Klassekampen.no
Onsdag 14. juni 2017
Sanneleg, sanneleg seier eg dykk, vegane til orda er uransakelege.
Ordelivet

I Apostelgjerningane 26,14 står det om Paulus at på vegen til Damaskus for å straffa tilhengjarar av Jesu lære, blir han slegen til jorda av eit sterkt lys, og ei røyst lyder: «Kor lenge vil du stampa mot brodden?» Uttrykket kjem frå bondekvardagen. Viss oksen var sta og gjekk bakover, fekk han kjenna piggen.

Dette bibelske kom for meg då eg tenkte på Aftenposten. Dei skriv framleis Brexit, endå dei veit det er feil. Andre skriv nemleg mønstergyldig, til dømes Dagsavisen, som den 23. mai trykte både brexit og frexit.

Eg stegar vidare til to karar: den mest kjende fotballspelaren og den mest kjende heimvende sonen. Begge med same namn som Jesus. At dette så langt ikkje ein einaste gong har vorte trekt fram av reporterar, ser eg på som sviktande bibelkunnskap. Joshua King og Joshua French har same hebraiske førenamn som rabbien frå Nasaret. Det var først då forteljingane om rabbien kom på gresk at namnet fekk forma Jesus. Eit namn som på hebraisk tyder ‘bergaren’, nett det same som våre Birger, Berge, Byrre og Børge tyder på norsk. Børge Brende har litt å leva opp til ...

Nyleg kom det ut ei bok om Jesus på norsk, skriven av religionshistorikaren Reza Aslan, med tittelen «Seloten». Selotane var ei jødisk sekt på Jesu tid, og boka forklarer korleis rabbien truleg var påverka av denne sekta. Ordet er gresk, zêlos, og tyder den ivrige, nidkjære, fanatiske. Etter nokre hundre år kom ordet til fransk, der hankjønnsordet zèle stadig betyr vera nøye, oppslukt. Men – etter ei stund vart det også danna eit adjektiv av ordet, med den meir franske skrivemåten jaloux. Dét vart i moderne tid importert til norsk og etter kvart norvagisert, som det heiter, til sjalu. Sanneleg, sanneleg seier eg dykk, vegane til orda er uransakelege.

Under omsetjinga av den nye bibelen (2011) var det blant mange orddiskusjonar også ein runde på lekam/legeme og kalk i nattverdsforteljinga. Omsetjingsgruppa landa samrøystes på kropp og beger. Men eg høyrer bibelinteresserte diskuterer ennå.

Saklege debattantar bør meina at den greske grunnteksta skal omsetjast mest mogeleg korrekt. Alt anna er å vanvørda Guds ord. Det greske ordet som er lagt i Jesu munn, er eit ord for levande kropp, i kjøt og blod. Kva tyder så lekam/legeme på norsk? I regelen noko daudt – bokmål har ord som banelegeme, himmel-legeme, og formuleringa «legemet ble vasket» indikerer gjerne ein død person. Altså er legeme/lekam om lag det motsette av det Jesus ville formidla; poenget hans var nettopp det levande. Det måtte bli kropp. (Den latinske bibelen har forresten òg corpus ...)

Ordet kalk seier lite anna til norskbrukarar enn at det er noko kvitt som kan smørjast på vegger. Ordet Jesus brukte, var eit vanleg ord for noko ein drikk av. Kalk er altså ikkje brukande. Det vanlege og lettforståelege skal omsetjast med noko vanleg og lettforståeleg. Det er abc i omstjingsteorien. Amen. Aktuelle norske ord blir dermed beger, staup, glas, kopp og så vidare. Me valde beger.

Det bibelske ordelivet bidreg med mykje til jordelivet.

sylfest.lomheim@gmail.com

Sylfest Lomheim skriv om språk i Klassekampen kvar onsdag.

«Det vanlege skal omsetjast med noko vanleg»

Artikkelen er oppdatert: 29. juni 2017 kl. 15.32
Onsdag 13. september 2017
Hemnroman og hjorthejakt står no på lista over årets ord. Roman gjer det ikkje. Som omgrep...
Onsdag 6. september 2017
Kim og Trump og Listhaug har overraska litt (ikkje mykje!) siste månaden med sine verbalitetar. Men samstundes skal me hugsa på at dei står solid planta midt i ein såkalla trend som har gått føre seg tre-fire...
Onsdag 30. august 2017
Pissa og tissa – er det skilnad på dei to? Dette var oppe før i år både hos Linda Eide og i Språkteigen. Svaret...
Onsdag 23. august 2017
«You do not punch your weight», sa ein gong USAs president til nordiske statsleiarar. «De boksar ikkje i den vektklassa de høyrer heime». Fakta fortel at Norden, med 26 millionar, er verdas tolvte største økonomi, godt...
Onsdag 9. august 2017
Finst det språkforskarar som fortel kva som er rett og god norsk? Dei finst, men dominerer ikkje miljøet, for å seia det slik. Folk flest har inntrykk av at det viktige er å beskriva «den reelle ordbruken». Dette...
Onsdag 9. august 2017
Finst det språkforskarar som fortel kva som er rett og god norsk? Dei finst, men dominerer ikkje miljøet, for å seia det slik. Folk flest har inntrykk av at det viktige er å beskriva «den reelle ordbruken». Dette...
Onsdag 2. august 2017
Fire dagar sidan var det olavsøka. Ingen stad er olsok så stort som på Færøyane. Det er deira nasjonaldag. Og ingen stad i verda feirar dei nasjonaldagen på dét viset – feiringa skjer berre i hovudstaden, ikkje på dei...
Onsdag 26. juli 2017
Reversering er, og blir, eit nøkkelord i valkampen. Ingen trur noko anna. På godt norsk kunne og ville me seia gå tilbake, snu. Det motsette av å reversera er å

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk