Klassekampen.no
Onsdag 31. mai 2017
Når kjem det spørsmål til regjeringa om skatteetatens språklege slurv?
Skatteskandalen
Skatt: Ei glede. Måleri: «På skatteoppkrevjarens kontor». Anonymt (1575–1600)

Skattedirektøren styrer direktoratet og gjer ein god jobb, det manglar ikkje. Endringa no i 2017 der etaten har erstatta «selvangivelse» og «sjølvmelding» med skattemelding, er ei klar forbetring. Alle endringar til samnorske ord og namn i det offentlege fortener ros.

Men – dei ansvarlege i etaten bør gå ut offentleg og orsaka den sensasjonelt håplause nynorsken på nettsidene sine. Og det spørst om dei ikkje i tillegg burde gje melding til finansministeren om at dei vil skjerpa seg. For dei feilane som har stått på nettsidene der i år (dei er sende til meg av kollega Rune Røsstad), er utrulege, både i art og omfang. Røsstad fann nærare hundre (!) grove rettskrivingsfeilar på nettsidene. Eg nøyer meg med å plukka ut desse seks døma:

Ordet byttet stod som verbform i fortid. Det skulle ha vore bytte og har bytt.

Substantivet utgiftar, i fleirtal, skulle naturlegvis ha vore utgifter.

Kor mange, med litt kontakt med norsk rettskriving, ville ha satsa på at infinitiven være er gangbar nynorsk? Nynorske former er vera eller vere.

At forma lønnstakare, substantiv i fleirtal, opptrer i staden for lønnstakarar, tolkar eg som uttrykk for ein slags kunnskap om at nynorsk og svensk er likare enn bokmål og svensk. (For dét er sant!)

Bokmålsordet muligheter kunne og burde ha vore til dømes høve, sjansar, mulegheiter.

Verbbøyinga har stundom lite med nynorsk å gjera, til dømes skattleggjes. I teksta skulle det ordet vera eit verb i passiv form, og difor burde det ha stått blir skattlagt.

Slik er stoda, som det heiter, dette dreiar seg ikkje om fake news. Forresten omtaler dei seg konsekvent som Skatteetaten, med stor s. Dersom dei ikkje har fått spesialløyve frå Kulturdepartementet om å bruka stor bokstav i samband med etat, så har dei berre å slutta med det, straks, for «etaten» skal ikkje ha stor bokstav. Det ordet er såleis heilt på linje med ordet «staten». Men Skattedirektoratet trur kanskje at det er viktigheit som avgjer stor eller liten bokstav? Viktigheit er irrelevant. Det som betyr noko, er om me har å gjera med eit namn eller ikkje. Når me har behov for å omtala fleire institusjonar under eitt, skal me bruka liten bokstav. Det er difor det heiter tollvesenet, kriminalomsorga, politiet – og altså skatteetaten. Amen.

Det er nemleg ikkje etatane sjølve som avgjer skrivemåten (det skulle ta seg ut!), men Stortinget og Kulturdepartementet, med Språkrådet.

Viss me har seriøse kulturpolitikarar på Stortinget, reknar eg med dei rettar spørsmål til regjeringa om kva slags kvalitetskontroll som no blir sett i verk. Språket i alle etatar er ei politisk sak.

Ein skandale som dette skal ikkje forbigåast i det stille. I skuleverket hadde slike tekster fått stryk. Skatteetaten er verkeleg ikkje berre for folk flest, han er for alle. Ikkje minst ein slik etat skal vera omhugsam med å føra eit godt og korrekt norsk, i alle samanhengar, på alle nettsider, i alle brosjyrar.

Språklege amatørar skal ikkje ha ansvar for tekster i staten.

sylfest.lomheim@gmail.com

Sylfest Lomheim skriv om språk i Klassekampen kvar onsdag.

«Språklege amatørar skal ikkje ha ansvar for tekster i staten»

Artikkelen er oppdatert: 27. juni 2017 kl. 10.38
Onsdag 7. mars 2018
– Kva har Jens Stoltenberg, Jon Lilletun og Ivan den grusomme sams? Det var landsmøte i Arbeidarpartiet på slutten av nittitalet; eg hadde fått ordet og såg ut over eit alvorleg hav av sosialdemokratar – tenkte...
Onsdag 28. februar 2018
Ein opprådd lærar i grunnskulen tok kontakt; eit kvikt hovud i klassen hadde lurt på kvifor me seier at det er saft på termosen. Saften er då i termosen, eller...
Onsdag 21. februar 2018
No i februar kom det ei bok med tittelen «Psykisk helsearbeid». Me forstår at boka må handla om arbeid med psykisk helse. Men tittelen er ikkje uproblematisk. Han representerer det same uføret som Dagsavisen kom i den...
Onsdag 14. februar 2018
Korleis det går med Lula da Silva og presidentvalet i Brasil, er vanskeleg å seia. Derimot er det lett å seia at nasjonalspråket hans er portugisisk. Like lett å seia som at hans språk er større enn russisk. Det siste...
Onsdag 7. februar 2018
Alle lyg. Dei som seier dei aldri lyg, lyg iallfall.Dessutan er det slik at me lyg mindre om føremiddagen enn om kvelden. Så snakk med Siv Jensen før klokka ti. Det er skilnad på kor grovt folk lyg. Trur du eg...
Onsdag 10. januar 2018
Dagsrevyen har ikkje høve til å skriva Kongen om Harald.Dagsrevyen er pålagd å følgja norsk rettskriving. Punktum. Kongen med stor k er berre eit organ som held møte på Slottet om...
Onsdag 3. januar 2018
«Sexy spisesteder» var Aftenposten-overskrift i november 2017.Dei refererte ikkje til noko kjønnsleg; det var noko spennande og attraktivt. Liknande bruk av sexy såg eg i Dagsavisen.
Onsdag 6. desember 2017
Me var innom menneskespråk og biologi den 22. november. For å gjera rettferd skriv eg i dag om dyr som kommuniserer. Først den kvalitative og prinsipielle språkskilnaden mellom menneske og dyr: Viss me definerer...

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk