Etter fleire store fadesar det siste tiåret la finansdepartementet i Storbritannia fredag fram eit nytt reglement for Offentleg privat samarbeid (OPS). No blir det heilt slutt på OPS innanfor utvikling av offentlege IT-system: «OPS skal ikkje brukast ved IT/IKT-innkjøp», konkluderer den britiske regjeringa. Retretten kjem som fylgje av dyrkjøpte erfaringar med store IT-prosjekt som fullt og heilt er sett vekk til privat sektor.

Den største fadesen er truleg det nye National Insurance Reporting System (NIRS2), som Andersen Consulting (no Accenture) fekk ansvaret for midt på 1990-talet. Ikkje berre førte systemfeil og store forseinkingar til at hundretusenar av pensjonistar og trygdemottakarar ikkje fekk pengane dei hadde krav på. Det kom også fram at grunnen til at Andersen hadde levert eit tilbod prisa til 100 millionar pund under konkurrentane, var at selskapet heldt fast på eigedomsretten til IT-løysinga det utvikla for staten. Dette hadde ein kalkulert verdi på 100 millionar pund.

Dermed sat det offentlege hardt fast i kontrakten med Andersen, same kor mykje selskapet tabba seg ut. I august 2000 kom det fram at staten ville måtta betala rundt 170 millionar kroner i lisens for programvaren til Andersen, dersom ein annan kontraktør skulle ta over drifta av NIRS2. Den massive kritikken som har fylgd fiaskoar som NIRS2, har ført til at Blair-regjeringa no set ned foten for vidare eksperimentering på IT-området.

Vil kopiera

I Noreg blir regjeringa råda til å kopiera den uhemma britiske privatiseringsiveren frå 1990-talet. I sin OPS-rapport til Nærings- og handelsdepartementet (NHD), som Klassekampen omtalte laurdag, foreslår rådgjevingsselskapet KPMG dette: «I stedet for at Statens lånekasse for utdanning selv utvikler et nytt kundebehandlingssystem, kunne dette vært gjort som et OPS-prosjekt».

Lånekassa er inne i eit såkalla moderniseringsprosjekt. I stortingsmeldinga som vart behandla i april blir det slått fast at Lånekassa skal skilja ut fleire funksjonar til det private næringslivet. Utvikling og drift av nytt kundebehandlingssystem er ein aktuell kandidat for utskiljing, får Klassekampen opplyst hos departementet. Om det blir aktuelt å gjennomføra dette som OPS er avhengig av kva Lånekassa sjølv og deretter Utdannings- og forskingsdepartementet kjem fram til. Investeringane i oppgradering av Lånekassa er kalkulert til å kosta 250 millionar kroner og skal vera ferdig i 2007.

I marknadsføringa av OPS blir det understreka at dei private selskapa må ta fullt ansvar for risikoen ved sin del av samarbeidet. I Storbritannia er det likevel brukarane av dei offentlege tenestene som har teke støyten, både når skular står halvferdig bygd i Aust-London etter ein privat konkurs og når pensjonistane fekk for lite pengar på grunn av Andersens fiasko med NIRS2-systemet. Det same kan bli resultatet for kundane i Lånekassa, dersom eit tilsvarande kompetent firma får ta på seg risikoen ved å driva eit nytt datasystem.

Pådrivar og profitør

KPMG-rapporten frå 2003, som er hovudkjelda for regjeringa sitt noverande arbeid med retningsliner for OPS, byggjer i stor grad på erfaringane med OPS i Storbritannia. Der har KPMG vore ein av dei ivrigaste pådrivarane for og profitøren frå denne forma for privatisering. Selskapet er også ein hovudaktør i lobbygruppa International Financial Services London (IFSL), som sjølv opplyser at «IFSL tek ei leiarrolle i promoveringa av OPS verda rundt».

Kritikarane av OPS i Storbritannia er glade for at regjeringa strammar inn, og håper utlandet tar læring.

- Desse nye retningslinene bør vera av stor interesse i utlandet, kommenterer OPS-ekspert Margie Jaffe i Unison, det største fagforbundet i landet.

- Vi veit at britiske selskap og regjeringa vår promoverer OPS med stor kraft i utlandet. Men dette er det gamle systemet som regjeringa endra på grunn av negative erfaringar. Kva skjer så med marknadsføringa i utlandet, spør Jaffe.

Korkje Timothy Stone eller det norske KPMGs OPS-ansvarlege Ben Guren var i går tilgjengelege for kommentar.

Fagrørsla: - Gjennombrot for kritikken

Dei nye retningslinene for OPS i Storbritannia blir innkassert som ein delsiger av fagrørsla. Dokumentet finansdepartementet la fram fredag, «Value for Money Assessment Guide», inkluderer fleire viktige endringar.

  Regjeringa krev no at innsparing i OPS-prosjekt ikkje skal skje gjennom reduksjon av lønn og rettar for dei tilsette. Dette har vore tilfellet i mange prosjekt til no, og møtt kraftig kritikk frå fagrørsla.

  Det blir eksplisitt slått fast at sjølve tenesteytinga ikkje treng å inngå i privatiseringa ved bruk av OPS. Til no har som regel også tenestene vorte privatisert.

  Finansieringsordningane blir endra slik at andre finansieringsmåtar enn OPS skal bli meir tilgjengelege for lokale styresmakter.

  Det blir slutt på all OPS innanfor IT-sektoren.

- Dette er eit gjennombrot som vil ha stor innverknad på måten OPS blir brukt på i framtida, hevdar generalsekretær Dave Prentis i fagforbundet Unison. Forbundet har fronta kritikken av OPS i Storbritannia, og har vore i samtaler med regjeringa om utviklinga av nye retningsliner dei siste 18 månadene.

Krev svar frå Meyer

Stortingsrepresentant Audun Lysbakken (SV) reagerer kraftig på at rådgjevingsselskapet KPMG er involvert i utviklinga av retningslinene for OPS som moderniseringsminister Morten A. Meyer (H) er på veg med. Som Klassekampen skreiv laurdag, er KPMG ein stor kommersiell aktør i marknaden som oppstår med innføring av OPS. Likevel er arbeidet med statlege retningsliner i all hovudsak basert på ein KPMG-rapport frå 2003, opplyste Nærings- og handelsdepartementet laurdag.

- Det som kjem fram her er nesten lattervekkjande. Regjeringa leiger bukken heilt fram til havresekken. Mitt inntrykk frå Klassekampens artikkel er også at KPMGs rapport lukkar augene for dei mange negative erfaringane som faktisk er gjort med OPS i utlandet, seier Lysbakken, som sit i finanskomiteen. No sender han brev til statsråd Meyer med tre spørsmål om OPS-arbeidet:

  Kva kjelder byggjer departementet sitt arbeid med rettleiing om OPS i staten på?

  Kva slags habilitetsvurdering vart gjort då KPMG fekk oppdraget med å skriva rapporten om OPS?

  Kva andre aktørar var inne med tilbod då KPMG fekk dette oppdraget?

- Det hadde vore høveleg å la ein seriøs forskingsinstitusjon sjå på dette både kompliserte og kontroversielle feltet. Regjeringa har i staden valt å gå til ein privat aktør med sterke eigeninteresser i den politiske prosessen, kommenterer Lysbakken.

Etter fleire store fadesar det siste tiåret la finansdepartementet i Storbritannia fredag fram eit nytt reglement for Offentleg privat samarbeid (OPS). No blir det heilt slutt på OPS innanfor utvikling av offentlege IT-system: «OPS skal ikkje brukast ved IT/IKT-innkjøp», konkluderer den britiske regjeringa. Retretten kjem som fylgje av dyrkjøpte erfaringar med store IT-prosjekt som fullt og heilt er sett vekk til privat sektor.

Den største fadesen er truleg det nye National Insurance Reporting System (NIRS2), som Andersen Consulting (no Accenture) fekk ansvaret for midt på 1990-talet. Ikkje berre førte systemfeil og store forseinkingar til at hundretusenar av pensjonistar og trygdemottakarar ikkje fekk pengane dei hadde krav på. Det kom også fram at grunnen til at Andersen hadde levert eit tilbod prisa til 100 millionar pund under konkurrentane, var at selskapet heldt fast på eigedomsretten til IT-løysinga det utvikla for staten. Dette hadde ein kalkulert verdi på 100 millionar pund.

Dermed sat det offentlege hardt fast i kontrakten med Andersen, same kor mykje selskapet tabba seg ut. I august 2000 kom det fram at staten ville måtta betala rundt 170 millionar kroner i lisens for programvaren til Andersen, dersom ein annan kontraktør skulle ta over drifta av NIRS2. Den massive kritikken som har fylgd fiaskoar som NIRS2, har ført til at Blair-regjeringa no set ned foten for vidare eksperimentering på IT-området.

Vil kopiera
I Noreg blir regjeringa råda til å kopiera den uhemma britiske privatiseringsiveren frå 1990-talet. I sin OPS-rapport til Nærings- og handelsdepartementet (NHD), som Klassekampen omtalte laurdag, foreslår rådgjevingsselskapet KPMG dette: «I stedet for at Statens lånekasse for utdanning selv utvikler et nytt kundebehandlingssystem, kunne dette vært gjort som et OPS-prosjekt».

Lånekassa er inne i eit såkalla moderniseringsprosjekt. I stortingsmeldinga som vart behandla i april blir det slått fast at Lånekassa skal skilja ut fleire funksjonar til det private næringslivet. Utvikling og drift av nytt kundebehandlingssystem er ein aktuell kandidat for utskiljing, får Klassekampen opplyst hos departementet. Om det blir aktuelt å gjennomføra dette som OPS er avhengig av kva Lånekassa sjølv og deretter Utdannings- og forskingsdepartementet kjem fram til. Investeringane i oppgradering av Lånekassa er kalkulert til å kosta 250 millionar kroner og skal vera ferdig i 2007.

I marknadsføringa av OPS blir det understreka at dei private selskapa må ta fullt ansvar for risikoen ved sin del av samarbeidet. I Storbritannia er det likevel brukarane av dei offentlege tenestene som har teke støyten, både når skular står halvferdig bygd i Aust-London etter ein privat konkurs og når pensjonistane fekk for lite pengar på grunn av Andersens fiasko med NIRS2-systemet. Det same kan bli resultatet for kundane i Lånekassa, dersom eit tilsvarande kompetent firma får ta på seg risikoen ved å driva eit nytt datasystem.

Pådrivar og profitør
KPMG-rapporten frå 2003, som er hovudkjelda for regjeringa sitt noverande arbeid med retningsliner for OPS, byggjer i stor grad på erfaringane med OPS i Storbritannia. Der har KPMG vore ein av dei ivrigaste pådrivarane for og profitøren frå denne forma for privatisering. Selskapet er også ein hovudaktør i lobbygruppa International Financial Services London (IFSL), som sjølv opplyser at «IFSL tek ei leiarrolle i promoveringa av OPS verda rundt».

Kritikarane av OPS i Storbritannia er glade for at regjeringa strammar inn, og håper utlandet tar læring.

- Desse nye retningslinene bør vera av stor interesse i utlandet, kommenterer OPS-ekspert Margie Jaffe i Unison, det største fagforbundet i landet.

- Vi veit at britiske selskap og regjeringa vår promoverer OPS med stor kraft i utlandet. Men dette er det gamle systemet som regjeringa endra på grunn av negative erfaringar. Kva skjer så med marknadsføringa i utlandet, spør Jaffe.

Korkje Timothy Stone eller det norske KPMGs OPS-ansvarlege Ben Guren var i går tilgjengelege for kommentar.

Fagrørsla: - Gjennombrot for kritikken
Dei nye retningslinene for OPS i Storbritannia blir innkassert som ein delsiger av fagrørsla. Dokumentet finansdepartementet la fram fredag, «Value for Money Assessment Guide», inkluderer fleire viktige endringar.

  Regjeringa krev no at innsparing i OPS-prosjekt ikkje skal skje gjennom reduksjon av lønn og rettar for dei tilsette. Dette har vore tilfellet i mange prosjekt til no, og møtt kraftig kritikk frå fagrørsla.

  Det blir eksplisitt slått fast at sjølve tenesteytinga ikkje treng å inngå i privatiseringa ved bruk av OPS. Til no har som regel også tenestene vorte privatisert.

  Finansieringsordningane blir endra slik at andre finansieringsmåtar enn OPS skal bli meir tilgjengelege for lokale styresmakter.

  Det blir slutt på all OPS innanfor IT-sektoren.

- Dette er eit gjennombrot som vil ha stor innverknad på måten OPS blir brukt på i framtida, hevdar generalsekretær Dave Prentis i fagforbundet Unison. Forbundet har fronta kritikken av OPS i Storbritannia, og har vore i samtaler med regjeringa om utviklinga av nye retningsliner dei siste 18 månadene.

Krev svar frå Meyer
Stortingsrepresentant Audun Lysbakken (SV) reagerer kraftig på at rådgjevingsselskapet KPMG er involvert i utviklinga av retningslinene for OPS som moderniseringsminister Morten A. Meyer (H) er på veg med. Som Klassekampen skreiv laurdag, er KPMG ein stor kommersiell aktør i marknaden som oppstår med innføring av OPS. Likevel er arbeidet med statlege retningsliner i all hovudsak basert på ein KPMG-rapport frå 2003, opplyste Nærings- og handelsdepartementet laurdag.

- Det som kjem fram her er nesten lattervekkjande. Regjeringa leiger bukken heilt fram til havresekken. Mitt inntrykk frå Klassekampens artikkel er også at KPMGs rapport lukkar augene for dei mange negative erfaringane som faktisk er gjort med OPS i utlandet, seier Lysbakken, som sit i finanskomiteen. No sender han brev til statsråd Meyer med tre spørsmål om OPS-arbeidet:

  Kva kjelder byggjer departementet sitt arbeid med rettleiing om OPS i staten på?

  Kva slags habilitetsvurdering vart gjort då KPMG fekk oppdraget med å skriva rapporten om OPS?

  Kva andre aktørar var inne med tilbod då KPMG fekk dette oppdraget?

- Det hadde vore høveleg å la ein seriøs forskingsinstitusjon sjå på dette både kompliserte og kontroversielle feltet. Regjeringa har i staden valt å gå til ein privat aktør med sterke eigeninteresser i den politiske prosessen, kommenterer Lysbakken.