Klassekampen.no
Onsdag 13. september 2017
Trøffelen

Alle ønsker å leve lenge, sjølv om få, om nokon, vil bli gamal. Om att og om att ønsker du å vakne til den aller ferskaste dagen på planeten, strekke deg, kjenne det vesle rykket av framtid. Lever du lenge nok kjem du til å oppleve fordomar du ikkje visste om. Ordføraren i Asker sa til avisa: «Vi må finne ut hva slags behov de eldre har». Etter tusenvis av valtaler som lovar «verdig alderdom», så er ikkje det kjent. Kva skal til for å fatte at «de eldre» ikkje er ein annan sort menneske. Høg alder er ikkje eit mystisk synkehol. Det er berre enda meir røynsle, ein silo av med- og motgang som har gjort dei fleste klokare.

Det er alltid den siste utgåva av homo sapiens som eig verda. Vel og merke dei midt i livet. Kanskje ligg det i evolusjonsbiologien at det er vanskeleg å førestille seg eigen alderdom. Sjølv dei mest trendy risikerer å bli sett som gamaldagse neste år. Vi trør på milliardar av graver, men kjenner oss likevel såpass udødelege at det tek halve livet for å fatte at vi ikkje varer. Så ein overskya dag, medan vi tørkar støv av klassebilete, kjem vi i 40-årskrise.

No er det likevel slik at helsa sviktar mange etter kvart og den sosiale sirkelen må krympe. Trappa utan rekkverk vert for mykje og stive fingrar tvingar deg til å velje polvarer etter skrukork. Interessa for kor spennande, attraktiv, dyktig, arbeidsam, modig eller smart du er, blir borte. Åndsfrisk eller ikkje, det er spørsmålet. Du sluttar ikkje å interessere deg for futuristisk arkitektur eller geologi til fordel for Bingo, fordi om du fyller 70. Innsette i fengsel har krav på ein times uteluft kvar dag. På somme heimar for eldre er det ikkje sjølvsagt at nokon kan følge deg ut på månadsvis. Det er såpass smal stimulering at det kjem i avisa viss sjukeheimen får ei katt. Eller ein robot-sel. Dei gamle lyser opp, står det. Så kva er minimum for «verdig alderdom»? Å bli funnen straks du døyr? Vi er prosessuelle vesen som ikkje sluttar å erfare. Halde seg levande er eit prosjekt mange fleire enn du trur, driv med. Kan det vera tilfeldig at krokodilla, som har vore her i 84 millionar år, har det finaste skinnet og ein kjøtsmak som får Stange-kjuklingen til å bleikne. At skjelpaddesuppe smakar himmelsk. Og delikatessa, den ettertrakta underjordiske, Perigórd-trøffelen, ser ut som ei svart vorte, berre gris og hund kan lukte seg fram til.

Neste du gong du møter ein støvdott med rullator, så husk det er fordi han alt har gått langt. Den saktegåande rosina i strandsona eller på Kunstmuseet, som du ser på slik du ser på luft, har kanskje like stor glede av å forsyne seg av samtida som det du har. Om du brått kjem på at det er uråd å smake årgangsvinen, utan å opne flaska, er det heilt i orden. Du kan godt ta ein tankesving innom trøffelen og.

avalos@online.no

Artikkelen er oppdatert: 13. oktober 2017 kl. 12.29

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk