Tysdag kunngjorde kunnskapsminister Kristin Halvorsen at ei ny arbeidsgruppe skal komma med framlegg til tiltak for betre haldningsskapande arbeid i skolen mot rasisme, antisemittisme og diskriminering. Representantar for Det Mosaiske Trossamfund, Islamsk råd og Antirasistisk senter er med i gruppa, men ikkje Organisasjonen mot Offentlig Diskriminering (OMOD).

- Vi vil gjerne vera med i dette arbeidet, seier Akhenaton de Leon, leiar for OMOD.

I dag møter han og prosjektleiar Dorthe Trøften kunnskapsministeren for å presentera resultata av undersøkinga OMOD har gjort, med økonomisk støtte frå Kunnskapsdepartementet og Oslo kommune.

Hudfarge og hjerne

«Jeg synes at en god lærer er en som ser på meg som et individ, og ikke på hudfargen, se på meg som Farah, og jeg er et individ akkurat som Kari som sitter ved siden av meg. Men det er mange lærere som (...) ser hudfargen først. Huden definerer ikke det som foregår i hjernen,» seier ei av jentene som er intervjua i undersøkinga.

«Jeg tror ikke det finnes diskriminering her hos oss,» seier ei av lærarane.

Manglar definisjonar

- Vi har prøvd å sjå på sider ved skolekvardagen som det finst lite kunnskap om. Problemet er ikkje at minoritetselevane blir banka opp eller på anna vis utsette for grov og synleg trakassering. Mykje skjer på langt mindre synleg vis. Men når ein ikkje har gode og brukbare definisjonar av kva rasisme og diskriminering er, blir det også vanskeleg å snakka om det elevane opplever, seier prosjektleiaren til Klassekampen.

Dei fleste lærarane er livredde for å bli kalla rasistar, rasisme er noko som «ikkje skal finnast».

- Dersom ein elev reagerer på ei irettesetting med å seia at læraren er rasist, går det meste ofte i baklås. Men læraren si oppgåve må vera å finna ut kvifor eleven reagerer som ho eller han gjer, ikkje å forsvara seg mot ein merkelapp. Med rett kompetanse kan ein ta opp og løysa slike situasjonar, seier Trøften.

- Alltid annleis

Når media koplar islam med terrorisme og viser dette fram som det store trugsmålet mot Europa, rammar det minoritetselevane. Når skolebøkene berre fortel om dei kvite sine positive bidrag, er ikkje det innafor det dei har lært å definera som mobbing.

- Men summen av alle slike ting er ei tydeleg markering av at minoritetselevane er annleis, seier prosjektleiaren.

- Opplever alle minoritetselevane dette?

- Det er varierande kva dei opplever. Mange seier det er «litt ubehageleg, men det går greitt». Mange har det bra, mange har utvikla meistringsmekanismar, men alle deler opplevinga av å bli behandla annleis. Dei opplever at for omgivnadene er etnisiteten den viktigaste delen av identiteten deira, seier Trøften.

- Mange minoritetselevar slit med at det ikkje er nokon å ta dette opp med. Dei lar vera å fortelja om kva læraren sa eller gjorde, eller ikkje gjorde, for at foreldra ikkje skal bli lei seg, eller for at dei ikkje skal få problem på skolen, seier ho.

Gode intensjonar

Trøften understrekar at det ikkje er intensjonane hos lærarar og skoleleiing det står på.

- Alle jobbar hardt og vil det beste for elevane. Men dersom ein ikkje har nok kunnskap om elevane sin situasjon, eit felles språk eller metodar for å laga god praksis, kjem ein ikkje vidare, seier ho.

Rapporten byggjer på intervju, fokusgrupper og møte med elevar, foreldre og lærarar ved undomsskolar og vidaregåande skolar, fritidsklubbar og ressurssenter. Den har fått tittelen «Skolen er fra Mars, elevene er fra Venus - Utdanning i et multietnisk samfunn».

Tiltak

OMOD meiner det trengst fleire tiltak om skolen og minoritetselevane skal møtast på same planet.

- Ein kan starta med dialogfora på den einskilde skolen. Ein kan ikkje venta på tre nye lærargenerasjonar. På same tid er det viktig at mangfaldsarbeidet er forankra i leiinga, og heng saman med ein overordna plan. Dette må vera like sentralt som det som dreier seg om likestilling mellom kjønna og arbeidstakarrettar. Ein løyser det ikkje med ein eksotisk matkveld ein gong i året, seier Trøften.