Klassekampen.no
Mandag 26. juni 2017
Eliteperspektiv: Utstillingen «Gay UK» på British Library gjev inntrykk av at kvalifiseringsgrunnlaget for å leve eit skeivt liv var å disponerte eit mindre slott, skriv Stephen Walton. Foto: FrÅ utstillinga
Britiske homoutstillingar gjev eit elitært og merkeleg kjønnslaust bilde.
Kven si historie?

Snart Pride! Eller snart og snart, eg ser på programmet at somme alt har tjuvstarta, men no er vi inne i Pride-veka. Som dei fleste veit, er Pride lagt til denne veka for å minnast opptøyane i New York etter at politiet storma Stonewall Inn tidleg den 28. juni 1969. Heldigvis hender dei fleste amerikanske opptøyane på datoar når det er rimeleg gode utsikter til finvêr i Noreg, iallfall på Austlandet.

I England feirar dei femtiårsjubileet for den delvise avkriminaliseringa av samkjønna sex mellom menn. Lova vart vedteken den 27. juli 1967, og blir feira med ein BBC-serie, med utstillinga Gay UK: Love, Law and Liberty ved British Library, og med ei stor utstilling med britisk skeiv kunst frå tida 1861 til 1967 ved Tate Britain. Biblioteket si utstilling startar opp i 1895. Det var altså det året Oscar Wilde gjorde sitt livs store tabbe, og sakssøkte faren til éin av elskarane hans for injuriar. Faren hadde kalla Oscar ein «sodomitt», noko han etter gjeldande definisjon unekteleg var, og resten er, som dei seier, historie.

Utstillinga er absolutt verdt å sjå dersom du er i London før den 19. september, men ho reiser fleire spørsmål om korleis ein stiller ut homohistoria. Hovudvekta ligg på materiale i samband med rettssaker og vegen fram mot vedtaket i 1967, i tillegg til at ymse forfattarar, kunstnarar, og artistar får kome til ordet. Dei gamle travarane frå britisk kulturliv går att, her er mykje Bloomsbury, Virginia Woolf og co. – dei budde jo rett rundt hjørnet, så dette er nesten bygdesoge – og Vita Sackville-West må med. Ho og mannen, diplomaten Harold Nicolson, var tidleg ute med å leve offentleg i eit ope ekteskap med parallelle samkjønna partnarar, eit forhold som elles er skildra grundig og venleg av sonen deira Nigel i si «Portrait of a Marriage».

Elles er det mykje mediepersonleg­domar, og dersom ein har uvanleg skarpt syn, kan ein lese i skodespelaren Kenneth Williams’ dagbok om korleis han opplevde den dagen kompisen Joe Orton fekk smadra hovudet med ein hammar av den frustrerte sambuaren sin. Utstillinga går heilt fram til 2017 og det siste politiske vedtaket på homofeltet, lova som frikjenner alle menn som var dømde etter den lova som gjaldt fram til 1967.

Det er lett å gå frå utstillinga med eit hovudinntrykk av at kvalifiseringsgrunnlaget for å leve eit skeivt liv i England i størstedelen av 1900-talet var anten at ein disponerte eit mindre slott, eller hadde sin eigen tv-serie. Det finst likevel ein del unntak. Dei stiller ut manifestet til Gay Liberation Front, og plakaten for diskofesten Pits and Perverts som seinare vart udøyeleggjord i filmen Pride, da radikale homoaktivistane i London samla pengar til streikande gruvearbeidarar i Wales. Men også dette er på sett og vis bygdesoge. Dette samarbeidet vart organisert på eit rom over bokhandelen Gay’s the Word eit par kvartal sør for British Library. Bokhandelen eksisterer framleis, og treng kundar. Viss du fer til London, dra dit, og kjøp noko.

Eliteperspektivet blir enda meir påfallande på kunstutstillinga som dekkjer hundreåret 1861–1967. Offentlege kulturinstitusjonar i Storbritannia er blitt effektivt kua dei seinaste åra og er redde for å fornærme nokon. Det erotiske nivået på utstillinga er om lag som på juleutstillinga til ein gjennomsnittleg norsk måleklubb. Dermed presterer dei ikkje berre å lage ein versjon av skeiv kunst som er elitær, men også merkeleg kjønnslaus. Til og med kunstnarar som har ein opplagt erotisk produksjon, som David Hockney, blir representerte med tamme verk og kyskt tildekte objekt. I tillegg er utstillinga nærmast blotta for humor. Det absolutte høgdepunktet i så måte er dei bokomslaga som Joe Orton – ja, han igjen – og Kenneth Halliwell sat i fengsel for i seks månader. Dei lånte bibliotekbøker, og laga delvis obskøne kollasjar ved å klippe saman omslaga, sjølv om det naturlegvis berre er anstendige eksemplar med her.

Eit anna spørsmål som også organisatorane av kunstutstillinga på Oslo Pride må ha drøfta over eit hav av kald pils, er kva skeiv kunst er for noko. Er det kunst av skeive menneske, og kor skeiv må ein da vere for å kome med? Eller er det kunsten som er skeiv, men i så fall er det tematikken eller utforminga som avgjer? Vi får snart sjå kva dei har kome fram til i år.

I mellomtida, viss du verkeleg vil vete korleis det var å vere skeiv i tida der vi skulle gå stilt i gangane, last ned eller kjøp Lloyd Reckords kortfilm frå 1965 «Dream A40».

stephen.j.walton@usn.no

Feministane Bodil Stenseth, Wencke Mühleisen, Asta Beate Håland, Stephen Walton og Hedda Lingaas Fossum skriv i Klassekampen måndagar.

Artikkelen er oppdatert: 17. juli 2017 kl. 16.37

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk