Den omstridde såkalla «kvalitetsreforma» for høgre utdanning i Noreg, blei sett i verk ved studiestart hausten 2003. Reforma gav mellom anna ny gradsstruktur, tettare oppfølging av studentane og nye finansieringsordningar for universiteta. Finansieringa skulle i større grad baserast på kvart einskild institutts publikasjonar i internasjonale tidsskrift samt kor mange studentar dei makta å sluse gjennom per semester.

I går la den ferske forskingsminister Tora Aasland fram Stortingsmeldinga som skulle evaluere reformas fire fyrste verkeår.

Aaasland meiner det er for tidleg å konkludere med omsyn til om reforma har ført til høgare kvalitet på norsk forsking og utdanning. Men alt tyder på at reforma i alle hovuddrag er vellukka, ifølgje Aasland, med to unntak:

Forskarane rapporterer at den tette oppfølginga av studentane gjev for lite tid til samanhengande forsking, og Aasland varslar ny gjennomgang av finansieringssystemet.

- På desse felta har vi ei utfordring. Finansieringssystemet er kanskje det området det er størst grunn til å gå inn og sjå på om det fungerer godt nok i forhold til målet, og Regjeringa vil vurdere endringar av systemet i samband med statsbudsjettet for 2009, seier Aasland.

Formidling inn

Reformkritikarane har mange gonger peikt på at medan det å publisere tunge fagartiklar som berre kan lesast av fagfellar gjev utteljing i finansieringssystemet, er det økonomisk sett heilt bortkasta å skrive bøker for ålmenta om det ein driv på med.

Aasland ser det poenget:

- Vi vil ha under oppsikt om det skal innførast ein formidlingskomponent, slik at formidling av faget kan teljast med. Vi vil ikkje innføre dette no, men eg ville gjerne nemne det no, i og med at vi skal ha det under oppsikt.

Tidlegare har reforma blitt kalla studentanes reform. Aasland understreka igjen at reforma har sett studentane i sentrum, men vedgjekk samstundes at dette fokuset kunne ha ei problematisk slagside mot forskingsdelen av universitetsverksemda:

- Den auka merksemda om studentane har kanskje gått utover den tida dei tilsette skulle hatt til forsking. Det er ei viktig tilbakemelding, og noko vi må sjå på.

Aasland ville likevel ikkje love statlege tiltak for å lette på situasjonen:

- Universiteta har dei rammene dei til ei kvar tid har og må prioritere innanfor desse, slik at dei ikkje gjev litt på mange område, men samlar seg om dei viktigaste områda.

Ikkje overraska

Sigmund Grønmo blei i 2005 vald til rektor ved Universitetet i Bergen etter å ha gått ut med eit tydeleg reformkritisk program. Han finn lite overraskande i meldinga, men likevel ting å gle seg over:

- Det er ikkje særleg mykje nytt i denne meldinga, men eg er glad for at dei kritiske merknadene som Universiteta i Oslo og Bergen har spelt inn, er tatt med. Og eg er glad for at dette med tid til samanhengande forsking blir trekt fram. Frå min ståstad er dette heilt grunnleggjande viktig i og med at reforma legg vekt på at undervisninga skal vere forskingsbasert.

- Men meldinga har ingen tiltak for å lette tidspresset?

- Nei, departementet oppmodar institusjonane om å ta dette ansvaret, og her i Bergen er vi i gang. Fakulteta har no ein grundig gjennomgang av kva det er mogleg å gjere innanfor dei rammevilkåra som gjeld, men vi ser allereie no at det trengst meir ressursar.

Klar for debatt

- Kva seier du til at finansieringssystemet skal revurderast?

- Det er all grunn til å sjå på det på nytt, så det er vi tilfredse med.

- Går det mot omkamp for teljekantsystemet?

- Om det blir omkamp skal eg ikkje ha sagt, men det er ein viktig del av finansieringssystemet, så om dette skal revurderast må det òg vere ein del av den debatten. Og den er vi klare for.

Heile kvalitetsreforma tok i si tid utgangspunkt i ei innstilling frå det såkalla Mjøs-utvalet, under leiing av Ole Danbolt Mjøs. Nestleiar i Mjøs-utvalet var ingen andre enn den gong fylkesmann i Rogaland, Tora Aasland.

Aasland møter såleis seg sjølv i døra når ho no som forskingsminister legg fram Stortingsmeldinga som skulle oppsummere røynslene med reforma så langt.

Grønmo meiner at denne dobbeltrolla førebels er uproblematisk:

- Eg har sagt før at eg føreset at ho stiller med blanke ark no, og at ho er forplikta på Soria Moria-erklæringa. Så vil det vise seg etter kvart om dette blir problematisk for henne.