Tirsdag 19. september 2017
JONAS GAHR DEATH STAR: I årevis har Helga Pedersen vore fast inventar når Arbeidarpartiet har landsstyremøte. I dag må Jonas Gahr Støre greie seg utan henne. Foto: Berit Roald, NTB Scanpix
• Ap kan ha mista 60.000 veljarar til Sp • Helga Pedersen: – Vi blei ikkje trudd på distriktspolitikken
Tek hardt distriktsoppgjer
STILLE I FJØSET: Tidlegare Ap-topp Helga Pedersen meiner partiet må innsjå at dei ikkje nådde gjennom med distrikts­politikken.

VAL 2017

Helga Pedersen har vore Ap-nestleiar i seks år. Ho har vore stortingsrepresentant, statsråd, parlamentarisk leiar og no sist kommunalpolitisk talsperson.

No tek ho bladet frå munnen: Ap har ikkje fått tillit til at partiet verkeleg ville føre ein annan distriktspolitikk enn regjeringa.

– No skal det evaluerast og forskast og granskast. Men eg trur at tala peikar på tre årsaker, seier Helga Pedersen:

– For det fyrste er misnøya med regjeringa kanalisert til Senterpartiet. Dei har fått til å fange opp veljarane som er misnøgde, og då særleg med distriktspolitikken til regjeringa.

– For det andre må vi erkjenne at vi ikkje har utvikla eit tydeleg nok alternativ til distriktspolitikken regjeringa har ført.

– Og for det tredje har vi ikkje nådd fram med bodskapen vår, eller fått tillit til at vi er eit distriktsparti.

I dag opnar Ap sitt landsstyremøte i Folkets hus i Oslo. Der blir analyse av sjokktapet ei svært viktig sak.

Fakta

Arbeidarpartiet:

• Då alle stemmene var talde, gjekk 800.945 til Ap, som gav ein oppslutnad på 27,4 prosent. Det var ein nedgang på 3,5 prosentpoeng sidan 2013.

• Ap skal no evaluere valnederlaget og sende i går ut ei spørjeundersøking til 55.000 Ap-medlemer.

• Svara frå undersøkinga skal munne ut i ein rapport som blir lagt fram for sentralstyret måndag 2. oktober.

• I tillegg har Ap bestilt ei undersøking frå Ipsos. Partiet skal også gjennomføre djupneintervju med nøkkel­personar i og utanfor partiet.

Reformene kosta

Gjennom dei siste fire åra har Ap blitt med regjeringa og støttepartia på ei rekkje store forlik og reformer. I Ap er det tradisjon for å meine at dette er viktig for styringa av landet. Erfaringa frå denne perioden kan likevel vere at støtta til forsvarsforlik, politireform og mykje anna har kosta partiet dyrt.

– Dette må i alle fall bli eit sentralt punkt i evalueringa, seier Pedersen, og utdjupar:

– Sjølv om det isolert sett kan vere god grunn til å gå med i kvart enkelt forlik, er totaliteten at vi har ofra noko av vår eigen profil. Då tenkjer eg særleg på distriktsprofilen.

I Nordland gjekk Ap ned heile ni prosentpoeng. Tilsvarande tal for Troms og Finnmark er 7,0 og 7,8.

– Forsvarsforliket har råka oss hardt i Nord-Noreg. Andøya blei ei svært negativ sak i Nordland. Det same gjeld Bardufoss. Det har vore med på å skade distriktsprofilen. Forsvarspolitikk er ikkje distriktspolitikk, men når ein legg ned store kompetansemiljø råkar det dei partia som gjer det.

Blei mistrudd i heimfylket

I Finnmark, heimfylket til Pedersen, er ei av dei store sakene at regjeringa og sentrumspartia slår saman fylket med Troms. Det nye fylket får ei større flate enn Oslo, Akershus, Østfold, Vestfold, Buskerud, Telemark, Aust-Agder, Vest-Agder og Rogaland til saman, og ville blitt verdas 117. største stat.

Men trass i at Ap har markert klar motstand mot tvangssamanslåinga, har Helga Pedersen sjølv blitt møtt med tvil hos veljarane.

– Eg har opplevd å stå på stand og få spørsmål frå veljarane om dette: «Vil de verkeleg gjere om på regjeringas avgjerd?» Sjølv om vi har vedteke motstand mot dette, stolpe opp og stolpe ned, fortel Pedersen.

Tapte mot agropopulismen

I 2013 fekk Ap 874.769 stemmer. I år blei det om lag 75.000 færre. Klassekampen har fått TV2s talekspert Terje Sørensen til å vurdere tala kanalen sit på. Han baserer sine tal på målingar med store utval (9000 personar fram mot valet), observasjonar av førehandsstemmer, og resultatet på valdagen. Sørensen meiner dette er fordelinga:

60–70.000 gjekk til Sp (til samanlikning gjekk 20-30.000 frå Frp/H til Sp)

20.000 gjekk til SV

10.000 gjekk til Raudt

10.000 gjekk til MDG

10.000 gjekk til Frp

5000 gjekk til Høgre

Sannsynlegvis fekk Ap eit lite pluss på 5000 frå KrF

Mellom Ap og Venstre finn ikkje Sørensen store overgangar. I tillegg henta Ap ein del heimesitjarar.

– Dei hadde lekkasje til venstresida, som roa seg på slutten. Og dei tapte mot agropopulismen, som min gamle ven Frank Aarebrot ville sagt, seier Sørensen.

– Mangla trykket

VG-kommentator Astrid Meland skreiv i februar om Aps motstand mot kommunereforma: «Av de mange som har sabotert reforma, har Arbeiderpartiet vært verst fordi de faktisk ønsker reforma selv.» Pedersen har merkt seg mange kommentatorar som slår fast at Ap vil ha kommunereforma, sjølv om dei har eit landsmøtevedtak mot.

– Trass i vedtaket har vi ikkje greidd å få tillit til at det er det vi meiner. Og så er det litt rart at kommentatorane skriv at vi meiner det motsette av det vi har vedteke, seier Pedersen, som har sin eigen teori om kvifor:

– Underforstått er det nok fordi dei hadde håpa at vi skulle meint det. Det er interessant å observere.

Det forandrar likevel ikkje det faktum at Ap gjekk ned i distrikta.

– Vi må erkjenne at vi ikkje hadde nok trykk på saka.

politikk@klassekampen.no

Fredag 20. oktober 2017
US MARINES: SV krever svar på om de amerikanske marinesoldatene i Norge har kommet for å erstatte en svak landmakt i Norge.
Torsdag 19. oktober 2017
MUSKLAR: Fagforbundets leiar Mette Nord seier alliansebygging er avgjerande for å styrka miljøa som dyrkar idear for ein alternativ politikk.
Onsdag 18. oktober 2017
PÅ VEI: De første soldatene fra US ­Marines kan stasjoneres i norske militærleirer i indre Troms allerede i vinter. Det bekrefter sjefen for den norske Hæren.
Tirsdag 17. oktober 2017
TRENING: Regjeringen legger til rette for økt trening med Nato på norsk territorium. En egen gruppe ser nå på hvordan det kan gjøres i praksis.
Mandag 16. oktober 2017
MEDGIFT: Milliardverdiar kan stå på spel når to vestlandsfylke skal slå seg saman. Motstandarane brukar tvil om kraftmilliardane for å hindre samanslåinga.
Lørdag 14. oktober 2017
NEDERLAG: Ap åpner for å stoppe de planlagte kuttene i Heimevernet. Nå ligger regjeringen an til flere sviende nederlag.
Fredag 13. oktober 2017
FORSKJELL: Finansminister Siv Jensen (Frp) vil gi flere skattekutt som skal «fremme vekst». SV og Rødt mener regjeringen skaper et «kaldere klassesamfunn».
Torsdag 12. oktober 2017
KUTT: Det eneste regjeringen gjør med formuesskatten i 2018-budsjettet, er å gjennomføre aksjerabatten Ap foreslo i skatteforliket.
Onsdag 11. oktober 2017
HANDLING: Norge trenger en handlingsplan mot muslimhat, mener likestillings- og diskrimineringsombud Hanne Bjurstrøm.
Tirsdag 10. oktober 2017
I SKJUL: Forsvaret jobber med å finne husrom i Troms til amerikanske soldater – som Stortinget ikke har hørt noe om.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk