Tirsdag 20. desember 2016
Nye vener: Utanriksministrane Børge Brende og Wang Yi signerte fellesfråsegna mellom Norge og Kina i Beijing i går. Det er gode nyheiter for norske lakseeksportørar. Foto: Frode Overland Andersen, Utenriksdepartementet/NTB scanpix
• Norge orsaker ikkje omstridd fredspris • Sterk eksportauke trass i surt politisk klima
Lover å ikkje irritere Kina
JULEFRED: Norge vil avstå frå å provosere Kina politisk, men har ikkje beklaga fredsprisen til Liu Xiaobo. Laksenæringa og Børge Brende er vinnarane når forholdet til Kina no fell på plass.

kina

Fellesfråsegna mellom Norge og Kina som utanriksministrane Børge Brende og Wang Yi signerte i Beijing i går, er eit diplomatisk kompromiss som har tatt fleire år. Forholdet blir normalisert utan at nokon går på akkord med sine hovudprinsipp.

– Regjeringa har vist seg føyeleg for Kina for å få forholdet i gjenge, men det ligg ikkje noko som er opent urimeleg i fråsegna, seier Kina-eksperten Harald Bøckman.

Sjølv har han vore uønska i Kina sidan før den omstridde fredspristildelinga i 2010.

Journalist og Kina-kjennar Kjell Arild Nilsen meiner at Norge for å få pent vêr har gått langt i å forplikte seg til ikkje å støtte kreftene i Kina som kjempar for ei demokratisering.

– Avtaleteksten viser at Kina ikkje vil godta slinger i valsen, seier Nilsen.

Han gav i fjor ut boka «Kina vs Norge» saman med Helge Øgrim.

Forholdet til Kina har vore islagt sidan menneskerettsforkjemparen Liu Xiaobo fekk Nobels fredspris i 2010.

Fakta

Norge og Kina:

• Forholdet mellom Norge og Kina har vore på frysepunktet sidan Nobelkomiteen tildelte Nobels fredspris til system­kritiske Liu Xiaobo i 2010.

• Kina har nekta å godta at Nobelkomiteen er uavhengig av styresmaktene, og har mellom anna innstilt forhandlingane om ein frihandels­avtale.

• I går underteikna utanriks­ministrane Børge Brende og Wang Yi ei felles fråsegn som betyr ei full normalisering av forholdet mellom landa.


«Urealistisk» MDG-krav

Stortingsrepresent Rasmus Hansson (MDG) gratulerer regjeringa og seier at den raskt bør ta opp med Kina at nobelprisvinnaren Liu Xiaobo bør få komme til Norge og ta imot prisen han vart tildelt i 2010.

Bøckman meiner at dette er heilt urealistisk.

– Det står i fråsegna at Norge skal gjera sitt beste for å unngå framtidig skade på det bilaterale forholdet og at vi ikkje vil støtte handlingar som undergrev det Kina kallar kjerneinteressene sine. Det er opplagt at Norge ikkje kjem til å gratulere ein fredsprisvinnar som Liu eller å ta imot Dalai Lama på høgste politiske nivå, seier han.

– I avtalen står det at Norge fullt ut anerkjenner Kinas sosiale modell. Det kan ein tolke som eit slags varsku om at Norge skal vere forsiktig med å kritisere Kina, og det er uakseptabelt, seier John Peder Egenæs, generalsekretær i Amnesty Norge, til Avisenes Nyhetsbyrå (ANB).

Børge Brendes talsperson Frode Overland Andersen svarer slik på Klassekampens spørsmål om kva som ligg i formuleringane om at Norge «will not support actions that undermine» Kinas «core interests and major concerns»:

– På same vis som vi føreset at andre land respekterer våre kjerneinteresser, vil Norge leggje det same til grunn for vår utanrikspolitikk og diplomatiske kontakt med andre land. Dagens fellesfråsegn med Kina er uttrykk for dette, og den legg grunnlag for ei normalisering av det politiske og diplomatiske forholdet.


Kina har ikkje akseptert forsikringane om at nobelkomiteen er politisk uavhengig. I fråsegna heiter det at «Norge er fullt klar over posisjonen og uroa frå kinesisk side». Men det ligg inga orsaking til grunn for gjennombrotet.

– Det har ikkje vore tema at vi skal orsake ei tildeling som er gjort av ein uavhengig komité, seier statsminister Erna Solberg til NTB.


Har tapt 6 mrd. på laks

Lakseaksjane steig på Oslo Børs då nyheita kom.

– Laks er den store vinnaren, seier forskar Bjørnar Sverdrup-Thygeson ved Norsk utanrikspolitisk institutt (Nupi).

Utrekningar frå Chr. Michelsens Institutt indikerer at Norge har tapt rundt seks milliardar kroner i redusert lakseeksport til Kina sidan 2010.

– Kinesarane har straffa norske lakseeksportørar hardt, dels fordi det har vore lett å erstatte norsk laks med laks frå andre europeiske land. Kinesarane ville ikkje vise fram norsk laks i butikkhyllene og såleis reklamere for Norge.

Sverdrup-Thygeson trur utanriksminister Børge Brende snart kan reise tilbake til Beijing for å signere ein ny frihandelsavtale.

– Avtalen var nesten ferdigforhandla då fredsprisen vart annonsert. No blir avtalen teke opp igjen av fryseboksen, og Noreg og Kina er einige om det meste allereie.


Handel som normalt

I 2014 la Sverdrup-Thygeson fram ein forskingsartikkel som viser at fredsprisen i 2010 ikkje har fått dei store følgene for handelsforholdet mellom Norge og Kina.

– Den generelle tendensen er at handelen har gått til dels godt. Dermed er ikkje dette ein revolusjon, bortsett frå for lakseeksportørane.

Tal frå Statistisk sentral­byrå viser at norsk eksport til Kina har gått opp med 76 prosent sidan 2010.

Eit av dei norske selskapa som eksporterer til Kina, er TMC som leverer luftkompressorar til verftsindustrien.

– Dette er positive nyheiter for oss som gjer at me kan stå sterkare som leverandør i Kina, seier Hans Petter Tanum, salsdirektør TMC.

Tanum reiser ofte til Kina og meiner å ha har merka at landet har opna seg mot Noreg den siste tida.

– Eg var i Kina for ein månad sidan. Då fekk eg innvilga eit visum for eit heilt år. Det trur eg ikkje hadde vore like enkelt for eit år sidan.

Han trur Kina kjem til å bli viktig handelspartnar i tida framover.

– Det er tøffe tider i olje- og gassbransjen, og skal ein vekse, må ein ha eit godt forhold til Kina, seier han.

– Det er greitt å vera kompis med Kina for me veit jo ikkje heilt kva som skjer i USA framover. Norge er eit lite land, og me treng dei kompisane me kan få.


innenriks@klassekampen.no


Mandag 27. februar 2017
SKATT: Skattekutt er politikernes oppskrift på høyere investeringer. Men to tiår med skattekutt har ikke fått fart på investeringene.
Lørdag 25. februar 2017
UENIGE: Sp vil separere kommunene som blir slått sammen med tvang, dersom de vinner valget. Men ordførerne er skeptiske til skilsmisseplanene.
Fredag 24. februar 2017
KAMP: Erna ­Solberg motsatte seg Riksrevisjonens ønske om å offentliggjøre en ugradert rapport om beredskap etter 22. juli. Regjeringen vil i stedet offentliggjøre en mindre kritisk rapport.
Torsdag 23. februar 2017
PLAN: 9 av 19 fylker tvinges til sammenslåing i regionreformen. Geir Toskedal i KrF varsler at enda flere fylker kan bli tvunget sammen.
Onsdag 22. februar 2017
ÅPENT: Flertallet av Aps fylkesledere holder døra på gløtt for samarbeid med Venstre. Men lederen i Sør-Trøndelag mener partiet har «plassert seg mellom Høyre og Frp» i viktige spørsmål.
Tirsdag 21. februar 2017
NABOER: Tre av fire i Nord-Norge mener myndighetene må gjøre noe for å bedre forholdet til Russland.
Mandag 20. februar 2017
(KL)APPAR: Høgre-topp Heidi Nordby Lunde oppmodar Uber-sjåførar til sivil ulydnad mot eksisterande lovverk. Sjåførane risikerer fleire former for straff.
Lørdag 18. februar 2017
KURSENDRING: Framtidas forsvar av Norge kan komme til å gi opp tunge stridsvogner og satse på missiler og raketter som skal avfyres langt unna fiendens linjer.
Fredag 17. februar 2017
UTSATT: Rødt og Høyre er kritiske til at byrådet i Oslo bruker for lang tid på å behandle Veireno-saken. Nå blir saken i Oslo bystyre utsatt en måned.
Torsdag 16. februar 2017
DIKTATOR: – Det vil være nær umulig for Donald Trump å gjøre seg til en amerikansk diktator, sier professor Øyvind Østerud. Han mener analysene av Trump er preget av alarmisme.

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk