Klassekampen.no
Lørdag 3. september 2016
Ikkje for alle: Det frigjorte sex- og singellivet er ofte reservert for middelklassekvinner i storbyane, skriv Maria Dyrhol Sandvik. Her frå serien «Sex og singelliv».
Det har aldri vore så greitt å vere ugift kvinne som i dag. Det er godt nytt.
All the single ladies

Er du rundt tretti og kvinne, får du lett inntrykk av at alle giftar seg. Særleg på denne tida av året, då du sikkert har lagt minst ein bryllaupsfest bak deg i løpet av sommaren. Det er i så fall ikkje rart: Ifølgje Statistisk sentralbyrå blir heile to av tre ekteskap inngått i månadane mai til september. Med så mange bryllaup i omløp har du kanskje – utan meining sjølvsagt – hamna innpå ein av internett sine mange bryllaupsbloggar, der nygifte par poserer under lauvtunge tre i flagrande tekstilar. Bryllaupsindustrien er i vekst, og folk brukar mykje pengar og energi på å bli smidd i hymens lenkar.

Men alle dei duse bryllaupsbileta på Facebook lyg: Det er ikkje slik at alle blir gift. Tvert imot er det langt færre som inngår ekteskap i Noreg no enn før. Gjennomsnittsalderen for førstegangsvigde har også auka kraftig. I dag er norske kvinner rundt 30 år, og menn rundt 34 år, før dei giftar seg. I 1974 var tala rundt 23 og 25 år.

Det betyr at norske kvinner har skaffa seg nesten eit heilt tiår til å skape sine eigne liv før dei blir gifte, på arbeid og i privatlivet. I ei verd der kvinners økonomiske og sosiale kår i hundrevis av år har vore avhengig av menn, er det ein liten revolusjon.

I vår plukka eg opp ei bok frå USA som gir eit interessant innblikk i livet til amerikanske ungkarskvinner. Boka heiter «All The Single Ladies: Unmarried Women and the Rise of an Independent Nation» (ein tittel stole frå Beyoncé), og forfattar og journalist Rebecca Traister fekk mykje omtale då boka kom ut i februar. Traister byrja å skrive i 2009, eit år som markerer eit tidsskilje i USA: Det var då andelen gifte kvinner sank til under femti prosent. I dag er berre tjue prosent av amerikanske kvinner gifte før dei fyller 29 år. I 1960 var talet seksti prosent.

Traister tek lesaren med på ei reise gjennom det tjueførste århundret og historia til The American Single Woman, frå utstøtte peparmøyer til Carrie Bradshaw i kult-serien «Sex og singelliv». Forfattaren viser korleis single kvinner alltid har vore ei kraft for sosial endring, i kampen for stemmerett, i kampen for seksuell fridom, og for politiske og sosiale rettar. «Single kvinner har stått på for rettferd for alle amerikanarar: gifte, single, menn, kvinner, kvite, svarte, rike og fattige», skriv ho.

Boka er «godt stoff for alle som treng noko å stoppe kjeften på nyskjerrige slektningar som lurer på når du skal slå deg til ro og bli gift», hevdar skribent Megan Carpentier i britiske The Guardian. Hun siterer syttitalsfeministen Karen Durbin, som sa at «det finst ein ting som er verre enn å miste ein mann, det er å miste deg sjølv».

Men singellivet er ikkje likt for alle. I ein kommentar om boka i New York Times skriv journalist Gillan White at faktorar som etnisitet, seksuell orientering og klasse ha ganske store konsekvensar for korleis folk opplever singelsstatusen sin. Det frigjorte sex- og singellivet er ofte reservert for middelklassekvinner i storbyane, som jobbar fulltid og får barn seint i livet.

Det finst ei rekke situasjonar som gjer det kjipt å vere singel: På bygda kan du fort bli einsam. Eller fattig. I mitt eige heimfylke Møre og Romsdal jobbar svært mange kvinner deltid, noko som fører til at dei held fram med å gjere seg økonomisk avhengige av menn.

Særleg for arbeidarklassekvinner kan det å leve åleine ha store økonomiske konsekvensar, skriv Traister. Den økonomiske krisa har ramma mange amerikanske ungkarskvinner, ikkje minst svarte som også opplever rasisme på arbeidsmarknaden. I Noreg er fleire kvinner enn menn midlertidig tilsette, noko som gjer dei meir utsette for arbeidsløyse.

Men som Traister slår fast: Svaret på slike problem kan ikkje vere ekteskapet – slik mange konservative framleis vil ha det til – men ein velferdsstat som tek omsyn til single kvinner og menn.

Det viktige ved den massive utviklinga som Traister skriv om, er ikkje at færre blir gift. For dei fleste er det godt å ha nokon å dele livet med. Det viktige er at kvinner for første gang har eit reelt val. Og sjølv om Facebook flyt over med bilete av lukkelege nygifte og reklame for bordpynt og brudeslør, har det kanskje aldri vore så greitt å vere ugift kvinne som i dag. Der peparmøyer gjennom historia har måtte tole latterleggjering og økonomisk marginalisering, kan ulike kvinner i dag leve like ulike liv. Kvinnekampen er ikkje over, men det er lov å stoppe opp og gle seg mellom slaga.

marias@klassekampen.no

Skribentane Karin Moe, Brit Bildøen, Olav Elgvin og Maria Dyrhol Sandvik analyserer og kommenterer dagsaktuelle tema og politiske fenomen laurdagar.

Artikkelen er oppdatert: 16. september 2016 kl. 12.12

Klassekampen benytter informasjons­kapsler (cookies) så vi kan gi deg bedre service, og for å holde styr på om du er logget inn på våre tjenester. Du kan lese mer om vår bruk av informasjons­kapsler her.

Lukk