Tirsdag 20. desember 2016
Nye vener: Utanriksministrane Børge Brende og Wang Yi signerte fellesfråsegna mellom Norge og Kina i Beijing i går. Det er gode nyheiter for norske lakseeksportørar. Foto: Frode Overland Andersen, Utenriksdepartementet/NTB scanpix
• Norge orsaker ikkje omstridd fredspris • Sterk eksportauke trass i surt politisk klima
Lover å ikkje irritere Kina
JULEFRED: Norge vil avstå frå å provosere Kina politisk, men har ikkje beklaga fredsprisen til Liu Xiaobo. Laksenæringa og Børge Brende er vinnarane når forholdet til Kina no fell på plass.

kina

Fellesfråsegna mellom Norge og Kina som utanriksministrane Børge Brende og Wang Yi signerte i Beijing i går, er eit diplomatisk kompromiss som har tatt fleire år. Forholdet blir normalisert utan at nokon går på akkord med sine hovudprinsipp.

– Regjeringa har vist seg føyeleg for Kina for å få forholdet i gjenge, men det ligg ikkje noko som er opent urimeleg i fråsegna, seier Kina-eksperten Harald Bøckman.

Sjølv har han vore uønska i Kina sidan før den omstridde fredspristildelinga i 2010.

Journalist og Kina-kjennar Kjell Arild Nilsen meiner at Norge for å få pent vêr har gått langt i å forplikte seg til ikkje å støtte kreftene i Kina som kjempar for ei demokratisering.

– Avtaleteksten viser at Kina ikkje vil godta slinger i valsen, seier Nilsen.

Han gav i fjor ut boka «Kina vs Norge» saman med Helge Øgrim.

Forholdet til Kina har vore islagt sidan menneskerettsforkjemparen Liu Xiaobo fekk Nobels fredspris i 2010.

Fakta

Norge og Kina:

• Forholdet mellom Norge og Kina har vore på frysepunktet sidan Nobelkomiteen tildelte Nobels fredspris til system­kritiske Liu Xiaobo i 2010.

• Kina har nekta å godta at Nobelkomiteen er uavhengig av styresmaktene, og har mellom anna innstilt forhandlingane om ein frihandels­avtale.

• I går underteikna utanriks­ministrane Børge Brende og Wang Yi ei felles fråsegn som betyr ei full normalisering av forholdet mellom landa.

«Urealistisk» MDG-krav

Stortingsrepresent Rasmus Hansson (MDG) gratulerer regjeringa og seier at den raskt bør ta opp med Kina at nobelprisvinnaren Liu Xiaobo bør få komme til Norge og ta imot prisen han vart tildelt i 2010.

Bøckman meiner at dette er heilt urealistisk.

– Det står i fråsegna at Norge skal gjera sitt beste for å unngå framtidig skade på det bilaterale forholdet og at vi ikkje vil støtte handlingar som undergrev det Kina kallar kjerneinteressene sine. Det er opplagt at Norge ikkje kjem til å gratulere ein fredsprisvinnar som Liu eller å ta imot Dalai Lama på høgste politiske nivå, seier han.

– I avtalen står det at Norge fullt ut anerkjenner Kinas sosiale modell. Det kan ein tolke som eit slags varsku om at Norge skal vere forsiktig med å kritisere Kina, og det er uakseptabelt, seier John Peder Egenæs, generalsekretær i Amnesty Norge, til Avisenes Nyhetsbyrå (ANB).

Børge Brendes talsperson Frode Overland Andersen svarer slik på Klassekampens spørsmål om kva som ligg i formuleringane om at Norge «will not support actions that undermine» Kinas «core interests and major concerns»:

– På same vis som vi føreset at andre land respekterer våre kjerneinteresser, vil Norge leggje det same til grunn for vår utanrikspolitikk og diplomatiske kontakt med andre land. Dagens fellesfråsegn med Kina er uttrykk for dette, og den legg grunnlag for ei normalisering av det politiske og diplomatiske forholdet.

Kina har ikkje akseptert forsikringane om at nobelkomiteen er politisk uavhengig. I fråsegna heiter det at «Norge er fullt klar over posisjonen og uroa frå kinesisk side». Men det ligg inga orsaking til grunn for gjennombrotet.

– Det har ikkje vore tema at vi skal orsake ei tildeling som er gjort av ein uavhengig komité, seier statsminister Erna Solberg til NTB.

Har tapt 6 mrd. på laks

Lakseaksjane steig på Oslo Børs då nyheita kom.

– Laks er den store vinnaren, seier forskar Bjørnar Sverdrup-Thygeson ved Norsk utanrikspolitisk institutt (Nupi).

Utrekningar frå Chr. Michelsens Institutt indikerer at Norge har tapt rundt seks milliardar kroner i redusert lakseeksport til Kina sidan 2010.

– Kinesarane har straffa norske lakseeksportørar hardt, dels fordi det har vore lett å erstatte norsk laks med laks frå andre europeiske land. Kinesarane ville ikkje vise fram norsk laks i butikkhyllene og såleis reklamere for Norge.

Sverdrup-Thygeson trur utanriksminister Børge Brende snart kan reise tilbake til Beijing for å signere ein ny frihandelsavtale.

– Avtalen var nesten ferdigforhandla då fredsprisen vart annonsert. No blir avtalen teke opp igjen av fryseboksen, og Noreg og Kina er einige om det meste allereie.

Handel som normalt

I 2014 la Sverdrup-Thygeson fram ein forskingsartikkel som viser at fredsprisen i 2010 ikkje har fått dei store følgene for handelsforholdet mellom Norge og Kina.

– Den generelle tendensen er at handelen har gått til dels godt. Dermed er ikkje dette ein revolusjon, bortsett frå for lakseeksportørane.

Tal frå Statistisk sentral­byrå viser at norsk eksport til Kina har gått opp med 76 prosent sidan 2010.

Eit av dei norske selskapa som eksporterer til Kina, er TMC som leverer luftkompressorar til verftsindustrien.

– Dette er positive nyheiter for oss som gjer at me kan stå sterkare som leverandør i Kina, seier Hans Petter Tanum, salsdirektør TMC.

Tanum reiser ofte til Kina og meiner å ha har merka at landet har opna seg mot Noreg den siste tida.

– Eg var i Kina for ein månad sidan. Då fekk eg innvilga eit visum for eit heilt år. Det trur eg ikkje hadde vore like enkelt for eit år sidan.

Han trur Kina kjem til å bli viktig handelspartnar i tida framover.

– Det er tøffe tider i olje- og gassbransjen, og skal ein vekse, må ein ha eit godt forhold til Kina, seier han.

– Det er greitt å vera kompis med Kina for me veit jo ikkje heilt kva som skjer i USA framover. Norge er eit lite land, og me treng dei kompisane me kan få.

innenriks@klassekampen.no

Lørdag 23. september 2017
BAK: Norske lærarar tener relativt sett dårlegare enn kollegaer i Sverige, Danmark og Finland, viser ein ny OECD-rapport.
Fredag 22. september 2017
MISNØYE: Aldri før har så mange Nav-brukere vært misfornøyd med oppfølgingen fra Nav. Så langt i år har det kommet nær 10.000 klager på servicen, dobbelt så mange som i hele 2015.
Torsdag 21. september 2017
DOBLER: Forsvaret innrømmer at de aldri skulle kjøpt de omstridte traktorene. Likevel utløser de nå en opsjon og kjøper dobbelt så mange traktorer – stikk i strid med faglige anbefalinger.
Onsdag 20. september 2017
INTRIGAR: Fylkesordførar og Giske-venn Tore O. Sandvik meiner skuffa Ap-rådgivarar er anonyme intrigemakarar. – Nokon må tøyla rådgivarane, seier han.
Tirsdag 19. september 2017
STILLE I FJØSET: Tidlegare Ap-topp Helga Pedersen meiner partiet må innsjå at dei ikkje nådde gjennom med distrikts­politikken.
Mandag 18. september 2017
NÅR UT: Regjeringen har nådd millioner av potensielle asylsøkere med skremme­budskap via Facebook, hørespill og tegneserier. Å framstille nordmenn som rasister er ett av virkemidlene som brukes.
Lørdag 16. september 2017
PÅ STEINGRUNN: KrF må stå ved det partiet lova før valet, meiner fleire av partiets talent. No byrjar kampen om framtidas KrF.
Fredag 15. september 2017
CV: Høgare utdanning og erfaring frå offentleg sektor og organisasjonslivet kjenneteiknar det store fleirtalet av Aps stortingsrepresentantar. Politikarar frå privat sektor er ein minoritet.
Torsdag 14. september 2017
ENIGE: KrFs vippeposisjon kan bety et politisk skifte i velferds­politikken. Nå er de klare for å gå sammen med Rødt om å stanse veksten i kommersielle velferds­selskaper.
Onsdag 13. september 2017
BYGDEOPPRØR: Ap taper stort i distriktene. En rekke fylkesledere mener partiet har inngått for mange forlik med de borgerlige.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk