Klassekampen.no
Mandag 8. januar 2018
Eit oppgjer: Grunnen til at #MeToo skjer no, er at kapitalismens slitasje på solidaritetsbanda er blitt synleg på seksualiteten, skriv Stephen Walton. Foto: Mark Ralston, AFP/NTB Scanpix
#MeToo har vist eit behov for empati på tvers av kjønna og rollene.
Korfor no?

I etterpåklokskapens klare lys kan ein alltid konstruere eit hendingsforløp som får utviklinga til å framstå som uunngåeleg. I prinsippet kunne dagens samordna protestar mot sextrakassering ha kome for lenge sidan. Rørsla med namnet #MeToo starta opp i 2006 da aktivisten Tarana Bruke skapte eit forum for minoritetsjenter som var blitt utsette for misbruk. Dei siste ti åra har det kanskje vore to saker som har førebudd opinionen på den kampanjen som går no. Den eine er den generelle bevisstgjeringa om seksuell misbruk av barn. Vi har fått servert ei endelaus rekkje med historier om menn i autoritetsposisjonar som har forgripe seg på barn. Barna er blitt høyrde på ein annan måte enn før, og barnet er ikkje lenge avmektig i møtet med autoritetar. Mannsinstitusjonar som Den katolske kyrkja, med sitt psykisk skadelege sølibatskrav, er blitt avkledde som medansvarlege ved å beskytte overgriparane, og for den strukturelle valden som ligg i å avvise barna sine historier.

Så fekk vi historiene om tafsinga ved nyttårsfeiringane i europeiske byar i fjor. Reaksjonane på nyttårstafsinga delte seg i to retningar. Den eine følgde det godt nedtråkka sporet inn i kritikk av innvandring i det heile, og av muslimar særskilt. Det andre sporet gjekk inn i eit breiare felt med kritikk av sextrakassering gjort av menn generelt, og det kom reaksjonar frå kvinner som var gått lei av å vere lovleg vilt same om dei var på byen, på jobb, eller kor som helst elles. Noko hadde tårna seg opp. På toppen av det fekk vi Trumps teoridanningar om at stjerna i showet hadde ein uinnskrenka rett til å forsyne seg av all den fitta han måtte ha lyst på, og så kom Harvey Weinstein og stadfesta teoriane. Dette kan sjå ut som ein logisk sekvens, men ein kunne ha laga den same typen sekvens fleire gonger tidlegare.

Så korfor no? Dei konservative moralistane vil jo seie at no ser vi fruktene av det seksuelle frisleppet. Sidan dei fleste av oss slapp med skrekken under aids-epidemien, har legitim sex i hovudsak handla om å beskytte seg og partnarane. Over lågalderen er alt lov. Dette synet er for enkelt. I praksis er normene i den postmoderne seksualiteten heller konservative, også i Noreg. Éi av dei er forventninga i heterosex om at gutar skal ta initiativ, og jenter skal respondere. Eit slikt scenario opnar sjølvsagt i seg sjølv for trakasserande gutar og trakasserte jenter. Ei anna side ved dette er at gutar blir lærde opp til å førestille seg sjølve som seksuelle subjekt mens jenter må lære å opptre i ei dobbelrolle som både seksuelle subjekt og objekt.

Vi kunne sjølvsagt ha lært opp gutar i objektsrolla. Ein del homoseksuelle gutar og menn kan den, men langt frå alle, og også homoseksuelle menn er sosialiserte inn i subjektsrolla i det heteronormative samfunnet vi lever i. Vi vil leve i eit sexpositivt samfunn – vil vi ikkje det? – og det ligg ein verdi i at vi er tilgjengelege for kvarandre.

Éin ting #MeToo-kampanjen har vist, er behovet for empati på tvers av kjønna og rollene. Det er legitimt å vere begjærssubjekt, men da må det også vere mogleg å fungere som begjærsobjekt på ein måte som ikkje gjer at ein blir kompromittert. Viss gutar og menn skal bli betre seksuelle subjekt, må vi lære korleis det er å vere objekt også.

Kjernen i trakasseringssakene er makt. Vi har alle gitt og fått uønskt seksuell merksemd, og vi treng alle strategiar for å takle begge delar. Når seksuell merksemd blir knytt til makt og krav og posisjonar blir ho til trakassering. Tidlegare hadde vi former for motmakt som kunne mobiliserast mot sextrakassering, til dømes moralen. Det kunne vere nok å flashe ein giftering.

Vi lever i eit samfunn der empatien er bygd ned som ideologi, men no har det brått tvinga seg fram eit krav om at vi høyrer på kvarandre, og lærer å tolke reaksjonane til kvarandre. Kapitalismens rasjonelt konkurrerande og einsamt sjølvrealiserande subjekt kjempar om makta, og den einaste maktdiskursen som er igjen, er kapitalismens. Vi treng eit nytt subjekt.

Grunnen til at #MeToo skjer no, er nok at vi har nådd eit punkt i historia der kapitalismens slitasje på solidaritetsbanda er blitt så stor at den er synleg på det sårbare nevrologiske punktet som seksualiteten er. Vi kan ikkje reparere den utan å diskutere korleis vi omorganiserer alle dei maktforholda og økonomiske forholda som seksualiteten alltid er gjennomsyra av.

stephen.j.walton@usn.no

Feministane Bodil Stenseth, Wencke Mühleisen, Asta Beate Håland, Stephen Walton, Kristina Leganger Iversen og Sumaya Jirde Ali skriv i Klassekampen måndagar.

Artikkelen er oppdatert: 30. januar 2018 kl. 11.20

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk