Klassekampen.no
Mandag 4. desember 2017
Hypnotiserande COOL: Duoen Smerz har fått anerkjenning frå blant anna Pitchfork, i-D og The Fader. Foto: Michael Beckert
Tigerstaden i transe: Dekonstruert dansemusikk frå Smerz og SASSY 009.
Elektronisk blåst
Hypnotiserande COOL: Trioen SASSY 009 har også fått anerkjenning der utanifrå. Foto: Christopher Olssøn
Gruppene Smerz og SASSY 009 har blitt hylla internasjonalt, før me i det heile rakk å sjekke vêrvarslinga her heime.

nytt norsk

For Smerz var det singelen «Because» frå tidleg 2016 som sette det store i gong. Sidan har den københavnbaserte Oslo-duoen, beståande av Henriette Motzfeld og Catharina Stoltenberg (ja, ho er dotter til Jens), vore ei kraft å rekne med. Dei har fått Roskilde, Primavera og neste sommars Øya på festival-CV-en, og månadleg snurrar dei plater på premissleverandøren NTS Radio. Når dei no snart slepp ep-en «Have Fun» er det i selskap med Radiohead, Adele og M.I.A. på prestisjefylte XL Recordings. Trass i dette, er kanskje likevel ikkje Smerz namnet som ligg fremst på tunga når ein for tida snakkar om norsk musikk si storleikstid.

Eitt år etter Smerz sin singeldebut, dukka trioen SASSY 009 opp, springande ut frå Oslo-bydelane Abildsø og Nordstrand, samt jazzlinja på Trøndertun folkehøgskole. På berre dei siste elleve månadane har Sunniva Lindgård, Teodora Georgijevic og Johanna Scheie Orellana rekt å signere med undergrunnsselskapet Hard Up Records, og gitt ut fem spor. Andresingelen «Are You Leaving» er blitt lytta til 100.000 gonger på Spotify, og bandet er plukt ut som ein av Noregs representantar til den viktige bransjefestivalen SXSW neste år. Noko er i gjære i dette ubestemmelege dansemusikk-feltet, og Smerz og SASSY 009 er eksponentane frå nord.

Å tre inn i musikken til Smerz og SASSY 009 er på detaljnivå ein godispose av særeigne, distingverande element. Likevel kan ein som lyttar stå att med noko av den same kjensla hos dei begge: Lettare hypnotisert.

Det er ofte ein drivande, men konstant bass under dei nærmast gjennomsiktige vokallinjene på toppen, som befestar det kontrastfylte i begges (enno relativt små) katalogar. Grumsete bakgrunnslydar kryssar songlinjer som refererer til sjelfylt R&B. Her fusjonerer det flytande mjuke med det fabrikkaktig støyete. Ambivalensen mellom det pirrande komplekse og det nedstrippa simple er også ein fellesnemnar.

For med få lydelement utrettar dei begge mykje. På Smerz sin singel «No Harm» frå tidlegare i haust er instrumenteringa og melodiføringa anonym og minimal. Rikdommen trer fram i den kantete perkusjonen og den ladde teksten: So tell me good lies, I know you’ve got it in you / Like we’re all lonely huh? Kompleksiteten ligg i det heile i den samla kjensla bestanddelane kulminerer i. «Wounds» representerer dette på SASSY 009 sin ferske ep «Do You Mind». Kompet, spesielt på versa, er tilbaketrekt og akkordfattig, og fløyteriffet enkelt og repeterande. Samstundes gjer dei nærmast tilforlateleg innskotne vokalharmoniane og styrkegradsauket at det som på papiret er enkelt instrumentert og komponert, konstant er interessant. «Du vet, om du går ut på ein laurdag kveld, med svære øreringer, men utan sminke», skildra SASSY 009-medlem Teodora lydbiletet til Musikkmagasinet i oktober. Pynta, men nedstrippa.

For sidan låtane lever i dynamikken mellom både det intrikate og det minimale – det ubestemmelege – er det kanskje nettopp det som er tendensen: Både Smerz og SASSY 009 lagar musikk ein aldri blir riktig klok på. Enkelte låtar framstår desorienterande og retningslause: vel å merke på den utfordrande, fascinerande måten, som gjer at ein sit på kanten av stolen i forventning til kva for veg låta vel vidare. Dei har, kanskje intensjonelt, gjort det kronglete å skulle stenge dei inne i sjangarboksane me er så glade i.

SASSY 009 er i større grad melodidrivne enn sine storesøstre – eller, skal ein seie kusiner – i Smerz. Tverrfløyta har etter kvart blitt attkjennande på gruppa sine spor, innlemma frå singelen «Are You Leaving». Den tilfører ein organisk komponent til det elles tungt syntetiske lydbiletet, og er eit stadig lite uutforska instrument i det elektroniske landskapet. Bandets melodilinjer peikar framover, men utan hastverk med å komme dit.

Her står Smerz si tydeleg klubbforankra «Half Life» i kontrast. Låta med sitt kalde, mekaniske uttrykk framstår noko meir dekonstruert. Den formidlar ein melankoli nettopp utan melodi – ei poplåt i særs utvida forstand. Her er opningssporet på fjorårs-ep-en «Okey» eit riffdrive unntak, men stort sett er resistansen i dei ikkje-etter-skoleboka-komponerte låtane blant det som gjer Smerz lytteverdig. Om enn begge flørtande med dansemusikken sonisk, dreg SASSY 009 til tider meir mot house der Smerz flørtar med techno. Felles er likevel eit stundom loungeprega synthdriv, og gjentakingar som duftar av trance. Dei står begge med éin fot i klubben og éin i sofagruppa.

Det er med ambivalens at kjønsdimensjonen vert trekt inn i det som i seg sjølv er musikalsk interessant. Men diverre er det vanskeleg å sjå bort frå at dette mørke, eksperimentelt elektroniske landskapet lenge har vore mannleg territorium. I både SASSY 009 og Smerz har kvinnene teke plass i produsentstolen. Trass i at faktumet ikkje er aldeles nytt, vitnar begge gruppene om at midikeyboardet og miksepulten omsider har befesta sin sjølvsagte plass på «pikerommet».

«Nerdete» er ein karakteristikk dei begge har brukt om seg sjølv. Timevis snekrande i heimestudio, forankra i ei vesentleg musikk- og lydforståing, har resultert i rytmiske spel og (dis)harmoniske klangbilde. Nytenkande, pirrande, og viktig. Slik Sassy 009 held fram Smerz som forbilde, dannar dei begge forhåpentlegvis eit – om enn ikkje intensjonelt – leietog, kor deira kred og kreativitet får fleire kvinner bak knottane.

Oslogruppene framtrer med ei tilbakelent, kunstferdig og nærmast likegyldig haldning. Dei osar av cool utan å la seg sjølv stå i fokus. Prosjekta byr fram sjangeroverskridande musikk med motstand, som du likevel kan lukke auga til på sengekanten, eller sno deg til på dansegolvet.

Smerz sin lounge-syntha «Blessed» og slåande lågmælte «Pretty baby» av SASSY 009 er inkarnasjonen av denne herleg forvirrande dobbelheita: Melankolsk, mangefasettert, og samstundes så minimalt. Og kanskje er det nettopp dynamikken i at musikken kan henge i lufta – utan for mange konkretar eller konklusjonar – som gjer opplevinga så rik og relevant.

musikk@klassekampen.no

Artikkelen er oppdatert: 19. desember 2017 kl. 09.06

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk