Klassekampen.no
Lørdag 2. desember 2017
Evig strid: Førebels går Bybanen mellom Sentrum og Bergen lufthamn. Dei neste sju åra står Fyllingsdalen og Åsane for tur. Foto: Arne Halvorsen, Flickr
Dei har fått eit kollektivløft, men motstandarane gjev seg ikkje.
Bybanetraséar til bry

Mot slutten av 1960-talet vart tanken om ein bybane lansert, og både Sosialistisk Folkeparti og Arbeidar­partiet hadde banen i val­­programma til kommunevalet i 1971. Det skulle gå 25 år før det vart fart i bybaneplanane. I mellomtida hadde bergenspolitikarane satsa alt på vegbygging og innført den første bomringen for å kunne byggje endå fleire vegar.

I same periode vart støtta til kollektivtrafikken i Bergen kraftig redusert, og det gjekk som det måtte gå. Biltrafikken auka, kollektivbruken gjekk ned.

Framsynte bypolitikarar sikra finansiering av bybanen då ein ny bompenge­avtale vart vedteke. I år opna banen til Bergen lufthamn.

Planlegginga nordover gjekk føre seg parallelt. Der stod hovudkonflikten om banen skulle gå over Bryggen framføre verdsarvminnet eller i tunnel. Eit tolvårig Høgre-dominert byråd fekk vådeskotet i den konflikten. Eit fleirtal i partiet ville ikkje følgje dåverande byrådsleiar Monica Mæland i at Bryggen var best.

Arbeidarpartiet programfesta også nei til bybanen over Bryggen før kommunevalet i 2015. Dei to partia kunne avgjort saka, men slik gjekk det ikkje.

Konfliktane kring bybanen mot nord førte til at politikarane kasta korta. Det vart banen til Fyllingsdalen som rykka fram i køen.

Bybanen er elles eit særs godt døme på korleis politiske kjepphestar har vorte stalla ein etter ein:

Frp er mot bybanen, og dei er òg mot bompengar. Likevel er det Frp-statsråden Ketil Solvik-Olsen som har sikra 50 prosent statleg finansiering av bybanen og som har akseptert ein auke i bompengesatsane på nivå med det Oslo-borgarar no rasar mot.

SV er ein svoren bybaneven og lova rikeleg statleg finansiering. Den verbale velviljen hjelpte lite når den raudgrøne regjeringa fremja statsbudsjett. Det var då Høgre og Frp tok over, at staten dekte 50 prosent av kostnadane.

Arbeidarpartiet har programformulert at Bybanen ikkje skal gå over Bryggen, men byråds­plattforma med KrF og Venstre i 2015 tvinga partiet til å røyste for Bryggen-alternativet.

Byrådsplattforma slo også fast at Bybanen vidare nordover skulle gå i dagen og unngå tunnelar så langt råd er – fordi banen skulle vere synleg i bybiletet. Utbygginga skulle nyttast til å rydde opp i gatene, møblere dei på nytt, gje betre plass til fotgjengarar og syklistar og pynte byrommet. Det var 2015. No foreslår dei bybane i fjell.

Motstandarane mot bybanen over Bryggen har vore opptekne av at banen vil verke som ein barriere framføre den freda tre­husrekka der, eit argument tilhengjarane av Bryggen-alternativet har avvist. No er dette barriereargumentet brukt for tunnelløysinga i Sandviken av dei same som vil ha banen over Bryggen.

Dersom bystyret seier ja til løysinga, kan arbeidet med reguleringsplan for bybanen til Åsane starte i vinter. Den som sit med ansvaret for å føre denne planen fram til politisk vedtak, er by­utviklingsbyråd Anna Elisa Tryti (Ap). Tryti har permisjon frå stillinga som fylkeskultursjef. I den rolla har ho engasjert seg sterkt mot bane over Bryggen, men den kjepp­hesten har ho også stalla.

Vi får sjå kva som skjer i den vidare prosessen. Siste ord er ikkje sagt.

I mellomtida får vi trøyste oss med at Bybanen har vorte ein suksess. Talet på påstigingar i kollektiv­trafikken i Bergen har auka med 80 prosent sidan han vart opna.

gunnarw@klassekampen.no

«Bybanen er eit døme på korleis politiske kjepphestar har vorte stalla ein etter ein»

Artikkelen er oppdatert: 29. desember 2017 kl. 13.31