Klassekampen.no
Lørdag 27. mai 2017
Illustrasjon: Knut Løvås, knutlvas@gmail.com
Moderne medisin tvingar folk til å velja mellom liv og død.
Menneskeverd

Filosofen Jonas Jakobsen skreiv i Morgenbladet sist veke om å vera far til ein multihandikappa son. Sjølv om det på ingen måte var eit slikt barn han og kona ønskte seg, har dei fått ein styrke og ein kjærleik som dei tidlegare ikkje visste fanst. Sonen er no åtte år, og gjev dei kvar dag uendeleg glede.

Jakobsen vedgår likevel at han ikkje hadde orka å ha fleire barn med så omfattande funksjonshemming. Han er òg inne på at slike barn ofte er plaga av smerter og påkjenningar som son hans er spart for. Korleis han trur det vil bli når foreldra ikkje lenger kan løfta han, når han fyller førti, kjem han ikkje inn på. Men det er jo ingen som veit korleis det vil gå verken med ungane våre eller med oss sjølve.

Det som er sikkert, er at det er stor skilnad på eit funksjonshemma barn som har det godt med seg sjølv, og eitt som dag og natt slit med pustevanskar, angst og uro.

Her i grannelaget var det kring 1960 ei kvikk lita jente som tok til å mista synet. Det var ein tragedie, men det kunne vore verre. Foreldra tok det med godt mot og melde henne inn på blinde­skule. Så viste det seg at det var verre. Sjukdomen sat i hjernen, og både fysiske og mentale funksjonar blei gradvis brotne ned.

På den tida hadde familien fått ei dotter til. Ho òg var vakker og evnerik til ho kom i skulealderen. Då skjedde det same med henne.

Foreldra og den friske eldstesøstera greidde seg imponerande godt gjennom alle dei åra som gjekk frå den eine blei blind, til døden fridde den andre frå pinsler og plager. Dei aksepterte situasjonen, dei gjorde alt som gjerast kunne, dei trøysta dei ulukkelege jentene etter beste evne, og elska dei som var.

Dei skamma seg ikkje eingong ved å vera letta då det var overstått. Kort tid etter den siste gravferda sa mor i huset at hadde ho visst at sjukdomen var arveleg, hadde ho aldri late den yngste dottera bli fødd. Ho sa det i ein blid og roleg tone, ikkje for å drøfta eit moralsk dilemma, berre for å orientera oss sambygdingane om korleis saka var å forstå.

Sidan den tid har legevitskapen opna for endring og forbetring av mange livstilhøve som folk slapp å ta stilling til før. Derfor må me ta ein del tunge avgjerder som ingen trong å tenkja på så lenge det ikkje fanst noko å velja mellom. Og spørsmålet om kva liv som er verdt å leva, blir ikkje mindre komplisert ved at den døden som før kom som ei utfriing, er sett på vent av moderne medisin.

Eg tviler ikkje på at Jonas Jakobsen veit kva han snakkar om når han seier at den multihandikappa sonen har lært han å vera lukkeleg. Og eg trur kvart ord når Olaug Nilssen skriv om kor verdifull den regressivt autistiske sonen er for henne, og beundrar henne for den evne og vilje ho har til å skapa ein god kvardag for familien trass i alt. Men skulle det koma nokre nye operasjonar som kan forvandla desse barna til velfungerande gjennomsnittsgutar, er det berre foreldre med hjarte av stein som ikkje grip til med begge hender.

s.skjold@online.no

Ikkje søtt, ikkje surt, ikkje bittert – men salt. Solveig Aareskjold skriv om det ho sjølv vil i Klassekampen kvar laurdag.

«Dei skamma seg ikkje eingong ved å vera letta då det var overstått»

Artikkelen er oppdatert: 20. juni 2017 kl. 12.40

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk