I går presenterte kulturminister Trond Giske og nasjonal koordinator Bente Møller programmet for Mangfaldsåret 2008. Så langt er 700 små og store tiltak over heile landet registrerte, og adjektiva sat laust då Møller lova oss det eine spennande og flotte arrangementet etter det andre.

Opningsførestellinga er lagt til Stavanger 12. januar, og skal fungere som dobbelopning av Stavangers status som europeisk kulturby og det nasjonale Mangfaldsåret 2008.

I overkant av 36 millionar kroner er sett av til året, og alle institusjonar som får direkte støtte frå departementet er pålagde å arbeide for kulturelt mangfald i 2008. Og kulturministeren varslar at han vil følgje nøye med:

- Vi har sendt brev til alle institusjonane om at dei vil bli evaluerte etter 2008 mellom anna med utgangspunkt i korleis dei har bidrege til dette, og det vil igjen få konsekvensar for budsjetta i 2009 og 2010, seier Giske til Klassekampen.

- Er det ikkje ved inntaka til dei ulike kunstnarutdanningane at dei viktigaste slaga står?

- Jo. Kvotering har vore diskutert, og eg vil ikkje utelukke det, men det er ein vanskeleg debatt i og med at det kunstnarlege skjønnet her er avgjerande. Det viktigaste tiltaket er at ein får eit meir medvite forhold til dette.

- Er teatermiljøet for lite medvite?

- Norsk teater har vore prega av ein realistisk tradisjon, ein må sjå ut som den rolla ein skal spele. Men Marit Moum Aune og Ingrid Lorentzen sette opp eit stykke på kroningsjubileet i Nidarosdomen i 2006 der ein svart dansar spelte kong Haakon og det fungerte strålande. Vi treng meir slikt som bryt med våre eigne tankesett.

God debatt

- Det er mange fine ord, men kan det bli eit problem at Mangfaldsåret manglar brodd?

- Ein del av arrangementa i seg sjølv vil kanskje vere litt slik, men problemstillingane går rett inn i debattane i kulturinstitusjonane og maktsentra i kulturlivet. Den debatten er i gang, det ser vi ikkje minst no om dagen, og det er eg glad for.

At det skulle vere eit mangfaldsår i 2008 blei fyrst offentleg kjent for eit knapt halvår sidan, altså etter at mange av kunstinstitusjonane hadde lagt omfattande planar for 2008.

- Kvifor slik hastverk, kunne de ikkje ha satsa inn mot 2009?

- 2008 er det siste heile året eg sit som kulturminister, ler Giske.

- Men slike år kan planleggjast i hel, poenget for meg er ikkje at det skal vere flest mogleg aktivitetar registrerte på internettsidene til mangfaldsåret, men at 2009 og 2010 og 2011 òg skal bli mangfaldsår.

- Ligg debatten du hadde i Aftenposten med Linn Ullmann under for engasjementet ditt for mangfaldsåret?

- Nei, eg oppfatta at Linn Ullmann bomma på oppgåva, ho snakka ikkje om dette, eg er usikker på kva ho snakka om i det heile tatt. Denne satsinga har utgangspunkt i Kulturløftet frå 2004, der dette utgjorde eitt av punkta. Eg har dessutan snakka med min tidlegare kollega i Sverige, Leif Pagrotsky, om dei erfaringane dei hadde frå det svenske Mångkulturåret i 2006.

På agendaen

Harry Guttormsen er dekan ved Fakultet for scenekunst ved Kunsthøgskolen i Oslo, som utdannar hovudmajoriteten av våre skodespelarar, ballettdansarar og operasongarar.

Han er glad for presset frå Kulturdepartementet, sjølv om Kunsthøgskolen formelt er underlagd Utdanningsdepartementet:

- Dette er problemstillingar som er høgt på agendaen vår. Det er grunn til å tru at talent er likeleg fordelt på kjønn og etnisitet, og for oss er det eit problem at vi berre reflekterer den kvite, høgre middelklasse frå eit lite land i verda.

- For det gjer dykk?

- Ja, i alt for stor grad. På siste opptak til skodespelarutdanninga hadde vi 550 søkjarar. Og vi spør sjølvsagt ikkje etter etnisitet, men eg gjekk gjennom lista for å sjå etter typiske ikkje-norske namn og fann 23.

- Skal vi kome lenger der, må vi nå ut til grupper som per i dag ikkje vel seg mot kunststudia. Vi har invitert Nordic Black Theatre på besøk, og hatt samtalar med dei om korleis vi kan motivere dei som er i nedslagsfeltet deira til å ynskje seg til oss. Tidlegare har det vore litt todelt, dei har sett på utdanninga si som eit alternativ til vår. Men om vi skal kome vidare med desse problemstillingane, må vi få skodespelarane opp på det nivået teatra etterspør, og då er det vår utdanning som er den fremste.

- Kva burde regjeringa ha prioritert?

- Noko vi kunne bli pålagde, føresett at vi fekk pengar til det, er at vi saman med dei andre skulane skulle lage eit forskule-tiltak, kan hende som eit forsterka tiltak under Nordic Black Theatre, for å ruste fleire innvandrarungdom til å kunne kome inn på skodespelarutdanninga. I tillegg bør vi sjå på korleis Norsk dramatikkfestival kan påleggjast å oppsøke eit tekstgrunnlag som stimulerer det kulturelle mangfaldet og ha det som perspektiv.

Kebabnorsk

- Er det eit problem her at norske teater er fokuserte på ein veldig europeisk teatertradisjon?

- Den største hemskoa er at teatret framleis er svært språkleg fundert, og i ein litt snever forstand. Eg trur vegen vidare er meir slik han har vore i Nederland og USA der ein anerkjenner fleire kulturelt betinga dialektar og sosiolektar som likeverdige. Teaterspråket må bli meir slik språket omkring oss er. Slang og kebabnorsk er ein del av røynda, og det må speglast i teatret.

- Ser du ingen dilemma ved at staten vil gå inn og styre kunstfeltet på denne måten?

- Ikkje så lenge det er stimuleringstiltak. Med vårt søkjargrunnlag ville det vere umogleg å direkte kvotere, og det er eg mot i nesten alle kunstnarlege samanhenger. Vi kan ikkje kvotere i andre tilfelle enn der det elles er like forhold. Og det gjer vi. Men eg har ingen ting mot at ein institusjon som Kunsthøgskulen må forplikte seg meir, seier Guttormsen som i år har éin elev med innvandrarbakgrunn i fyrsteklassa på teaterutdanninga.