Lørdag 15. juli 2017
FARLEG: I 2016 var det åtte dødsfall i bygg- og anleggsbransjen, fire i primærnæringane og fire i transport og lagring. Av desse var 40 prosent utanlandske arbeidarar.Illustrasjonsfoto: Anniken C. Mohr
Arbeidstilsynet er svært bekymra over at talet på jobbdødsfall blant utlendingar i Norge aukar:
Farlegare for utlendingar
Undersak

Kunne vore unngått

Blant dei omkomne utanlandske arbeidstakarane i fjor, var to menn i 30-åra frå Kroatia. Begge var montørar på jobb via ein leverandør og ein underleverandør for Statnett.

Konserndirektør i Statnett Elisabeth Vardheim seier at det i begge dødsulykkene er blitt avdekka rutinesvikt.

– Begge ulykkene viste rutinesvikt og mangel på etterleving av instruksar, seier Vardheim til Klassekampen.

– Så begge ulykkene kunne vore unngått?

– Ja.

Konserndirektøren avviser at nasjonalitet var ei medverkande årsak til dei fatale ulykkene.

– God HMS-kultur følger ikkje nasjonalitet, seier ho.

I etterkant av dei to ulykkene har Statnett intensivert HMS-arbeidet.

Både utanlandske og norske leverandørar har vore på møte med Statnett.

– Etter ulykkene tok konsernsjefen vår initiativ til møte med leverandørar om korleis sikra dei rette haldningane, seier Vardheim.

Det er blant anna etablert livreddande reglar, mellom anna med absolutte krav om bruk av verneutstyr.

– Mange av våre selskap har tatt kvantesteg i forhold til HMS, seier konserndirektøren.

FORSKJELL: Norsk arbeidsliv blir tryggare, tydar tal frå Arbeidstilsynet. Men det gjeld ikkje utanlandske arbeids­takarar. – Uakseptabelt, seier LO-topp.

arbeid

Ferske tal frå Arbeidstilsynet viser ei markant nedgang i talet på arbeidsrelatert dødsfall dei siste åra, men berre blant norske arbeidstakarar.

For norske arbeidstakarar er talet på omkomne på jobb halvert frå 30 personar i 2012 til 15 personar i 2016. Blant utanlandske arbeidstakarar var det sju jobbdødsfall i 2012 og ti i fjor.

Med andre ord hadde så mange som 40 prosent av dei som omkom på jobb i fjor, utanlandsk statsborgarskap. Det gir grunn til uro, meiner Arbeidstilsynet.

– Andelen utanlandske arbeidstakarar som døyr på jobb, er aukande. Det er me bekymra for, seier Monica Seem, avdelingsdirektør i Arbeidstilsynet.

Fakta

Arbeidsmiljø:

• Talet på både arbeidsrelatert sjukdom og dødsfall har gått ned dei siste åra.

• Frå 2012 til 2016 er talet omkomne nordmenn halvert frå 30 til 15. I same periode er talet på jobbdødsfall blant utanlandske statsborgarar gått opp.

• Det er flest arbeidsdødsfall i bygg- og anleggsnæringa.

• Det er handverkarar som melder frå om flest arbeids­relaterte skadar.

Kjelde: Arbeidstilsynet

– Todelt arbeidsliv

Forbundsleiar i LO-forbundet EL og IT Forbundet Jan Olav Andersen meiner også det er grunn til uro.

– Dette er absolutt ikkje tilfeldig, og det er heilt uakseptabelt at det er farlegare for utanlandske arbeidstakarar enn norske. Slik skal det ikkje vera, men det viser seg at det er det, seier Andersen.

Han seier at dette er eit uttrykk for det ein kan kalla eit todelt arbeidsliv. Han trur det er fleire årsaker til den veksande delen dødsfall blant utanlandske arbeidstakarar.

– Ein årsak er at dei utanlandske arbeidstakarane står utanfor det organiserte arbeidslivet. Frykta for å mista jobben viss ein varslar, er nok eit element. Det andre er at ein god del av dei utanlandske arbeidstakarane er her via bedrifter som er useriøse. Det er mange årsaker, seier han.

Andersen seier dødsfalla blant utanlandske arbeidarar er eit av fleire teikn på ei uheldig utvikling som må takast på alvorleg.

– Dette føyer seg inn i bildet av at me har andre standarar for utanlandske arbeidstakarar. Viss me får permanent todeling av arbeidslivet, er det ei farleg utvikling, åtvarar han.

Skal finna årsaker

Totalt sett var talet på arbeidsrelaterte dødsfall det lågaste sidan 1970 i fjor. Arbeidstilsynet har vore varsam med å konkludera med at det har vore ein nedgåande trend eller tilfeldig.

– No byrjar me å sjå over fleire år at det går ned. Det er positivt. Samstundes så er det uakseptabelt at nokon døyr på jobb, seier Seem.

At det på same tid er ei auke i delen utanlandske arbeidstakarar søm døyr på jobb, tar Arbeidstilsynet svært alvorleg. Dei har sett i gang eit internt analysearbeid med håp om å få fleire svar på kva som ligg bak utviklinga. Rapporten skal ferdigstillast seinare i år.

Seem er forsiktig med å peika på årsaker før rapporten er ferdig, men seier at utanlandske arbeidstakarane ofte har risikoutsette jobbar.

– Viss du kombinerer det med at dei ikkje får god nok opplæring på eit språk dei forstår og tilstrekkeleg verneutstyr, er det ein farleg kombinasjon, seier Seem.

Av ti omkomne gjestearbeidarar i fjor, kom to frå Skandinavia og åtte frå land i Aust-Europa. Tre av dei omkomne utanlandske arbeidstakarane i fjor mista livet i eit leirras, to omkom i trafikkulykker, to omkom i fallulykker, to omkom i samband med arbeid på kraftliner, og éin omkom i ein eksplosjon frå ein gassgrill, ifølgje Arbeidstilsynet.

I 2016 var det i alt åtte dødsfall i bygg- og anleggsbransjen, fire i primærnæringane og fire i transport og lagring.

Historiske data om arbeidsskadedødsfall viser at også industrien er ekstra risikoutsett for arbeidsskadedødsfall, ifølgje Seem.

annekarih@klassekampen.no

Mandag 24. juli 2017
SMITTE: Smittede nektes behandling for sykdommen hepatitt C. Senterpartiets Kjersti Toppe sier ingen andre pasientgrupper ville blitt behandlet på denne måten, og vil utrydde sykdommen.
Lørdag 22. juli 2017
TILBAKE: Utøya har reist seg og er igjen et levende leirsted for nye engasjerte ungdommer. Men bak latteren, flørtinga, fotballturneringene og bading i Tyrifjorden ligger også alvoret.
Fredag 21. juli 2017
FORNØYD: I en valgkampreklame på radio hevder Høyre at det har blitt ­lavere ledighet og høyere vekst de fire siste årene. Det stemmer ikke.
Torsdag 20. juli 2017
OPP: Omfanget av arbeidskraftinnleie øker. I Oslo-området er rundt hver sjette bygningsarbeider innleid. Fellesforbundet mener det trengs strengere regulering.
Onsdag 19. juli 2017
HARD NØTT: Jonas Gahr Støre innrømmer at det er svært vanskelig å hindre større forskjeller, men mener en styrket fagbevegelse er et godt sted å starte.
Tirsdag 18. juli 2017
ALEINE: Medan EU og OECD publiserer fattigdomstal, har Statistisk sentralbyrå gått over til omgrepet låginntekt. Det meiner omgrepet «fattig» blir for sterkt i norsk samanheng.
Mandag 17. juli 2017
Fattigdom: Barnefattigdommen i Norge har økt kraftig. Organisasjoner for vanskeligstilte i Norge krever strakstiltak.
Lørdag 15. juli 2017
FORSKJELL: Norsk arbeidsliv blir tryggare, tydar tal frå Arbeidstilsynet. Men det gjeld ikkje utanlandske arbeids­takarar. – Uakseptabelt, seier LO-topp.
Fredag 14. juli 2017
INNSATS: Arbeidsmiljøloven settes til side for å gjennomføre et skippertak på vedlikehold. Tillitsvalgt mener Forsvaret kaller vanlig arbeid for «øvelse» for å unngå normale arbeidstidsregler.
Torsdag 13. juli 2017
DYRT: Venner og fagfolk samlet inn penger så Ronny Bjørnestad kunne kjøpe en kur mot hepatitt C i utlandet. Det kostet 7500 kroner. I Norge koster samme medisin over en halv million.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk