Fredag 10. mars 2017
EIG MEIR: Dei rikaste her i landet sit på ein stadig større del av den samla formuen. Her er Norges rikaste gjennom fleire år, Kjell Inge Røkke, saman med kona Anne Grete Eidsvig under opninga av Skulpturparken i Akerkvartalet, hovudkontoret til Aker på Fornebu ved Oslo i fjor. Skulpturparken er det Magne Furuholmen (t.h.) som har laga.Foto: Lise Åserud, NTB scanpix
• Den eine rikaste prosenten eig nær 20 prosent av all formue • Større avstand mellom fattig og rik
Dei rike eig stadig meir
RIKARE: Ei eksklusiv gruppe på 2300 hushaldningar eig no nær 10 prosent all formuen i Norge. Formuesopphopinga skuldast blant anna ein auke i aksjeverdiar, fond og verdipapir.

FORMUE

Formuesfordelinga her i landet blir stadig skeivare delt.

I går la Statistisk sentralbyrå (SSB) fram rapporten Økonomisk utsyn. Her går det fram at dei ein prosent rikaste hushaldningane eigde 19,8 prosent av all nettoformue, når marknadsverdi av bustad i staden for likningsverdi er inkludert.

Sidan 2012 har delen av totalformuen dei aller rikaste sit på, blitt større år for år.

Ifølge SSB eigde den eine prosenten med mest formuande husholdningar i 2012 og 2013 høvesvis 18,1 og 18,3 prosent av totalformuen, mens denne delen i 2014 var stige til på 19 prosent, og i 2015 altså utgjorde 19,8 prosent.

Ei eksklusiv gruppe, dei rikaste 0,1 prosenten, som utgjer kring 2300 hushaldningar, eigde i 2015 9,4 prosent av all formue.

«Den økte formueskonsentrasjonen i toppen av fordelingen henger blant annet sammen med en økning i verdiene på aksjer, andeler i fond og andre verdipapirer. Husholdningene med de høyeste formuene har gjennomgående plassert en høyere andel av sin formue i finanskapital,» skriv SSB.

Fakta

SSBs rapport Økonomisk utsyn:

• Delen av inntektene i Norge som dei 10 prosent med høgast inntekt får, er på ein veksande trend. Også nettoformuen aukar blant dei rikaste.

• Statistisk sentralbyrå har talfesta jobbkuttet i oljebransjen til 45.000 frå 2013 til 2016. Halvparten av kuttet kom frå 2015 til 2016.

• Auka arbeidsløyse og svakare krone har gjort Norge mindre attraktivt for arbeidsinnvandrarar. Mens nettoinnvandringa var på 40.000 i 2013 og 2014, utgjorde nettoinnvandringa 26.000 i 2016.

Auka forskjellar

Som Klassekampen nyleg skreiv er det blitt større ulikskap i Norge dei siste åra. Trenden haldt fram i fjor, målt den såkalla gini-koeffisienten, eit statistisk mål på økonomisk ulikskap.

Ifølge SSB er det fleire mål som peiker i same retning.

– Det er ein klar trend med auka ulikskap i Norge, seier Kjetil Telle, forskingsdirektør ved SSB.

Målt med gini-koeffisienten var auka i ulikskap frå 2014 til 2015 den sterkaste på ti år. Det skuldast blant anna at det blei tatt ut store aksjeutbytte i 2015, noko som SSB forklarer med varsla skatteendringar i 2016.

Telle seier at det er vanskeleg å måla formuesutviklinga, blant anna på grunn av endringar i skattesystemet. Men dei lange trendane viser aukande ulikskap, og slik har det vore sidan 1980.

Delen av totalinntektene som blir disponert av ulike inntektsklassar viser også at det er dei rike som drar frå (sjå dagens graf).

I 2015 fekk tidelen av befolkninga med dei høgaste inntektene 22,8 prosent av all inntekt, mens den tilsvarande delen var på 21,2 prosent i 2014, og 20,7 prosent i 2013.

Samstundes får tidelen med lågast inntekt endå mindre av kaka.

Innvandring er også ein viktig grunn til at avstanden mellom fattig og rik blir større.

Ventar betre tider

SSB slår i rapporten fast at fallet i sysselsettinga knytt til oljebransjen er på drøyt 45.000 frå 2013 til 2016. Halvparten av fallet kom frå 2015 til 2016.

2016 var også eit år der reallønna gjekk ned, som følge av svak lønnsutvikling og høg prisvekst. SSB trur at 2017 blir betre. For dei ser ikkje berre bakover, men legg også fram prognosar for åra som kjem i rapporten Økonomisk utsyn.

SSB trur 2017 blir litt betre for norsk økonomi enn 2016 var. Blant anna er SSB sitt tips at eksporten vil ta seg opp. Dette heng saman med tidsforseinka positive effektar av betre konkurranseevne for norsk industri, som den svake krona har gitt.

SSB legg også til grunn at krona vil halda seg svak framover.

Vidare trur SSB at investeringsfallet i oljebransjen når botn mot slutten av 2017.

Kan bli ubehageleg

Eit skår i gleda for hushaldningane framover, kan bli auka renteutgifter.

SSB trur at styringsrenta snart skal opp igjen. Fyrst med ei svak auke i 2019 til ei styringsrente på tre prosent i 2020.

– Svak lønnsutvikling, eit høgt gjeldsnivå og høgare rente i åra som kjem. Kan det bli ein farleg kombinasjon?

– I våre berekningar er det ikkje ein farleg kombinasjon. Men med renteaukar, som me veit må komma, kan ein frykta at det kan få ubehagelege konsekvensar for enkelte. Det vil det alltid ha, nokre er uheldige, seier forskar ved SSB, Torbjørn Eika.

Sjølv om den samla gjeldsveksten svakt fell i 2016, er det enkelte grupper som sit på etter kvart stor gjeld.

Delen av hushaldningar med ei samla gjeld som er større enn tre gonger samla inntekt, har auka frå 10,7 prosent til 17,2 prosent på ti år.

– Gjeldsnivået er ganske høgt blant mange, men renteauka me ventar er beskjeden, seier Eika.

anneh@klassekampen.no

Lørdag 27. mai 2017
– Samlokalisering av nødsentralene ble vedtatt av Stortinget i juni 2015, Hvorfor går det så treigt å få det gjennomført?– Vi synes ikke det går treigt. Men jeg tror det er vanskelig å sette seg inn i hvor komplisert dette er. Vi...
Fredag 26. mai 2017
SVIKT: Robert Mood sier Norge har store svakheter med samfunnssikkerhet og beredskap. Han tror problemene enten skyldes systemsvikt eller «en alvorlig ansvarsfraskrivelse fra toppen».
Onsdag 24. mai 2017
UTRYGT: Ap tar et oppgjør med regjeringens beredskapsarbeid. – Politidirektoratet styrer seg selv, sier Hadia Tajik.
Tirsdag 23. mai 2017
UTSATT: Nav stenger skrankene for å få mer tid til dem med størst behov. Men representantene for Navs mest utsatte brukere er kritiske.
Mandag 22. mai 2017
STREITINGER: Miljøpartiet De Grønne går bort fra standpunkt om hvalfangst og alternativ medisin, og toner ned kontroversielle temaer til fordel for hovedsakene i klimapolitikken.
Lørdag 20. mai 2017
HAR TROA: MDG gjør det så svakt at Rasmus Hansson risikerer å falle ut av Stortinget. Likevel mener han partiet kan nå 15 prosent oppslutning på sikt.
Fredag 19. mai 2017
LITE IDEELT: Færre og færre asylmottak blir drivne av ideelle organisasjonar. No meiner Norsk Folkehjelp at Stortinget må ta grep om ikkje ideell sektor skal bli utradert frå mottakssystemet.
Torsdag 18. mai 2017
MOTSTAND: Ei rekkje nye meiningsmålingar viser stor støtte til SVs kampsaker ved dette valet, meiner Audun Lysbakken.
Tirsdag 16. mai 2017
OVERRASKET: Liv Signe Navarsete er overrasket over at regjeringen avviser at rakettskjoldet er rettet mot Russland, samtidig som Forsvaret bruker Russland som et argument for at Norge skal bli med i Natos skjold.
Mandag 15. mai 2017
JOBB: Ledige ingeniører er villige til å flytte på seg, men får likevel ikke tilbud om jobb. Det viser en ny undersøkelse blant Nitos medlemmer.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk