna vis òg. Men me hadde nok ikkje greidd å dikta like gode forteljingar utan han.

s.skjold@online.no

Ikkje søtt, ikkje surt, ikkje bittert – men salt. Solveig Aareskjold skriv

om det ho sjølv vil i Klassekampen kvar laurdag.

«Den gamal­testamentiske Gud er kortsynt og urettvis»

Artikkelen er oppdatert: 10. april 2018 kl. 11.12

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk