Klassekampen.no
Onsdag 21. juni 2017
Skattemelding: Ta med kalkulator og grammatikk.
Når dårleg grammatikk blir rettssak.
Skattetvist

«Han hadde eit forhold til ei dame som sprakk.»

Setninga er autentisk, ikkje laga «for anledninga». Kollega Per Egil Hegge i Aftenposten hadde den 10. juni eit døme på det same. Han refererte ein omtale i Indre Akershus Blad av «eit badebasseng med heve- og senkebunn som kan varmes opp til 34 grader». At botnen kan bli varm, læt mindre dramatisk enn å sprekka, men døma viser same feil – eller svikt. Som er ikkje rett brukt.

Så eskalerer me, altså går opp, endå eit hakk. Til juss-verda. Setninga nedanfor er frå skattelova, høgtidleg vedteken av Stortinget. Sitatet gjeld skattleggingsforhold i skipsnæringa.

I tilfeller der det oppstår en forskjell mellom virkelig verdi og andel skattemessig verdi i selskap som nevnt i § 10-40, skal forskjellen føres på egen konto som avregnes i fremtidig andel av overskudd eller underskudd fra samme selskap som skyldes forskjellen.

Det skulle vera uturvande å forklara at lovteksta skapte lesevanskar for skipsnæringa. Og i 2015 vart det rettssak om rekneskap og skattegrunnlag. Dei næringsdrivande saksøkte staten fordi dei meinte det var skilleg grunn til å hevda at setninga ikkje formidla at skatten skulle reknast ut slik som staten sjølv påstod han skulle reknast ut, sidan den einaste rimelege språklege referansen «som» (i siste linje) kunne ha her, var det føregåande «samme selskap».

Dét var slett ikkje Sentralskattekontoret si oppfatning. Dei meinte «som» naturlegvis (!) skulle visa tilbake til «fremtidig andel av ...».

Når ein statleg instans gir seg sjølv lov til å heva seg over elementære grammatiske reglar, berre for å få rett i ein tvist, er det fare på ferde. Verre er det at tingretten var samd med staten, og at lagmannsretten stadfesta dommen. Det gjorde faktisk (!) ikkje inntrykk i retten at saksøkjarane kunne føra fagvitne og i tillegg leggja fram professor Vinjes grammatikk med forklaring om som-bruk. Høgsterett forkasta anken og ville ikkje å ta opp saka.

Tvisten handla om hundre millionar i skatt. Tenkte dei dømmande som så at skipsfarten var betalingsdyktig nok? Det er irrelevant. Forsiktig sagt. Retten burde omgåande ha sendt den ubrukelege lovteksta tilbake til staten for omarbeiding og gitt saksøkjarane medhald. Det skjedde ikkje. Rettsapparatet opptrådde prinsipielt og moralsk forkasteleg.

Min respekt for advokatane står seg, men min respekt for og tillit til norske domstolar fekk ein knekk i 2016. Pukka dommarane, i si staheit, på sin rett til å ikkje bry seg? Saksøkjarane hadde berre å finna seg i ei håplaus lovtekst. Eller var det feigheit? Dommarane rekna kanskje med at staten med tid og stunder, i det stille, ville sørgja for å retta opp og skriva om lova.

Ingen av forklaringane er hyggelege.

Eit lite, men viktig apropos, til slutt. Inga lov i dette landet skal omtalast med stor bokstav, utanom Grunnlova. Difor heiter det skattelova, aksjelova, bygningslova, opplæringslova, offentleglova, folketrygdlova, arbeidsmiljølova – og så vidare. Utan unntak. Notér det, offentlege språkbrukarar.

sylfest.lomheim@gmail.com

Sylfest Lomheim skriv om språk i Klassekampen kvar onsdag.

«Rettsapparatet opptrådde prinsipielt og moralsk forkasteleg»

Artikkelen er oppdatert: 8. august 2017 kl. 13.28

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk