Det generelle boksalet har auka etter den nye bransjeavtalen tredde i kraft. Statistikken for oktober og november syner ei auke på 7 og 7,9 prosent, samanlikna med same månader i fjor.

Og motsett til dømes konkurrent Gyldendal, som i haust ikkje har hatt tunge bestseljarar på listene, kan Aschehoug forlag skilte med 90.000 selde av Jo Nesbøs «Frelseren», og så langt 40.000 eksemplar av Unni Lindells siste bok, «Orkestergraven».

Likevel vil forlagskonsernet Aschehoug for fyrste gong på 26 år gå i minus i år. Det stadfestar økonomidirektør i Aschehoug, Erik Holst:

– Ja, vi er redde for det på konsernbasis, seier Holst til Klassekampen.

– Kva er grunnen til det?

– Dette har samansette årsaker. For det fyrste skuldast det investeringane vi gjer opp mot den nye skulebokreforma. Dei er dyre og inneber eit risikoløp som alle dei store forlaga er inne i. Men det er ei form for investering vi håper skal tene seg inn att.

– Dessutan er ikkje bokklubbanes bidrag til konsernet det dei ein gong var.

Bokklubben – tidlegare De norske Bokklubbene – som mellom andre er eigd av Gyldendal og Aschehoug, er hardt råka av den nye bransjeavtalen, i og med at bokklubbsystemet har mist sin tradisjonelle einerett på å selje bøker rabattert.

– Er inntektsfallet frå Bokklubben større enn forventa?

– Nei, det har omlag falle som vi kunne føresjå.

For tidleg

Men det er ikkje berre skulebokreform og bokklubbinntekter som skaper raude tal i forlagskonsernet.

Heller ikkje avdelinga for ålmennlitteratur ser ut til å bidra med overskot i 2005.

– Ålmennmarknaden i sum vil gå i minus, men dette er ein litt vrien sak og har med korleis ein bestemmer seg for å måle resultatet å gjere.

– Men burde ikkje Nesbø åleine redde summen?

– Nesbø dreg eit stort lass, og marginaleffekten av ei bok som sel over 10.000 er svært fin, men situasjonen er ikkje så enkel.

Men Holst meiner det er for tidleg å felle den endelege domen over den omstridde bransjeavtalen:

– Eg trur vi må ha 2006 bak oss før vi ser korleis det vert. Når vi ser eit raudt tal nedst i 2005 har det årsaker som går utover dei som har med bransjeavtalen å gjere.

– Men kvar vert pengane av om folk kjøper meir bøker enn før?

– Vi er eit lite samfunn med 600 bokhandlarutsal. Det er dobbelt så mange som dei har i Sverige til dømes. Det er klart det kostar pengar.

– Er det bokhandlarane som tener på den nye bransjesituasjonen?

– Ja, først og fremst er det det. Dei nedsette bøkene gjev oss i forlaga ein heilt annan margin, seier Holst og minner om at mykje av auken i boksalet i haust skuldast at bøker frå 2004 og dels 2003, har kome på marknaden til reduserte prisar.

Aschehoug har ein 50 prosents eigarandel i bokhandlarkjeda Norli.

– Er det som eigar av ein bokhandel de tener pengar på avtalen?

– Ja, sett på spissen er det det.

Som forventa

Bokklubben vart forventa å verte den store taparen med den nye bransjeavtalen, då dei miste sin tradisjonelle einerett på å selje nye norske bøker med rabatt. Og omsetjinga i Bokklubben har gått tydeleg ned samanlikna med fjoråret, med ei omsetjing innan tredje kvartal på 382 millionar kroner, 23 millionar under fjoråret.

Men administrerande direktør i Bokklubben Kristenn Einarsson, synest ikkje dette er urovekkande tal:

– Når året kjem i hamn kjem vi til å gå litt over budsjett på volumsida. Og det budsjettet vart laga i oktober, lenge før vi visste korleis bransjeavtalen skulle bli. Men det viser seg at vi gjetta omtrent riktig og at vi innfrir forventingane våre.

– Så Aschehoug kan ikkje forklare underskotet med uventa låge bokklubbinntekter?

– Eg veit ikkje korleis Aschehoug har budsjettert, men vi leverer i tråd med det vi hadde førespegla.

I siste nummer av Bokhandlarforeiningas blad, Bok og Samfunn, varsla kulturminister Trond Giske at han var viljug til å vurdere å gjeninnføre ein større bokklubbrabatt. Det er ei uttale Einarsson har merkt seg med største interesse:

– For det fyrste meiner eg at Giske gjer ein mykje riktigare bransjeanalyse enn den førre regjeringa, han ser nettopp at eit effektivt bokklubbsystem skaffar tilgang til fleire lesarar. Og det er klart at vi vil følgje opp dette. Men først og fremst vil vi delta aktivt i den evalueringa av den nye bransjesituasjonen som han har lagt opp til.