Klassekampen.no
Lørdag 17. februar 2018
Under dei fleste samfunnsproblem ligg draumen om evig barndom.
Kjøpte foreldre
HUSSLAVE: Juno Seymour med barnebarnet til sin eigar, 1853.

Skal ein forstå kva det er som plagar menneskeslekta, må ein slutta å masa om kjønnskonflikt og venda blikket mot motviljen mot å bli vaksen. All misbruk og vondskap, frå øydelegging av naturen til politisk undertrykking, rasisme og sexisme, spring ut or ønsket om at der skal vera nokon andre som tek ansvaret mens ein sjølv slappar av i evig barndom.

Det er ikkje så rart at det har blitt slik, for mennesket er avhengig av foreldra sine mykje lenger enn noko anna levande vesen, og kan lett få inntrykk av at det skal vera sånn alltid. Sjølv om dei fleste gler seg til den dagen dei skal få styra over seg sjølve, gruer dei seg til alt det strevet det medfører. Eit ekteskap der kvinna bruker mannen til å tena pengar for seg mens han bruker henne til å halda han mett, rein og tørr, kan synast som ein grei måte å redusera det på.

Ein annan måte er å halda slavar. Opp gjennom historia har krigsfangar og fattigfolk gjeve avkall på fridom og privatliv fordi dei ikkje hadde noko alternativ om dei skulle halda seg i live. Men slavane kan ikkje elska eigaren slik foreldra gjorde då han var barn. Den underkastande åtferda deira fyller han med uro, som slår ut i lunefull brutalitet.

Tanken er at dersom han skræmer livsskiten ut or dei, vil det ikkje vera anna att enn absolutt lydnad, omtrent slik ein har trudd at sjela kunne reinskast for synd i skjærselden. Likevel vil herskapet aldri kunna stola på at den underdanige husslaven ikkje har bakt si eiga avføring inn i den delikate sjokoladekaka dei nettopp åt, slik det skjer i filmen «The Help».

For to-tre hundre år sidan hadde nok afrikanarane vore glade til om Amerika hadde innført innvandringsstopp for alle med mørk hud. Som det no var, måtte fleire millionar reisa heimanfrå for å tena som råvarer i andre si velstandsbygging. Denne bakvende immigrasjonen er eit vrengjebilete av historia om dei tapre nybyggjarane, og like grunnleggjande for samfunnsstrukturen. Den svarte forfattaren Ta-Nehisi Coates skriv at rasismen er ein del av den amerikanske samfunnskroppen, ikkje som ein kreftsvulst, men som eit essensielt organ.

Men dei afroamerikanske mennene hadde nok greidd seg betre om dei ikkje hadde tappa sine eigne familiar for krefter ved å oppføra seg som store barn. Og det er ikkje mykje trøyst i at slike menn finst over heile verda, i alle fargar og fasongar.

Ønsket om at nokon andre skal ta ansvaret, slår òg ut i trongen til å ha ein allmektig far som fritek resten av folket frå å bruka hovudet. Dei som blir løfta opp i ein slik posisjon, mistar dessverre dømekrafta så systematisk at det kan setjast opp på ein tabell, og blir raskt til diktatorar som bruker terror for å tvinga undersåttane til å sjå glade ut.

For ein sosial art som mennesket er det personleg øydeleggjande å basera seg på urettferd, fordi det rotar til dei signala som me orienterer oss etter. Å vera omgjeven av falske smil verkar undergravande på alle.

s.skjold@online.no

Ikkje søtt, ikkje surt, ikkje bittert – men salt. Solveig Aareskjold skriv om det ho sjølv vil i Klassekampen kvar laurdag.

«Det er ikkje mykje trøyst i at slike menn finst over heile verda»

Artikkelen er oppdatert: 11. april 2018 kl. 11.06

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk